Phát triển du lịch dựa vào thiên nhiên nói chung và du lịch sinh thái (DLST) nói riêng đang trở thành xu thế của thời đại và có vai trò quan trọng không chỉ về mặt kinh tế mà còn có ý nghĩa đặc biệt đối với sự phát triển bền vững của du lịch trên khía cạnh trách nhiệm đối với tài nguyên và môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao sinh kế cho cộng đồng dân tộc tại địa phương. Ngày nay, DLST đã thực sự thu hút tích cực sự tham gia của cộng đồng địa phương, người dân bản địa trong việc quản lý và bảo vệ, phát triển du lịch đang triển khai thực hiện trong điểm du lịch, khu du lịch. DLST là một nội dung cơ bản góp phần giải quyết tốt các mối quan hệ giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường góp phần thúc đẩy du lịch phát triển bền vững. Việt Nam được đánh giá là một trong 16 quốc gia có nguồn tài nguyên đa dạng sinh học cao trên thế giới. Trên phạm vi cả nước, nhiều địa phương có cảnh quan thiên nhiên đẹp, hệ động thực vật phong phú, tính đa dạng sinh học cao, kết hợp bản sắc văn hóa địa phương đặc sắc đã tạo điều kiện để Việt Nam phát triển du lịch sinh thái, hướng tới phát triển du lịch bền vững.

Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hoá bản địa gắn với giáo dục và bảo vệ môi trường để đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương. Du lịch sinh thái là loại hình du lịch có trách nhiệm đối với môi trường ở các khu thiên nhiên còn tương đối hoang sơ với mục đích thưởng ngoạn thiên nhiên và các giá trị văn hóa kèm theo của quá khứ và hiện tại, thúc đẩy việc bảo tồn, ít có tác động tiêu cực đến môi trường, tạo các ảnh hưởng tích cực về mặt kinh tế- xã hội cho cộng đồng người dân địa phương.

Kon Tum cùng với bốn tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng thuộc đại ngàn Tây Nguyên, có đất đai trù phú, được thiên nhiên ưu đãi ban tặng nhiều sản vật, danh lam thắng cảnh, không gian rộng lớn, thoáng đãng. Kon Tum là tỉnh phía Bắc Tây Nguyên Việt Nam. Kon Tum nằm ở ngả ba Đông Dương, là tỉnh duy nhất có vị trí giáp Lào và 7 Campuchia. Chính vì thế nên Kon Tum cũng được mệnh danh là ngã ba Đông Dương là tỉnh có tiềm năng về du lịch sinh thái.

Trong thời gian qua, trên địa bàn huyện Kon Plông cũng thực hiện các chương trình, dự án xoá đói giảm nghèo cho người dân nhưng chưa có tính bền vững và hiệu quả. Chương trình 135 đầu tư xây dựng 28 công trình cơ sở hạ tầng tại các thôn, làng đặc biệt khó khăn (9 công trình giao thông, 18 nhà văn hóa thôn và 01 công trình thủy lợi), hỗ trợ 939 lượt hộ dân phát triển sản xuất với các giống cây trồng, vật nuôi có năng suất và giá trị kinh tế cao như: cà phê, bời lời, đẳng sâm, giống cỏ; hỗ trợ các loại vật nuôi (lợn, dê, trâu, bò, gà vịt...), hỗ trợ làm chuồng trại và triển khai 02 mô hình trồng cây đương quy, cà phê, sa nhân, ngô lấy thân. Theo đánh giá sơ bộ ban đầu kết quả triển khai các dự án giảm nghèo trên địa bàn huyện, các dự án chỉ tập trung chú trọng ở việc cung cấp cây giống, con giống cho người dân làm kế sinh nhai mà chưa tính đến giá trị bảo tồn rừng, đa dạng sinh học.

Xuất phát từ thực tiễn trên, Chủ nhiệm đề tài ThS. Nguyễn Xuân Thanh cùng nhóm nghiên cứu tại Trường Cao đẳng Công nghệ và Nông lâm Nam Bộ thực hiện nghiên cứu “Phát triển du lịch sinh thái và tạo nguồn sinh kế bền vững gắn với bảo tồn rừng và đa dạng sinh học tại thị trấn Măng Đen huyện Kon Plong tỉnh Kon Tum” với mục tiêu xây dựng mô hình sinh kế bền vững gắn với bảo tồn rừng và đa dạng sinh học cho người dân tại huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum thông qua xây dựng mô hình trồng cây lâm nghiệp, cây hoa thân gỗ; mô hình trồng hoa lan dưới tán rừng, trồng cây dược liệu dưới tán rừng, ươm giống cây lâm nghiệp, cây dược liệu phục vụ nhu cầu du lịch sinh thái.

