Bộ chỉ số đô thị thông minh (ĐTTM) Việt Nam phiên bản 1.0 do Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành năm 2019 được xây dựng nhằm đánh giá mức độ ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong quản lý đô thị, phù hợp với giai đoạn khởi đầu triển khai đô thị thông minh ở Việt Nam. Tuy nhiên, quá trình triển khai cho thấy một số chỉ số chưa phù hợp với điều kiện thực tế, khó thu thập dữ liệu hoặc không còn phản ánh đúng các vấn đề trọng tâm trong bối cảnh phát triển mới. Trong khi đó, bối cảnh chuyển đổi số và tác động của Cách mạng công nghiệp 4.0, đặc biệt là đại dịch Covid-19, đã làm thay đổi mạnh mẽ phương thức quản lý và phát triển đô thị, đặt ra yêu cầu mới đối với các công cụ đánh giá. Do đó, việc rà soát, cập nhật Bộ chỉ số ĐTTM phiên bản 1.0 là cần thiết nhằm bảo đảm bộ chỉ số theo kịp xu thế chuyển đổi số, phản ánh đầy đủ hơn tác động của công nghệ số đối với quản trị đô thị, phúc lợi xã hội và phát triển đô thị bền vững, qua đó tiếp tục phát huy vai trò định hướng và hỗ trợ quản lý trong giai đoạn mới.

Từ thực tế trên, năm 2022, ThS. Bùi Thị Vân Anh đã phối hợp với các cộng sự tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông thực hiện đề tài: “Nghiên cứu rà soát cập nhật Bộ chỉ số đô thị thông minh Việt Nam (Phiên bản 1.0) phù hợp xu thế chuyển đổi số” nhằm phục vụ đánh giá các đô thị thông minh ở Việt Nam phù hợp với xu thế chuyển đổi số trên cơ sở Bộ chỉ số đã ban hành năm 2019, sau một thời gian thử nghiệm.

Trên cơ sở nghiên cứu bối cảnh phát triển đô thị thông minh và chuyển đổi số ở Việt Nam, các tác giả đã phân tích kết quả triển khai thử nghiệm Bộ chỉ số ĐTTM phiên bản 1.0 tại các địa phương và chỉ ra những yếu tố then chốt tác động đến việc cập nhật bộ chỉ số KPI ĐTTM Việt Nam. Kết quả cho thấy bối cảnh chuyển đổi số quốc gia là yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ nhất, đòi hỏi bộ chỉ số phải được điều chỉnh theo hướng phản ánh đúng chức năng cốt lõi của đô thị thông minh, đó là giải quyết các vấn đề phức tạp của đô thị bằng các giải pháp công nghệ và quản trị thông minh.

Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu đã chỉ ra một số tồn tại của bộ chỉ số phiên bản 1.0, bao gồm: một số chỉ số không còn ý nghĩa trong điều kiện hiện nay; các chỉ số liên quan đến chia sẻ tài nguyên và liên thông dữ liệu khó triển khai do thiếu cơ sở dữ liệu và quy định thống nhất; đặc biệt là sự thiếu vắng các chỉ số đo lường tác động thực chất của chuyển đổi số đối với đời sống kinh tế – xã hội, phúc lợi con người và phát triển bền vững. Ngoài ra, bộ chỉ số chưa tập trung đầy đủ vào những vấn đề đô thị nổi cộm như giao thông, môi trường, biến đổi khí hậu, an ninh và an toàn xã hội.

Trên cơ sở đó, các tác giả đã đề xuất định hướng cập nhật bộ chỉ số theo hướng lược bớt các chỉ số thiên về đầu vào hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông, bổ sung các chỉ số gắn với chuyển đổi số phục vụ mục tiêu “thông minh”, tăng cường các chỉ số về an toàn thông tin, nền tảng chia sẻ và đánh giá hiệu quả, kết quả thực chất của đô thị thông minh. Từ đó, nghiên cứu đưa ra bảng đề xuất cập nhật chi tiết các chỉ số và dự thảo Bộ chỉ số ĐTTM Việt Nam phiên bản 2.0, trong đó số lượng chỉ số được điều chỉnh từ 50 xuống còn 42 chỉ số, phản ánh rõ hơn yêu cầu phát triển đô thị thông minh gắn với chuyển đổi số và phát triển bền vững. Các khuyến nghị về lộ trình ban hành và triển khai thử nghiệm bộ chỉ số phiên bản 2.0 trên diện rộng được đề xuất nhằm bảo đảm tính thực tiễn, khả năng áp dụng và hiệu quả trong công tác quản lý, đánh giá ĐTTM tại Việt Nam trong thời gian tới.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 21687/2022) tại Cục Thông tin, Thống kê.

N.P.D (NASTIS)