Ở Việt Nam, trong thời gian qua cũng đã xảy ra các sự cố hóa chất độc tại một số nhà máy sản xuất phân bón. Các sự cố hóa chất độc phát sinh trong ngành công nghiệp sản xuất phân bón, hóa chất (hay còn gọi là thuốc BVTV) liên quan đến toàn bộ dây chuyền sản xuất, lưu trữ, vận chuyển và sử dụng. Khi sự cố hóa chất độc xảy ra, các thành phần môi trường, hệ sinh thái bị suy giảm so với thời điểm trước khi xảy ra sự cố. Những ảnh hưởng, thiệt hại đến môi trường do các sự cố hóa chất độc nói chung, và sự cố hóa chất độc trong sản xuất phân bón, hóa chất BVTV là không thể phủ nhận. Do vậy, cần đưa ra các mô hình lý thuyết và những kỹ thuật thực nghiệm phục vụ cho việc lượng giá thiệt hại về môi trường do loại hình sự cố hóa chất độc này gây ra hay nói cách khác quy đổi các giá trị thiệt hại về môi trường này dưới dạng tiền tệ.

Lượng giá thiệt hại về môi trường là xác định một cách có căn cứ khoa học tổng thiệt hại quy ra bằng tiền các tổn thất môi trường và hệ sinh thái. Việc lượng giá thiệt hại về môi trường là vấn đề không đơn giản, ngay cả ở những quốc gia phát triển, nơi mà lý thuyết về lượng giá các nguồn tài nguyên thiên nhiên và các yếu tố môi trường đã được định hình và củng cố.

Thực tế, hiện nay, hầu hết các sự cố hóa chất độc đều chủ yếu lượng giá thiệt hại về tài sản, tính mạng mà chưa lượng giá đầy đủ, chi tiết các loại thiệt hại về môi trường. Cho tới nay, ở Việt Nam chưa có một nghiên cứu, tài liệu chính thức nào đề cập đến lượng giá thiệt hại về môi trường đối với sự cố hóa chất độc nói chung và sự cố hóa chất độc trong sản xuất phân bón, hóa chất BVTV nói riêng. Do vậy việc nghiên cứu và đề xuất được phương pháp lượng giá thiệt hại về môi trường (gồm thiệt hại môi trường trực tiếp và các thiệt hại gián tiếp khác do ô nhiễm, suy thoái môi trường) đối với các sự cố hóa chất độc là rất cần thiết và có ý nghĩa trong tình hình hiện tại. Từ thực tế trên, nhóm nghiên cứu tại Viện Khoa học Môi trường do ThS. Trần Bích Hồng dẫn đầu, đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn đề xuất phương pháp lượng giá thiệt hại về môi trường do sự cố hóa chất độc trong sản xuất phân bón và thuốc bảo vệ thực vật” với phạm vi nghiên cứu của đề tài sẽ tập trung vào đề xuất phương pháp lượng giá thiệt hại về môi trường đối với 2 lĩnh vực cụ thể là sản xuất phân bón và hóa chất BVTV.

Các tác giả đã nghiên cứu một cách tổng thể, khoa học về lượng giá thiệt hại về môi trường đối với sự cố hóa chất độc trong sản xuất phân bón, hóa chất BVTV tập trung vào quy trình lượng giá thiệt hại và phương pháp lượng giá thiệt hại. Sau đó, nhóm nghiên cứu đã làm rõ được cơ sở lý luận và thực tiễn về lượng giá thiệt hại về môi trường đối với sự cố hóa chất độc trong sản xuất phân bón (phân đạm, phân lân) và hóa chất BVTV (lân hữu cơ), trên cơ sở đó đề xuất được phương pháp lượng giá thiệt hại về môi trường do sự cố hóa chất độc trong sản xuất phân bón (phân đạm, phân lân) và hóa chất BVTV (nhóm lân hữu cơ); xây dựng được tài liệu hướng dẫn kỹ thuật lượng giá thiệt hại về môi trường do sự cố hóa chất độc trong sản xuất phân bón (phân đạm, phân lân) và hóa chất BVTV (nhóm lân hữu cơ).

Kết quả nghiên cứu sẽ phục vụ trực tiếp việc lượng giá thiệt hại về môi trường đối với sự cố hóa chất độc; hướng dẫn các địa phương đánh giá, lượng giá thiệt hại về môi trường do sự cố hóa chất độc trong sản xuất phân bón và hóa chất BVTV:

- Cung cấp một bức tranh về tổng thiệt hại về môi trường do sự cố hóa chất độc phát sinh trong sản xuất phân bón, hóa chất BVTV;

- Là cơ sở khoa học mang tính thuyết phục giúp cho các nhà hoạch định chính sách lựa chọn và đưa ra các quyết sách hợp lý trong việc xác định các khoản, mức bồi thường thiệt hại về môi trường do sự cố hóa chất độc trong sản xuất phân bón, hóa chất BVTV;

- Xây dựng các giải pháp nhằm giảm thiểu rủi ro, tần suất xảy ra sự cố hóa chất độc trong sản xuất phân bón, hóa chất BVTV;

- Phục vụ công tác xây dựng các kế hoạch, dự án cải tạo, phục hồi môi trường sau sự cố hóa chất độc phát sinh trong sản xuất phân bón, hóa chất BVTV.

Có thể tìm đọc toàn văn Báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 20595/2022) tại Cục Thông tin khoa học và công nghệ quốc gia.

N.P.D (NASTIS)