Ung thư là một trong những căn bệnh nguy hiểm, gây hoang mang nhiều nhất cho bản thân người bệnh, cho gia đình của họ và cho cả cộng đồng. Hiện nay, bệnh ung thư diễn biến phức tạp và chưa có một loại thuốc đặc hiệu nào để chống lại nó. Đây là những thách thức mới và cấp bách đặt ra cho các nhà y dược học cùng các nhà khoa học lựa chọn và thu được nhiều thành tựu đó là tìm kiếm các giải pháp từ tự nhiên mà cụ thể là tìm kiếm các hợp chất thiên nhiên có hoạt tính sinh học phòng và điều trị ung thư.

Theo tổ chức Y tế thế giới WHO, số ca mắc mới ung thư tại Việt Nam không ngừng tăng, từ 68.000 ca năm 2000 lên 126.000 năm 2010. Năm 2018, số ca mắc mới tăng lên gần 165.000 ca/96,5 triệu dân, trong đó gần 70% trường hợp tử vong, tương đương 115.000 ca. Nhìn tổng quan trên bản đồ ung thư thế giới, tỉ lệ mắc của Việt Nam không cao, tuy nhiên tỉ lệ tử vong tương đối lớn. 5 loại ung thư phổ biến nhất ở nam giới Việt gồm: Ung thư phổi (21,5%), ung thư gan (18,4%), ung thư dạ dày, ung thư đại tràng; ung thư hầu họng. Ở nữ giới, hàng đầu vẫn là ung thư vú, ung thư đại tràng, ung thư phổi, ung thư gan. Hiện nay, các thuốc chống ung thư đang lưu hành trên thị trường hầu hết là sản phẩm nhập ngoại với giá thành đắt, không phải tất cả các bệnh nhân ung thư đều có thể tham gia điều trị được đặc biệt là bệnh nhân có thu nhập thấp. Việc có sản phẩm có hiệu quả, giá thành rẻ do được sản xuất trong nước sẽ đáp ứng được mong đợi của thị trường.

Từ xa xưa Xạ đen đã được biết đến và dùng để chữa bệnh. Dạng dùng chủ yếu của Xạ đen trong y học truyền thống là sắc nước uống và các dạng cao. Tuy nhiên phải mất thời gian sắc thuốc, khối lượng cồng kềnh khó bảo quản, hàm lượng hoạt chất trong dược liệu thấp nên thường phải uống nhiều cho mỗi lần sử dụng, đợt điều trị thường kéo dài. Vì vậy để khắc những nhược điểm trên, cần ứng dụng công nghệ chiết xuất dược liệu hiện đại để tách được các hoạt chất tốt làm nguyên liệu sản xuất các sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Các sản phẩm này khắc phục được những nhược điểm trên với một số ưu điểm sau: Thành phần rõ ràng, hàm lượng chính xác, khối lượng gọn nhẹ, cách dùng thuận tiện, bảo quản dễ dàng, thời gian bảo quản lâu.

Xuất phát từ tình hình thực tế đó, việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật xây dựng mô hình tách chiết các cao chiết tiềm năng chứa hỗn hợp polypenol từ cây Xạ đen làm thực phẩm bảo vệ sức khỏe phòng ngừa và hỗ trợ điều trị ung thư là cần thiết và cấp bách có ý nghĩa quan trọng đối với tỉnh Hòa Bình và đối với các bệnh nhân nghèo. Chủ nhiệm đề tài TS. Vũ Thị Nguyệt cùng nhóm nghiên cứu tại Công ty cổ phần nghiên cứu phát triển dược liệu Hòa Bình thực hiện đề tài “Hỗ trợ thương mại hóa quy trình công nghệ sản xuất một số sản phẩm hỗ trợ phòng và điều trị ung thư từ cây Xạ đen (Ehretia asperula Zoll & Mor)” với mục tiêu:

- Hoàn thiện và thương mại hóa quy trình công nghệ sản xuất cao định chuẩn giàu hoạt chất từ cây Xạ đen.

