Công ước Ramsar đã có những hướng dẫn khung về đánh giá đặc tính sinh thái và các giải pháp duy trì đặc tính sinh thái tại các khu Ramsar, nhưng việc triển khai cụ thể theo hướng dẫn phụ thuộc vào đặc thù, chính sách pháp luật của từng quốc gia. Tại Việt Nam, các khu Ramsar không chỉ có ý nghĩa cho bảo tồn, nghiên cứu khoa học mà còn cung cấp các dịch vụ hệ sinh thái quan trọng cho các cộng đồng dân cư xung quanh, bao gồm cả nguồn lợi thủy sản, nông nghiệp, điều tiết nước, lưu trữ các bon, chắn sóng, cải thiện không khí… và đặc biệt là vẻ đẹp danh lam thắng cảnh để giải trí và du lịch sinh thái. Tuy nhiên, các khu Ramsar này có nguy cơ bị tác động mạnh mẽ làm thay đổi các đặc tính sinh thái tự nhiên và suy giảm đa dạng sinh học.

Từ thực tế trên, nhóm nghiên cứu tại Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học đã thực hiện đề tài “Nghiên cứu, đề xuất giải pháp duy trì đặc tính sinh thái và cải thiện sinh kế cộng đồng tại một số khu Ramsar ở Việt Nam” trong thời gian từ năm 2020 đến năm 2022.

Đề tài nhằm thực hiện các mục tiêu sau: hệ thống được đặc tính sinh thái đất ngập nước tại 09 khu Ramsar của Việt Nam; đánh giá được đặc tính sinh thái đất ngập nước tại 02 khu Ramsar của Việt Nam: Ba Bể, Xuân Thủy theo hướng dẫn của Công ước Ramsar; và đề xuất các giải pháp nhằm duy trì đặc tính sinh thái đất ngập nước và cải thiện sinh kế cộng đồng tại 02 khu Ramsar của Việt Nam: Ba Bể và Xuân Thủy.

Kết quả đánh giá đặc tính sinh thái cho thấy khu Ramsar Ba Bể và khu Ramsar Xuân Thủy hiện vẫn đảm bảo các yêu cầu về đặc tính sinh thải theo yêu cầu của Công ước Ramsar. Tuy nhiên, đặc tính sinh thái của 2 khu Ramsar này cũng đã có nguy cơ bị tác động do chịu ảnh hưởng của hoạt động nuôi trồng thủy sản, khai thác thiếu bền vững tài nguyên và ảnh hưởng của biến đổi khí hậu.

Nhóm nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp duy trì đặc tính sinh thái đất ngập nước và cải thiện sinh kế cộng đồng tại khu Ramsar Ba Bể và Xuân Thủy bao gồm: i) Xây dựng kế hoạch quản lý cho khu Ramsar; ii) Kiểm kê, giám sát, đánh giá đặc tính sinh thái tập trung các vấn đề; iii) Kiểm soát các tác động tiêu cực đến khu Ramsar; iv) Cải thiện sinh kế cộng đồng sống phụ thuộc vào khu Ramsar; và v) Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức.

Chương trình điều tra tổng thể cho các khu Ramsar của Việt Nam được xây dựng với mục tiêu thực hiện điều tra tổng thể, đánh giá và quan trắc/giám sát, thiết lập và vận hành cơ sở dữ liệu các vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế nhằm đánh giá hiện trạng, giá trị, diễn biến của các vùng đất ngập nước phục vụ công tác chỉ đạo, quản lý và điều hành của Chính phủ theo yêu cầu của Công ước Ramsar, tăng cường hiệu quả quản lý các vùng đất ngập nước quan trọng của các bộ, ngành, địa phương và hoạt động phát triển kinh tế, xã hội của các tổ chức, doanh nghiệp, bao gồm các mục tiêu cụ thể, nội dung và giải pháp chương trình, dự án ưu tiêu và tổ chức thực hiện. Đây là nội dung quan trọng phục vụ cho việc đánh giá, giám sát đặc tính sinh thái của các khu Ramsar ở Việt Nam.

Có thể tìm đọc toàn văn Báo cáo kết quả nghiên cứu (Mã số 21512/2022) tại Cục Thông tin, Thống kê.

N.P.D (NASTIS)