Việc xác định đúng và chính xác hàm lượng các nguyên tố đa lượng, cũng như vi lượng có trong các loại mẫu quặng địa chất luôn là yêu cầu, đòi hỏi ngày càng cấp bách của ngành địa chất. Để có kết quả phân tích thí nghiệm đúng và chính xác, thì ngoài các yêu cầu nghiêm ngặt về quy trình phân tích, trang thiết bị phân tích, nhân lực phân tích còn rất cần các loại mẫu chuẩn có thành phần khoáng vật và thành phần hoá học gần với các loại mẫu địa chất tương ứng.

Do yêu cầu ngày càng cao của chất lượng phân tích thí nghiệm mẫu địa chất nên việc dùng mẫu chuẩn để kiểm tra độ đúng, độ chính xác của phương pháp phân tích là rất cần thiết, đặc biệt đối với một số phương pháp phân tích hiện đại như huỳnh quang tia X, quang phổ phát xạ Plasma đồng thời. Trước đây, hầu hết mẫu chuẩn đều được nhập ngoại. Nhưng nhược điểm của mẫu chuẩn nhập ngoại đó là hợp phần, cấu trúc nền của nó không tương đồng với nền địa chất ở Việt Nam, dẫn đến việc chuẩn hoá sẽ thiếu chính xác. Để phát hiện loại trừ các sai số hệ thống và hiệu ứng nền, cần thiết phải kiểm tra tính đúng đắn và độ tin cậy của phép đo, phương tiện đo thông qua việc sử dụng mẫu chuẩn được chế tạo từ vật liệu có cấu trúc, thành phần vật chất tương tự với đối tượng cần phân tích. Trong những năm gần đây, Trung tâm Phân tích thí nghiệm địa chất thuộc Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đã chế tạo được một số loại mẫu chuẩn như: quặng thiếc, quặng bauxit, mẫu chuẩn silicat và mẫu chuẩn cacbonat. Tuy nhiên, hầu hết các mẫu chuẩn này đã hết hạn sử dụng. Từ thực tế trên, nhóm nghiên cứu của ThS. Nguyễn Thị Phương tại Trung tâm phân tích Thí nghiệm Địa chất đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu chế tạo bộ mẫu chuẩn phân tích thí nghiệm quặng vàng, đồng, chì trong điều tra cơ bản địa chất và thăm dò khoáng sản” trong thời gian từ năm 2020 đến năm 2022.

Đề tài nhằm thực hiện mục tiêu xây dựng một quy trình chế tạo mẫu chuẩn quặng vàng theo hai đối tượng quặng điển hình, cấp hàm lượng khác nhau dùng trong phân tích thí nghiệm địa chất; và chế tạo 03 bộ mẫu chuẩn quặng vàng, đồng, chì dùng trong phân tích thí nghiệm địa chất.

Sau một thời gian nghiên cứu, đề tài đạt được các kết quả như sau:

Đã xây dựng được một quy trình chế tạo mẫu chuẩn quặng vàng theo hai đối tượng quặng, hàm lượng khác nhau dùng trong phân tích thí nghiệm địa chất dạng tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia (TCVN).

Đã nghiên cứu, khảo sát lựa chọn được 12 nguyên liệu thích hợp và gia công thành 12 vật liệu mẫu chuẩn (VLMC). Sau khi được gia công, nghiền, trộn các vật liệu mẫu chuẩn trên hoàn toàn đồng nhất về mặt hàm lượng của các nguyên tố cần phê chuẩn theo phương pháp kế hoạch hoá thực nghiệm một yếu tố.

Với việc tiến hành phân tích phê chuẩn hàm lượng các nguyên tố trong 12 VLMC ở các phòng thí nghiệm có uy tín trong nước và một số phòng thí nghiệm nước ngoài các kết quả phân tích thu được có độ tin cậy cao. Sau khi xử lý các kết quả phân tích thu được, đều có sai số đặc trưng đo lường được phê chuẩn đáp ứng yêu cầu đưa ra của đề án.

Việc chế tạo thành công các mẫu chuẩn giúp giảm thiểu sai số hệ thống trong quá trình phân tích, đặc biệt là các phương pháp phân tích hiện đại như huỳnh quang tia X, quang phổ plasma... giúp các chủ nhiệm đề tài kiểm soát được độ đúng của kết quả phân tích từng lô mẫu đáp ứng yêu cầu công tác nghiên cứu, thăm dò địa chất khoáng sản.

Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học trong công tác nghiên cứu quy trình chế tạo mẫu chuẩn và chế tạo mẫu chuẩn đối với các loại khoáng sản vàng, đồng, chì phục vụ trực tiếp công tác nghiên cứu thăm dò khoáng sản Đề án Tây Bắc. Các mẫu chuẩn còn được sử dụng để kiểm soát chất lượng phân tích các lô mẫu quặng tương tự phục vụ công tác điều tra cơ bản địa chất và thăm dò khoáng sản.

Có thể tìm đọc toàn văn Báo cáo kết quả nghiên cứu (Mã số 21468/2022) tại Cục Thông tin, Thống kê.

N.P.D (NASTIS)