Cung cấp dữ liệu mở của cơ quan nhà nước luôn được đánh giá là một chỉ tiêu thể hiện sự minh bạch của mỗi quốc gia. Vì vậy, các nước trên thế giới luôn quan tâm đến việc mở dữ liệu cho người dân, doanh nghiệp sử dụng. Việc cung cấp dữ liệu mở còn là hoạt động để thúc đẩy toàn xã hội tham gia nghiên cứu, đóng góp cho các hoạt động của cơ quan nhà nước trong các hoạt động xây dựng chính sách và xử lý các vấn đề xã hội. Cung cấp dữ liệu mở còn là phương tiện để thúc đẩy nghiên cứu khoa học công nghệ, thúc đẩy nghiên cứu trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo.

Trước nhu cầu cấp thiết của xã hội về dữ liệu mở, Ngày 09/4/2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định 47/2020/NĐ-CP về quản lý, kết nối và chia sẻ dữ liệu số. Đây có thể nói là văn bản đầu tiên của Việt Nam đề cập đến cung cấp dữ liệu mở của cơ quan nhà nước cho người dân, doanh nghiệp, tạo tiền đề cho các cơ quan nhà nước chia sẻ dữ liệu mở rộng rãi. Nghị định này đã quy định các cơ quan nhà nước phải cung cấp dữ liệu mở cho người dân, doanh nghiệp phục vụ phát triển kinh tế, xã hội. Dữ liệu mở phải có khả năng truy cập qua môi trường mạng, phải có khả năng đọc được bằng máy và cung cấp trên Cổng dữ liệu quốc gia, các cổng dữ liệu khác.

Về triển khai cung cấp dữ liệu mở, Đà Nẵng và Thành phố HCM đã triển khai xây dựng cổng dữ liệu mở của mình để cung cấp dữ liệu mở. Trong năm 2020 vừa qua, Bộ TTTT cũng đã khởi động xây dựng cổng dữ liệu mở quốc gia để làm đầu mối cung cấp dữ liệu mở của Chính phủ. Cổng dữ liệu quốc gia và cổng dữ liệu của các bộ, ngành, địa phương (nếu có) sẽ tạo thành hệ sinh thái dữ liệu mở của cơ quan nhà nước.

Như vậy, chính sách cung cấp dữ liệu đã có, các cổng dữ liệu từng bước hình thành. Tuy nhiên, do không có chuẩn nên các cổng dữ liệu hình thành sẽ rời rạc, không thể chia sẻ dữ liệu với nhau. Để dữ liệu của các bộ, ngành, địa phương có thể liên kết, tích hợp với nhau và tích hợp với Cổng dữ liệu quốc gia đòi hỏi phải có chuẩn chung về đặc tả các tập dữ liệu được cung cấp. Chuẩn chung này cũng làm cơ sở để người dân, doanh nghiệp dễ dàng tìm kiếm và khai thác các tập dữ liệu này.

Xuất phát từ thực tiễn trên, Chủ nhiệm đề tài Thạc sĩ Nguyễn Trọng Khánh cùng nhóm nghiên cứu tại Cục Chuyển đổi số quốc gia thực hiện “Nghiên cứu xây dựng tiêu chuẩn về đặc tả tập dữ liệu cho cổng dữ liệu mở” với mục tiêu đánh giá và xây dựng dự thảo tiêu chuẩn về tập dữ liệu mở làm cơ sở cho việc khai thác, tìm kiếm, kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu mở giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức và doanh nghiệp. Kết quả của đề tài sẽ làm cơ sở để Bộ Thông tin và Truyền thông hoặc cơ quan có thẩm quyền ban hành rộng rãi phục vụ các cơ quan nhà nước sử dụng khi triển khai cung cấp, kết nối các cổng dữ liệu mở.

 

Sau thời gian nghiên cứu, đề tài đã thu được những kết quả như sau:

Hiện nay, nhiều nước trên thế giới đều xác định sự cần thiết của việc xây dựng cổng dữ liệu quốc gia để cung cấp dữ liệu cho người dân, doanh nghiệp để thể hiện sự minh bạch kích thích sáng tạo xã hội. Chuẩn hóa dữ liệu cung cấp là một hạng mục công việc rất quan trọng để giúp các các cá nhân, tổ chức khai thác dữ liệu hiệu quả và dễ dàng.

Đặc tả/mô tả các tập dữ liệu là tiêu chuẩn hết sức cần thiết để giúp con người hay máy hiểu về dữ liệu đã được cung cấp. Ngoài ra, các cổng dữ liệu phải có sự kết nối, trao đổi tập dữ liệu với nhau thì đặc tả tập dữ liệu là yêu cầu bắt buộc.

Các nước trên thế giới đều quan tâm xây dựng các tiêu chuẩn đặc tả dữ liệu này, tùy theo từng nước mà mức độ quy định có sự phức tạp hay đơn giản khác nhau nhưng đều căn cứ trên tiêu chuẩn gốc DCAT.

Việt Nam đang tích cực cung cấp dữ liệu mở nên việc nghiên cứu và ban hành tiêu chuẩn là hết sức cần thiết. Việc ban hành sớm sẽ giúp dễ dàng cho việc triển khai, tránh phải điều chỉnh sau này.

Tiêu chuẩn trong đề tài này đề xuất cho Việt Nam (DCAT-VN) đã phát triển trên tiêu chuẩn gốc, tiếp thu được các kinh nghiệm các quốc gia và phù hợp với tình hình phát triển của Việt Nam, giúp cho các cơ quan nhà nước dễ dàng áp dụng, kích thích cho các cơ quan cung cấp dữ liệu mở, từ đó kích thích sự sáng tạo trong cộng đồng, xã hội; là mục tiêu trong chương trình chuyển đổi số của Việt Nam hiện nay.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 21587/2022) tại Cục Thông tin, Thống kê.

Đ.T.V (NASTIS)