Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang định hình lại mọi lĩnh vực, ngành giáo dục Việt Nam cũng không ngừng chuyển mình để bắt kịp xu thế. Với mục tiêu nâng cao chất lượng dạy và học, khái niệm “Trường học Thông minh” đang dần trở thành trọng tâm, hứa hẹn một môi trường học tập tiên tiến, an toàn và hiệu quả hơn.

Trường học thông minh được định nghĩa là nơi tích hợp công nghệ thông tin và các thiết bị hiện đại vào toàn bộ quy trình quản lý, tổ chức dạy và học. Tại đây, công nghệ số được tối ưu hóa để thúc đẩy nội dung đa phương tiện, khuyến khích giao tiếp hai chiều giữa giáo viên và học sinh, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy và giúp học sinh chủ động hơn trong việc tiếp thu kiến thức. Các giải pháp công nghệ cũng hỗ trợ đắc lực trong công tác chỉ đạo, quản lý, kiểm tra và giám sát, tạo dựng một môi trường giáo dục an toàn và chất lượng.

Trên thế giới, nhiều quốc gia đã gặt hái thành công đáng kể trong việc triển khai mô hình trường học thông minh. Trong đó, Malaysia đi tiên phong với Dự án Trường học Thông minh từ năm 1997, tập trung vào việc tăng cường phát triển công nghệ giáo dục thông qua hệ thống máy tính kết nối. Nhật Bản sớm đưa công nghệ thông tin vào giảng dạy từ cấp tiểu học, giúp nâng cao hiệu quả học tập và hình thành những phẩm chất cần thiết cho thế hệ tương lai. Hàn Quốc mạnh dạn đầu tư hàng tỷ won để xây dựng các trường học thông minh, chú trọng số hóa việc dạy và học, cho phép học sinh học "bất cứ đâu, bất cứ khi nào" với nhiều thiết bị khác nhau. Những thành công này là minh chứng rõ nét cho thấy tiềm năng to lớn của việc ứng dụng công nghệ trong giáo dục.

Tại Việt Nam, việc chuyển đổi sang mô hình trường học thông minh là một yêu cầu cấp thiết, phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước. Nghị quyết Số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đã nhấn mạnh việc "chuyển từ học tập chủ yếu trên lớp sang hình thức học tập đa dạng" và "đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông vào dạy và học". Chỉ thị của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng yêu cầu "triển khai mô hình giáo dục điện tử, lớp học, trường học thông minh". Tuy nhiên, thực tế cho thấy, Việt Nam hiện vẫn chưa có một mô hình chung thống nhất để các trường và địa phương có thể triển khai đồng bộ. Điều này gây khó khăn trong việc xây dựng một nền tảng cơ sở chung cho toàn quốc.

Trước thực trạng đó, TS. Nguyễn Minh Tuấn cùng các cộng sự tại Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thực hiện đề tài: "Nghiên cứu mô hình trường học thông minh ở Việt Nam". Đây là một nghiên cứu mang tính cấp thiết, không chỉ đáp ứng yêu cầu thực tiễn mà còn đóng góp quan trọng vào công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục nước nhà. Đề tài hứa hẹn sẽ đưa ra những giải pháp thiết thực, mở đường cho việc xây dựng một hệ thống trường học thông minh phù hợp với bối cảnh và nhu cầu riêng của Việt Nam, hướng tới một tương lai giáo dục hiệu quả và bền vững.

Trong bối cảnh Cách mạng Công nghiệp 4.0, đổi mới giáo dục là xu thế tất yếu. Việc nghiên cứu và xây dựng mô hình trường học thông minh góp phần phát triển các trường phổ thông theo hướng hiện đại, hội nhập với thế giới và xây dựng hệ thống giáo dục mở tại Việt Nam. Đề tài đã đạt được những đóng góp cụ thể như sau:

Về mặt lý luận: Đề tài đã góp phần làm rõ khái niệm về mô hình trường học thông minh dựa trên phân tích, tổng hợp các khái niệm từ nhiều quốc gia. Nghiên cứu cũng làm rõ các thành tố của mô hình trường học thông minh và chỉ ra sự khác biệt cơ bản giữa mô hình này với trường học truyền thống.

Về mặt thực tiễn:

Đề tài đã khảo sát và đánh giá được thực trạng và xu thế phát triển mô hình trường học thông minh ở Việt Nam. Đã đề xuất được lộ trình và các giải pháp phù hợp để xây dựng trường học thông minh trong điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Dựa trên kết quả nghiên cứu, đề tài đưa ra một số khuyến nghị quan trọng:

- Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo: Cần xem xét xây dựng mô hình trường học thông minh là một xu thế tất yếu, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục phổ thông trong bối cảnh đổi mới và Cách mạng Công nghiệp 4.0; Xây dựng một chiến lược tổng thể cho trường học thông minh tại Việt Nam, bao gồm các chính sách cụ thể nhằm khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp và nhà trường tích cực triển khai mô hình; khuyến khích cán bộ quản lý (CBQL) và giáo viên (GV) nâng cao trình độ CNTT, ứng dụng công nghệ và thiết bị dạy học hiện đại vào quản lý và giảng dạy; xây dựng kho học liệu điện tử dùng chung và hệ thống học liệu mở toàn quốc, hỗ trợ dạy và học; hoàn thiện hệ thống phần mềm quản lý nhà trường, tích hợp các phần mềm thành hệ thống thống nhất để kết nối các trường học thông minh với cơ quan quản lý giáo dục, chính quyền các cấp, phụ huynh học sinh, doanh nghiệp và nhà tài trợ, tạo thành một hệ sinh thái giáo dục thông minh.

- Đối với trường phổ thông, giáo viên và cán bộ quản lý: Đề nghị Sở GD&ĐT Hà Nội cho phép nghiên cứu ứng dụng mô hình tại một số trường phổ thông, tổ chức tập huấn và chuyển giao công nghệ cho CBQL và GV; GV và CBQL các trường phổ thông cần đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy, coi trường học thông minh là mô hình của tương lai, nơi học sinh và giáo viên có thể thoải mái sáng tạo, dạy và học phù hợp với phong cách, nhu cầu và trình độ cá nhân. GV cần chuyển dần từ dạy học truyền thống sang dạy học kết hợp (trực tiếp và trực tuyến); Với trình độ kiến thức và kỹ năng CNTT hiện có, GV nhìn chung có thể từng bước tham gia xây dựng trường học thông minh; CBQL cần có chính sách khuyến khích GV tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ CNTT và năng lực sử dụng thiết bị dạy học hiện đại, góp phần tích cực vào việc xây dựng trường học thông minh.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 20979/2022) tại Cục Thông tin, Thống kê.

P.T.T (NASTIS)