Mô hình thông tin công trình (BIM) đang được áp dụng ngày càng rộng rãi trên thế giới và từng bước được triển khai tại Việt Nam, trở thành công cụ quan trọng trong chuyển đổi số ngành xây dựng. Đặc biệt, đối với các dự án hạ tầng kỹ thuật có tính liên kết, đồng bộ và phức tạp cao, BIM giúp tích hợp, chia sẻ thông tin, kiểm soát sự phù hợp giữa các hạng mục và hỗ trợ quản lý công trình trong suốt vòng đời. Tuy nhiên, việc áp dụng BIM tại Việt Nam vẫn gặp nhiều khó khăn do thiếu hướng dẫn, tiêu chuẩn và quy trình phù hợp cho lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật; đồng thời còn hạn chế về nhân lực và khả năng phối hợp, trao đổi thông tin giữa các bên tham gia dự án. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc xây dựng tiêu chuẩn, hướng dẫn triển khai phù hợp là điều kiện quan trọng để BIM được áp dụng thống nhất và hiệu quả. Vì vậy, cần phải nghiên cứu, xây dựng cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc áp dụng BIM trong các dự án công trình hạ tầng kỹ thuật tại Việt Nam. Từ thực tiễn trên, nhóm nghiên cứu của TS. Tạ Ngọc Bình tại Viện Kinh tế xây dựng đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ứng dụng hướng dẫn mô hình thông tin công trình trong lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật tại Việt Nam”.

Đề tài nhằm mục tiêu làm rõ các cơ sở lý luận và thực trạng làm cơ sở cho việc xây dựng Hướng dẫn ứng dụng Mô hình thông tin công trình (BIM) trong lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật (cụ thể cho công trình giao thông đô thị và cấp thoát nước) tại Việt Nam. Hướng dẫn phải đảm bảo làm rõ được một số nội dung sau để có thể triển khai áp dụng BIM trong các công trình nêu trên: (1) các chỉ dẫn chung về mô hình hóa thông tin (2) cách phân loại bộ phận công trình và mức độ chi tiết (3) định dạng trao đổi dữ liệu.

Từ kết quả nghiên cứu và khảo sát thực tiễn, có thể rút ra một số kết luận chính như sau:

BIM là giải pháp cần thiết và hiệu quả đối với các công trình hạ tầng kỹ thuật đô thị, góp phần nâng cao năng lực hoạch định, quản lý đầu tư xây dựng và quản lý vận hành công trình. Do đặc thù có tính liên kết, đồng bộ cao, các dự án hạ tầng kỹ thuật cần có quy định và hướng dẫn áp dụng BIM phù hợp, chuyên biệt.

Thực tiễn áp dụng BIM đã cho thấy những hiệu quả tích cực, tập trung vào nâng cao chất lượng dịch vụ tư vấn, tăng cường phối hợp giữa các bên, minh bạch trong quản lý, kiểm soát chính xác khối lượng và chi phí, giảm thời gian thiết kế và thi công. Một số kết quả khảo sát cho thấy BIM có thể góp phần rút ngắn tiến độ dự án khoảng 5-10%, đồng thời giảm chi phí và nâng cao chất lượng quản lý, vận hành công trình.

Tuy nhiên, việc triển khai BIM trong các dự án hạ tầng kỹ thuật tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, như chủ yếu mới được áp dụng ở giai đoạn thiết kế và chuẩn bị thi công; thiếu nhân lực có kinh nghiệm và kỹ năng; khó khăn trong chia sẻ, cập nhật và chuẩn hóa dữ liệu; chi phí đầu tư ban đầu cho phần mềm, phần cứng còn cao; quá trình mô hình hóa còn thủ công; việc bóc tách khối lượng, lập dự toán trên mô hình BIM chưa được thừa nhận và áp dụng rộng rãi.

Trên cơ sở đó, nghiên cứu đã đề xuất hệ thống hướng dẫn áp dụng BIM cho công trình hạ tầng kỹ thuật, bao gồm: hướng dẫn chung về mục tiêu, phạm vi và tiến trình triển khai; hướng dẫn chuẩn bị các điều kiện về đấu thầu, yêu cầu thông tin, chi phí và kế hoạch thực hiện BIM; và hướng dẫn triển khai dự án, trong đó quy định về môi trường dữ liệu chung, trao đổi thông tin, phân công trách nhiệm, quản lý mô hình, tiêu chuẩn dữ liệu, kiểm tra, phê duyệt và bảo mật thông tin.

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc xây dựng và áp dụng một hệ thống hướng dẫn BIM phù hợp với đặc thù công trình hạ tầng kỹ thuật là cần thiết, góp phần chuẩn hóa quá trình triển khai, nâng cao hiệu quả đầu tư và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng tại Việt Nam.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 21971/2023) tại Cục Thông tin, Thống kê.

N.P.D (NASTIS)