Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt, Bộ Chiến tranh của Mỹ đã công bố 6 lĩnh vực công nghệ then chốt vào ngày 17/11/2025, đánh dấu sự chuyển dịch chiến lược dưới chính quyền Tổng thống Donald Trump. Từ 14 lĩnh vực dưới thời Tổng thống Joe Biden, danh sách được rút gọn nhằm tập trung nguồn lực vào các công nghệ mang lại tác động tức thì cho lực lượng vũ trang. Những lĩnh vực này không chỉ đáp ứng thách thức chiến tranh hiện đại như xung đột phi đối xứng và môi trường tranh chấp cao, mà còn củng cố vị thế dẫn đầu của Mỹ trước các đối thủ như Trung Quốc và Nga. Việc nhấn mạnh trí tuệ nhân tạo (AI) làm trọng tâm phản ánh chiến lược "AI-First" của Trump, hướng tới việc tái định hình tình báo, logistics và triển khai vũ khí để đảm bảo ưu thế vượt trội trên chiến trường.

Sự rút gọn từ 14 xuống 6 lĩnh vực công nghệ then chốt (Critical Technology Areas - CTAs) được Thứ trưởng Nghiên cứu và Kỹ thuật Emil Michael giải thích là nhằm mang lại kết quả "nhanh hơn và tập trung hơn" cho binh sĩ. Theo Bộ Chiến tranh, các lĩnh vực này bao gồm AI ứng dụng, sản xuất sinh học, công nghệ logistics tranh chấp, lượng tử kết hợp ưu thế thông tin chiến trường, năng lượng định hướng và siêu thanh. Quyết định này phù hợp với Kế hoạch Hành động AI của Nhà Trắng, nhấn mạnh việc loại bỏ rào cản quy định và xây dựng cơ sở hạ tầng AI để thúc đẩy đổi mới.

(1) AI ứng dụng (AAI) được đặt làm ưu tiên hàng đầu. Công nghệ này bao quát từ phân tích dữ liệu logistics đến hỗ trợ tác chiến tiền tuyến, giúp tối ưu hóa quyết định và tăng cường khả năng dự đoán. Theo Chiến lược AI của Bộ Chiến tranh, AI sẽ tự động hóa quy trình, bảo mật dữ liệu khẩn cấp và thử nghiệm ảo, góp phần nâng cao hiệu quả chiến đấu. Ví dụ, AI đã được tích hợp vào hoạt động ảnh hưởng và chiến tranh thông tin, như trong nghiên cứu của RAND, nơi AI tạo nội dung để hỗ trợ cạnh tranh địa chính trị. Điều này giúp Mỹ duy trì lợi thế trước các đối thủ đang đầu tư mạnh vào AI, như Trung Quốc với hệ thống giám sát quân sự.

(2) Sản xuất sinh học (Biomanufacturing - BIO) tập trung vào việc tạo vật liệu quan trọng trong nước, giảm phụ thuộc chuỗi cung ứng toàn cầu. Chiến lược sản xuất sinh học của Bộ Chiến tranh từ năm 2023 đã mở rộng, với các chương trình như DBIMP đầu tư vào sản xuất phân tán để cung cấp nhiên liệu, hóa chất và vật liệu cho quân đội. Ví dụ, Quân đội Mỹ đang xây dựng cơ sở biomanufacturing để sản xuất vật liệu cho binh sĩ triển khai xa, giảm rủi ro logistics ở khu vực tranh chấp như Thái Bình Dương. Công nghệ này không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn hỗ trợ kinh tế tuần hoàn, với BioMADE - viện được Bộ Chiến tranh tài trợ 450 triệu USD - thúc đẩy hợp tác công-tư.

(3) Công nghệ logistics tranh chấp (LOG) giải quyết thách thức duy trì chuỗi cung ứng trong môi trường bị đối phương nhắm đến. Theo báo cáo của AUSA, logistics tranh chấp bao gồm ba yếu tố: mối đe dọa từ đối thủ, môi trường khắc nghiệt và nội tại lực lượng. Bộ Chiến tranh đang đầu tư vào công nghệ tự động hóa, như drone vận chuyển và hệ thống dự đoán, để đảm bảo cung cấp nhanh chóng. Ví dụ, trong môi trường Thái Bình Dương, logistics tranh chấp đòi hỏi tích hợp AI để vượt qua nhiễu điện tử và tấn công mạng.

(4) Lượng tử và ưu thế thông tin chiến trường (Q-BID) kết hợp công nghệ lượng tử với hệ thống truyền thống để duy trì liên lạc và định vị trong môi trường nhiễu cao. Quantum cho phép mã hóa an toàn, định vị chính xác mà không phụ thuộc GPS, giúp vượt qua đối thủ. Theo Infleqtion, công nghệ này là công cụ then chốt cho an ninh quốc gia, với Quân đội Mỹ đầu tư vào cảm biến lượng tử để "thấy xa hơn" trên chiến trường. Sự kết hợp này sẽ định hình xung đột tương lai, nơi thông tin là vũ khí chính.

(5) Năng lượng định hướng (SCADE), bao gồm laser công suất cao và vũ khí vi sóng, được kỳ vọng đánh chặn drone và tên lửa với chi phí thấp, tần suất bắn không giới hạn. Báo cáo của GAO nhấn mạnh laser di chuyển ở tốc độ ánh sáng, từ cảnh báo đến phá hủy mục tiêu. Bộ Chiến tranh đã thử nghiệm laser trên tàu hải quân và xe quân sự, với Raytheon dẫn đầu phát triển hệ thống chống drone. Công nghệ này giảm gánh nặng đạn dược truyền thống, đặc biệt trong xung đột kéo dài.

(6) Siêu thanh (SHY) ưu tiên chuyển từ thử nghiệm sang sản xuất hàng loạt. Với tốc độ Mach 5+, vũ khí siêu thanh khó bị đánh chặn, theo báo cáo Quốc hội. Bộ Chiến tranh yêu cầu ngân sách 3,9 tỷ USD cho năm 2026, với Quân đội Mỹ hoàn tất pin siêu thanh đầu tiên vào tháng 12/2025.

Việc công bố 6 công nghệ then chốt đánh dấu bước ngoặt trong chiến lược quốc phòng Mỹ, tập trung vào tốc độ và hiệu quả để đối phó thách thức toàn cầu. Dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Trump, Bộ Chiến tranh không chỉ củng cố ưu thế quân sự mà còn thúc đẩy đổi mới kinh tế, với AI và lượng tử làm nền tảng. Tuy nhiên, thành công phụ thuộc vào hợp tác công-tư và đầu tư bền vững, tránh rủi ro đạo đức và an ninh mạng. Những phát triển này sẽ định hình tương lai chiến tranh, đảm bảo Mỹ duy trì vị thế siêu cường, đồng thời khuyến khích các đồng minh theo đuổi công nghệ tương tự để cân bằng địa chính trị.

P.T (NASTIS)

Tài liệu tham khảo

1. Under Secretary of War for Research and Engineering Emil Michael Announces Six Critical Technology Areas. https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/4333074/under-secretary-of-war-for-research-and-engineering-emil-michael-announces-six/
2. Pentagon pares down list of critical emerging technology areas. https://defensescoop.com/2025/11/17/dod-six-critical-technology-areas-emil-michael-dow/
3. America's AI Action Plan. https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/07/Americas-AI-Action-Plan.pdf