Việc chuyển đổi năm gốc thống kê từ 2010 sang 2020 theo Thông tư số 13/2019/TT-BKHĐT đặt ra yêu cầu cập nhật phương pháp và hệ thống chỉ tiêu thống kê giá, đặc biệt là chỉ số giá sản xuất (PPI), nhằm phản ánh sát hơn tình hình kinh tế và cơ cấu sản xuất hiện nay. Bên cạnh đó, nhu cầu sử dụng PPI tại các tỉnh, thành phố ngày càng cao trong biên soạn các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô, trong khi các thông tin đầu vào như giá và quyền số cần bảo đảm tính phù hợp, chính xác, kịp thời và khả năng so sánh.

Trong bối cảnh nguồn lực và kinh phí điều tra còn hạn chế, việc nghiên cứu cải tiến phương pháp chọn mẫu điều tra giá sản xuất là cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả thu thập và chất lượng dữ liệu. Do đó, nghiên cứu được thực hiện nhằm cập nhật phương pháp luận thống kê giá theo thông lệ quốc tế, hoàn thiện phương pháp điều tra và tính toán PPI, qua đó nâng cao chất lượng thông tin thống kê phục vụ công tác quản lý, hoạch định chính sách và biên soạn các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô. Từ thực tế trên, nhóm nghiên cứu của TS. Đinh Thị Thúy Phương tại Vụ Thống kê giá, Tổng cục Thống kê đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu xây dựng quy trình lập dàn mẫu quốc gia và hoàn thiện phương pháp biên soạn chỉ số giá sản xuất công nghiệp và dịch vụ theo năm gốc 2020 ở Việt Nam” từ năm 2021-2022.

Đề tài nhằm thực hiện mục tiêu: xây dựng quy trình lập dàn mẫu quốc gia điều tra giá sản xuất công nghiệp và dịch vụ ở Việt Nam; hoàn thiện phương pháp biên soạn PPI công nghiệp và dịch vụ năm gốc 2020 theo công thức Chained Laspeyres cập nhật quyền số hàng năm; và thử nghiệm biên soạn PPI.

Nghiên cứu đã hệ thống hóa phương pháp luận và kinh nghiệm quốc tế về lập dàn mẫu quốc gia điều tra giá sản xuất và phương pháp biên soạn chỉ số giá sản xuất (PPI) theo hướng cập nhật quyền số hằng năm. Trên cơ sở đánh giá thực trạng phương pháp điều tra và biên soạn PPI giai đoạn 2015-2020, nghiên cứu đề xuất quy trình lập dàn mẫu quốc gia theo năm gốc 2020 gồm 5 bước: chuẩn bị chọn mẫu; xác định phương pháp, kỹ thuật chọn mẫu; xác định nguồn thông tin; xác định cấu trúc, phân tầng mẫu; và phân bổ mẫu trong từng tầng.

Nhóm nghiên cứu đã đề xuất dàn mẫu quốc gia điều tra giá sản xuất công nghiệp và dịch vụ, với hơn 9.000 đơn vị điều tra cho mỗi lĩnh vực. Đối với công nghiệp, mẫu được phân bổ tại 45 tỉnh, thành phố; đối với dịch vụ tại 33 tỉnh, thành phố. Việc xây dựng dàn mẫu quốc gia giúp hình thành hệ thống chỉ số giá từ cấp ngành đến cấp tổng hợp cho 63 tỉnh, thành phố.

Ngoài ra, đề tài cũng đề xuất cập nhật hằng năm danh mục sản phẩm đại diện và đơn vị điều tra giá sản xuất dựa trên giá trị sản xuất (GO), đồng thời hoàn thiện phương pháp biên soạn PPI theo công thức Chained Laspeyres với quyền số được cập nhật hằng năm. Quyền số được xác định từ GO của năm trước hai năm và cập nhật vào năm kế tiếp, qua đó PPI phản ánh sát hơn cơ cấu và diễn biến giá của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, nghiên cứu đề xuất đổi mới phương thức thu thập, xử lý và tổng hợp thông tin, trong đó áp dụng thu thập giá trực tuyến bằng Webform, bổ sung CAPI đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể trong lĩnh vực dịch vụ; thường xuyên rà soát, cập nhật danh mục sản phẩm và mạng lưới điều tra; đồng thời xây dựng phần mềm tổng hợp PPI công nghiệp và dịch vụ theo năm gốc 2020. Các kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng để đổi mới, hiện đại hóa công tác thống kê giá, nâng cao độ chính xác, tính kịp thời và khả năng so sánh của chỉ số PPI, đồng thời góp phần tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nguồn lực điều tra thống kê.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 22493/2022) tại Cục Thông tin, Thống kê.

N.P.D (NASTIS)