Dự án đã thực hiện đúng và đầy đủ các nội dung, tiến độ và mục tiêu đã được theo Thuyết minh Dự án đã được Bộ Nông nghiệp và PTNT phê duyệt và hoàn thành 3 mục tiêu của dự án; thực hiện đầy đủ yêu cầu số lượng, khối lượng, chủng loại sản phẩm theo đặt hàng và hợp đồng NCKH của các kết quả thực hiện nhiệm vụ:

+ Về chủng loại sản phẩm thực hiện:

- Sản phẩm dạng I: 4/4 sản phẩm

- Sản phẩm dạng II: 12/12 sản phẩm

 - Sản phẩm dạng III: 2/2 sản phẩm

- Sản phẩm dạng IV: 4/4 sản phẩm

+ Về số lượng, khối lượng sản phẩm so với đơn đặt hàng: đã hoán thành đầy đủ số lượng, khối lượng sản phẩm đạt chất lượng theo yêu cầu với tổng cộng 22 sản phẩm

Kết quả điều tra, khảo sát và đánh giá, phân tích hiện trạng rừng, tiềm năng phát triển du lịch sinh thái và sinh kế cho cộng đồng dân tộc tại thôn Măng Đen, huyện Kon Plông, một lần nữa khẳng định Măng Đen là một thiên đường sinh thái với rừng nguyên sinh tươi mát, trong lành, vẽ đẹp hoang sơ thuần khiết đã khiến cho du lịch Măng Đen hấp dẫn không thua kém gì Sa Pa, hay Đà Lạt. Thêm vào đó điều kiện thiên nhiên thuận lợi cho việc phát triển các loài cây dược liệu dưới tán rừng; kết hợp các điều kiện trên là cơ sở để xây dựng và phát triển các mô hình sinh kế kết hợp du lịch sinh thái gắn với bảo tồn rừng và đa dạng sinh học là nội dung thực hiện và đạt được của dự án.

Dự án đã hoàn thành việc xây dựng các mô hình phục vụ phát triển du lịch sinh thái. Hai địa điểm được chọn để triển khai thực hiện mô hình du lịch sinh thái là chùa Khánh Lâm và cơ sở 3 của trường.

Chùa Khánh Lâm là một địa điểm du lịch tâm linh nỗi tiếng ở thị trấn Măng Đen; không gian xung quanh chùa là rừng núi đại ngàn xanh mướt. Ngoài phục vụ du lịch tâm linh, còn gì hơn khi ta bổ sung vào các mô hình du lịch trải nghiệm và cảnh đẹp nhưng vẫn bảo tồn rừng bằng việc xây dựng các mô hình trồng lan dưới tán rừng, trồng dược liệu dưới tán rừng

Cơ sở 3 của trường, chùa Khánh Lâm là hai địa điểm được chọn để xây dựng các mô hình sinh kế phục vụ du lịch sinh thái gắn với bảo tồn rừng với các tiềm năng về du lịch tâm linh, du lịch trải nghiệm và rừng xanh tươi mát. Dự án bổ sung thêm các mô hình trồng lan, trồng dược liệu dưới tán rừng làm cho hai địa điểm này thêm hấp dẫn và thu hút du khách tới tham quan.

Cây dược liệu dưới tán rừng sinh trưởng tốt, không sâu bệnh, năng suất sinh khối đạt yêu cầu. Mô hình đảm bảo ổn định về mặt sinh thái, không phá vỡ tiểu hoàn cảnh sinh thái ban đầu của rừng, hiệu quả kinh tế ổn định, giá thành thấp, quy trình công nghệ dễ áp dụng, phù hợp với trình độ của người dân địa phương.

Tạo nguồn sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập tăng thêm 20% cho cộng đồng dân tộc tham gia thực hiện dự án thông qua phát triển du lịch sinh thái và sinh kế bền vững gắn với quản lý hiệu quả tài nguyên rừng; Mô hình trồng cây Giảo cổ lam dưới tán rừng cho tổng thu 60,9 triệu đồng, lợi nhuận đạt 33,7 triệu đồng/ha so với đối chứng. Mô hình trồng cây đẳng sâm dưới tán rừng theo khái toán cho tổng thu 600 triệu đồng/2 năm, lợi nhuận đạt 96 triệu/năm.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 20903/2022) tại Cục Thông tin, Thống kê.

Đ.T.V (NASTIS)