Hoàn thiện và thương mại hóa 02 quy trình sản xuất chè hòa tan và viên nang hỗ trợ phòng và điều trị ung thư từ cao định chuẩn Xạ đen.

 

Sau thời gian nghiên cứu, đề tài đã thu được những kết quả như sau:

Đã hoàn thiện được quy trình công nghệ sản xuất cáo định chuẩn giàu hoạt chất từ cây Xạ đen, quy mô pilot 300 kg Xa đen khô/mẻ. Quy trình ổn định, độ lặp lạicao, đảm bảo tính chính xác, đơn giản, kinh tế. Đã xây dựng tiêu chuẩn cở sở cho cao định chuẩn Xạ đen:

Hàm lượng các chất chính:

- Phenolic tổng ≥ 30mg/g.

- Các chỉ tiêu khác đạt tiêu chuẩn theo quy định trong Dược điển Việt Nam V.

Đã hoàn thiện được quy trình sản xuất chè hòa tan hỗ trợ phòng và điều trị ung thư từ cao dịnh chuẩn Xạ đen, quy mô 50.000 túi chè hòa tan/mẻ. Quy trình ổn định, độ lặp lại cao, đảm bảo tính chính xác, đơn giản, kinh tế. Đã xây dựng tiêu chuẩn cở sở cho sản phẩm chè hoa tan Xạ đen:

- Đạt tiêu chuẩn thực phẩm được quy định bởi Bộ Y tế. Mỗi gói chè 3g có chứa Hàm lượng các chất chính sau:

- Phenolic tổng ≥ 3 mg/g.

Quy trình sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe dạng viên nang hỗ trợ phòng và điều trị ung thư từ cao dịnh chuẩn Xạ đen, với quy mô 50.000 viện/mẻ. Quy trình ổn định, độ lặp lại cao, đảm bảo tính chính xác, đơn giản, kinh tế. Đã xây dựng tiêu chuẩn cở sở cho sản phẩm viên nang Xạ đen:

- Viên nang đạt tiêu chuẩn cho thực phẩm bảo vệ sức khỏe được quy định bởi Bộ Y tế, mỗi viên nang 500mg có chứa hàm lượng các chất chính sau:

- Phenolic tổng ≥ 9mg/g.

Cả 12 cao chiết phân đoạn từ rễ, thân, lá của cây Xạ đen ở Hòa Bình đều thể hiện hoạt tính với ít nhất 1 dòng tế bào ung thư thử nghiệm. Ở nồng độ 100 µg/ml, hầu hết các cao chiết đều có hoạt tính gây độc với 2 dòng tế bào ung thư vú (MCF-7) và ung thư cổ tử cung (HeLa). Tất cả các cao chiết tổng và cao chiết phân đoạn đều không gây độc cho tế bào thận khỉ xanh (Vero).

Chất 4-hydroxy-3-[4-(2-hydroxyethyl)-phenoxy]-benzaldehyde biểu hiện hoạt tính tốt với cả 4 dòng tế bào ung thư thử nghiệm, chất methyl caffeate và methylrosmarinate thể hiện hoạt tính với các tế bào ung thư Hep-G2, HeLa và MCF-7, cònchất oresbiusin B thể hiện hoạt tính dòng tế bào ung thư gan (Hep G2).

Đã đánh giá khả năng ức chế tạo u trên thạch mền của sản phẩm viên nang Xạ đen, chè hòa tan và chất sạch (EdD6.1). Mẫu sản phẩm viên nang, chè hòa tan và chất mới EdD6.1 ức chế sự hình thành khối u (LU-1) với mật độ hình thành khối u giảm lần lượt là 48,21%, 46,43% và 40,72% so với đối chứng, kích thước trung bình của khối u giảm lần lượt là 49,06, 47,54 và 59,17% so với đối chứng.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 21045/2022) tại Cục Thông tin, Thống kê.

Đ.T.V (NASTIS)