Trong bối cảnh triển khai cơ chế tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP và các quyết định của Thủ tướng Chính phủ, yêu cầu xây dựng và hoàn thiện hệ thống định mức kinh tế - kỹ thuật đối với dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước ngày càng trở nên cấp thiết. Bộ Khoa học và Công nghệ đã xác định rõ danh mục các dịch vụ sự nghiệp công thuộc lĩnh vực năng lượng nguyên tử, an toàn bức xạ và hạt nhân, trong đó có nhiều dịch vụ mang tính đặc thù cao, đòi hỏi nguồn lực lớn và trình độ chuyên môn sâu. Tuy nhiên, trên thực tế, các định mức chi hiện hành chưa bao quát đầy đủ các yếu tố cấu thành chi phí, chưa phản ánh đúng tính chất phức tạp, nguy hiểm và rủi ro nghề nghiệp của các hoạt động này.

 

Bên cạnh đó, số lượng cơ sở tiến hành công việc ứng phó và xử lý sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân trên phạm vi cả nước không ngừng gia tăng, kéo theo nguy cơ xảy ra sự cố bức xạ, hạt nhân cũng như nhu cầu ngày càng lớn đối với các dịch vụ ứng phó và xử lý sự cố, đo liều chiếu xạ cá nhân, kiểm định và hiệu chuẩn thiết bị bức xạ. Công tác ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân ở cấp tỉnh và cấp quốc gia đòi hỏi sự tham gia của lực lượng chuyên trách, sử dụng nhiều trang thiết bị, vật tư và nguồn nhân lực có trình độ cao, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Do đó, việc xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật đầy đủ, phù hợp là cơ sở quan trọng để bảo đảm nguồn kinh phí, chế độ phụ cấp, bồi dưỡng tương xứng cho lực lượng tham gia, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và năng lực ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân, đáp ứng yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử. Từ thực tế trên, nhóm nghiên cứu của ThS. Dương Hồng Nhật tại Trung tâm Hỗ trợ kỹ thuật an toàn bức xạ hạt nhân và ứng phó sự cố đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu xây dựng định mức kinh tế kỹ thuật hoạt động ứng phó và xử lý sự cố bức xạ sự cố hạt nhân cấp tỉnh và cấp quốc gia” trong thời gian từ năm 2021 đến năm 2022.

Đề tài hướng đến thực hiện các mục tiêu sau: nghiên cứu cơ sở lý luận, thực tiễn công tác chuẩn bị và ứng phó sự cố làm căn cứ cho việc xây dựng định mức kinh tế kỹ thuật hoạt động ứng phó và xử lý sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân cấp tỉnh và cấp quốc gia; xây dựng hệ thống quy trình, phương pháp thực hiện tác nghiệp chuẩn bị, ứng phó sự cố phù hợp với điều kiện thực tế Việt Nam; xây dựng hệ thống định mức kinh tế kỹ thuật về nhân công, máy móc, vật tư tương ứng làm căn cứ xây dựng bảng giá dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước; và xây dựng dự thảo thông tư và trình Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ ký ban hành Thông tư định mức kinh tế - kỹ thuật hoạt động ứng phó và xử lý sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân.

Thông qua đánh giá thực trạng triển khai các dịch vụ sự nghiệp công, đặc biệt là ứng phó và xử lý sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân; đo liều chiếu xạ cá nhân; kiểm định, hiệu chuẩn thiết bị ghi đo bức xạ, nhóm nghiên cứu đã chỉ ra những bất cập của cơ chế chi hiện hành, trong đó các định mức chưa phản ánh đầy đủ chi phí thực tế cho nhân công, trang thiết bị, vật tư tiêu hao, năng lượng cũng như các yếu tố rủi ro nghề nghiệp và điều kiện lao động đặc thù. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến khó khăn trong công tác chuẩn bị, duy trì lực lượng, đầu tư trang thiết bị và nâng cao năng lực chuyên môn của các đơn vị thực hiện dịch vụ.

Trên cơ sở đó, nghiên cứu đã đề xuất phương pháp xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật phù hợp với đặc thù của từng loại dịch vụ, bảo đảm tính khoa học, khả thi và thống nhất với hệ thống văn bản pháp quy hiện hành. Các định mức được xây dựng bước đầu lượng hóa đầy đủ các yếu tố cấu thành chi phí, tạo cơ sở cho việc xác định giá dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước, đồng thời góp phần minh bạch hóa công tác quản lý tài chính, tăng cường tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các đơn vị sự nghiệp công lập.

Việc hoàn thiện hệ thống định mức kinh tế - kỹ thuật đối với các dịch vụ sự nghiệp công trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, an toàn bức xạ và hạt nhân là cơ sở tham khảo quan trọng cho việc mở rộng xây dựng định mức đối với các dịch vụ liên quan khác trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Kết quả nghiên cứu góp phần nâng cao năng lực ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân ở cấp tỉnh và cấp quốc gia, bảo đảm an toàn bức xạ, an ninh hạt nhân, phục vụ hiệu quả mục tiêu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 21675/2022) tại Cục Thông tin, Thống kê.

N.P.D (NASTIS)