Việt Nam luôn thể hiện cam kết mạnh mẽ đối với các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc thông qua việc ban hành các văn bản pháp lý quan trọng như Định hướng chiến lược phát triển bền vững Việt Nam năm 2004, Chiến lược phát triển bền vững Việt Nam giai đoạn 2011-2020, và gần đây nhất là Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện Chương trình nghị sự 2030. Ngày 25/9/2020, Chính phủ đã cụ thể hóa cam kết này bằng Nghị quyết số 136/NQ-CP, đưa ra 17 mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030 của Việt Nam. Để theo dõi và đánh giá các mục tiêu này, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã ban hành Thông tư số 03/2019/TT-BKHĐT, quy định bộ chỉ tiêu thống kê phát triển bền vững của Việt Nam với tổng cộng 158 chỉ tiêu.

Xuất phát từ những yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn, TS. Nguyễn Trí Duy cùng các cộng sự tại Viện Khoa học Thống kê đã triển khai nghiên cứu: “Nghiên cứu xây dựng chỉ số tổng hợp phát triển bền vững cấp tỉnh ở Việt Nam”. Nghiên cứu này ra đời nhằm đáp ứng một số mục tiêu chính. Thứ nhất, việc có một bộ chỉ tiêu thống kê phát triển bền vững cấp tỉnh là vô cùng cần thiết, làm cơ sở để thu thập và công bố bộ chỉ tiêu quốc gia một cách đầy đủ, chính xác. Thứ hai, nghiên cứu giúp rà soát kỹ lưỡng tính sẵn có của số liệu và khả năng thu thập các chỉ tiêu trong bối cảnh hiện nay. Thứ ba, trước thực trạng việc cung cấp báo cáo đánh giá với số lượng lên tới 158 chỉ tiêu gây khó khăn lớn cho công tác phân tích, một chỉ số tổng hợp sẽ giúp đơn giản hóa và cô đọng thông tin hiệu quả. Thứ tư, chỉ số tổng hợp này không chỉ là một công cụ độc lập mà còn là kết quả phản ánh của hai chỉ số quan trọng và quen thuộc khác là PCI (Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh) và PAPI (Chỉ số hiệu quả quản trị hành chính công cấp tỉnh). Cuối cùng, đây sẽ là một công cụ hữu hiệu, khách quan, giúp lãnh đạo Đảng và Nhà nước đánh giá chính xác mức độ phát triển bền vững của từng tỉnh, thành phố, từ đó đưa ra những định hướng và chính sách phù hợp.

Dựa trên 17 mục tiêu và 3 khía cạnh của phát triển bền vững, đề tài đã xây dựng chỉ số tổng hợp phát triển bền vững cấp tỉnh theo quy trình 5 bước. Công thức tính chỉ số tổng hợp được đề xuất theo phương pháp trung bình nhân, với quyền số của các chỉ số mục tiêu và chỉ số thành phần được coi là như nhau. Nghiên cứu này mang lại nhiều ưu điểm nổi bật: thúc đẩy quá trình thu thập và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững từ cấp tỉnh đến trung ương; giúp đánh giá chung, đo lường các mục tiêu, khía cạnh và thành phần một cách thuận tiện, theo dõi sự phát triển qua các năm; phản ánh toàn diện về tốc độ phát triển kinh tế gắn với đời sống nhân dân và ảnh hưởng của môi trường; góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội theo hướng bền vững; và đẩy nhanh quá trình triển khai thu thập, tổng hợp 142 chỉ tiêu được đề xuất, đóng góp lớn vào việc hoàn thành đầy đủ 158 chỉ tiêu theo kế hoạch quốc gia.

Tóm lại, chỉ số tổng hợp phát triển bền vững cấp tỉnh giúp đánh giá tổng quan tình hình kinh tế, xã hội cấp tỉnh, tính ổn định xã hội và sự bền vững về môi trường, từ đó thuận lợi hơn cho công tác quản lý.

Mặc dù có nhiều ưu điểm, nghiên cứu vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục. Cụ thể, cần lấy thêm ý kiến từ các sở, ban, ngành của tỉnh về các chỉ tiêu liên quan. Ngoài ra, dữ liệu của một số chỉ tiêu hiện chỉ thu thập được từ năm 2015, gây hạn chế trong việc tính toán chuẩn hóa dữ liệu. Từ những hạn chế này, Tổng cục Thống kê cần sớm tham mưu ban hành bộ chỉ tiêu phát triển bền vững cấp tỉnh để có cơ sở pháp lý và định hướng rõ ràng cho việc triển khai đồng bộ trên toàn quốc.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 20990/2022) tại Cục Thông tin, Thống kê.

P.T.T (NASTIS)