Sáng 14/8, tại Hà Nội, Ban Cơ yếu Chính phủ chỉ đạo Học viện Kỹ thuật mật mã phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Trí tuệ nhân tạo cho Mật mã và An toàn thông tin” (AI for Cryptography and Information Security-AI4CRIS).

Hội thảo có sự tham dự của các đồng chí: Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ; PGS. TS. Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cùng đại diện các cơ quan, đơn vị Bộ Công an, Bộ Tư lệnh 86; lãnh đạo các học viện, trường đại học, viện nghiên cứu…

AI - Giải pháp đột phá cho các hệ mật mã mới

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ đã gióng hồi chuông cảnh báo với những con số biết nói từ Báo cáo an ninh mạng năm 2025 của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia với gần 552.000 cuộc tấn công mạng nhằm vào các hệ thống thông tin trong nước, trong đó tỷ lệ tổn thất thực tế tăng vọt từ 46,15% lên 52,3%.

Những cuộc tấn công ngày càng tinh vi và có chủ đích hơn, một phần bởi sự tiếp sức của trí tuệ nhân tạo điều khiến AI trở thành "con dao hai lưỡi"-vừa là lá chắn phòng thủ lợi hại nhất, vừa có thể biến thành vũ khí công phá nguy hiểm nếu rơi vào tay kẻ xấu.

Trước thực tế đó, lãnh đạo đứng đầu Ban Cơ yếu Chính phủ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải kiến tạo một chiến lược phát triển AI vừa an toàn, vừa tin cậy, đi đôi với hoàn thiện khung thể chế, chuẩn hóa kỹ thuật và bồi dưỡng nhân tài-nền tảng cốt lõi để Việt Nam không chỉ đứng vững trước các mối đe dọa mà còn tự chủ được công nghệ lõi trong kỷ nguyên số.

Đặt vấn đề trong cuộc cách mạng chuyển đổi mật mã đang diễn ra trên toàn cầu, Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm dẫn chứng việc Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Hoa Kỳ (NIST) đã chính thức công bố bộ ba tiêu chuẩn mật mã hậu lượng tử từ tháng 8/2024-cột mốc buộc các quốc gia phải thay thế toàn bộ hạ tầng mật mã hiện hành. Trong bối cảnh đó, trí tuệ nhân tạo được xác định là giải pháp đột phá để nghiên cứu, thử nghiệm và vận hành các hệ mật mã mới một cách hiệu quả.

Trên tinh thần đó, Đề án phát triển hệ thống mật mã kháng lượng tử giai đoạn 2026-2035 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, với trọng tâm tích hợp AI vào quy trình phát triển-giúp rút ngắn thời gian, tối ưu hóa thuật toán và tăng cường năng lực ứng phó trước các nguy cơ đến từ chính AI và máy tính lượng tử. Đây là bước đi chủ động, bài bản, thể hiện khát vọng không để Việt Nam lỡ nhịp trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.

Tại chương trình, GS.TS. Nguyễn Thanh Thủy, Chủ tịch Câu lạc bộ các Khoa-Trường-Viện Công nghệ thông tin-Truyền thông Việt Nam (FISU Việt Nam) khẳng định, AI4CRIS là minh chứng sinh động cho mối quan hệ hợp tác bền chặt giữa Ban Cơ yếu Chính phủ và FISU Việt Nam.

Nhấn mạnh ý nghĩa của Hội thảo trong việc kết nối cộng đồng khoa học, tạo cầu nối giữa nghiên cứu hàn lâm với thực tiễn ứng dụng, GS.TS. Nguyễn Thanh Thủy bày tỏ mong muốn sự kiện sẽ tiếp tục được duy trì và phát triển, trở thành diễn đàn khoa học thường niên uy tín, góp phần thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng AI trong lĩnh vực mật mã, an toàn thông tin.

Tiếp cận tổng thể, bảo đảm an toàn thông tin trong kỷ nguyên AI

Với góc nhìn từ khoa học chính trị và quản trị quốc gia, PGS.TS. Lê Hải Bình, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh, trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, an toàn thông tin không chỉ là bảo vệ hệ thống và dữ liệu, mà còn là bảo vệ tính toàn vẹn của không gian thông tin, bảo vệ niềm tin xã hội và bảo vệ chính khả năng nhận biết thật-giả của con người.

PGS.TS. Lê Hải Bình lý giải, khi AI tạo sinh có thể sản xuất thông tin giả với mức độ tinh vi đến mức khó phân biệt, nguy cơ không chỉ nằm ở các cuộc tấn công mạng, mà còn ở sự xói mòn niềm tin của công chúng và sự thao túng nhận thức xã hội-một mối đe dọa phi truyền thống nhưng có thể gây hệ lụy còn sâu sắc hơn cả một cuộc tấn công kỹ thuật.

Chính vì vậy, bảo đảm an toàn thông tin trong kỷ nguyên AI cần một cách tiếp cận tổng thể, kết hợp giữa công nghệ, thể chế, quản trị và truyền thông, để trí tuệ nhân tạo không chỉ là động lực phát triển mà không trở thành nguồn phát sinh những rủi ro mới, khó kiểm soát đối với quốc gia và xã hội.

Tại Hội thảo, TS. Trần Anh Tú, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) trình bày báo cáo về chính sách và định hướng chiến lược quốc gia về AI, tập trung vào các định hướng lớn trong phát triển, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và vai trò của AI đối với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và các công nghệ chiến lược.

PGS.TS. Lương Thế Dũng, Phó Giám đốc Học viện Kỹ thuật mật mã, giới thiệu những kết quả nghiên cứu về AI trong lĩnh vực an toàn thông tin, đồng thời chia sẻ định hướng phát triển AI phục vụ bảo mật và mật mã quốc gia trong thời gian tới.

Các đại biểu cũng nghe các tham luận về AI và an ninh dữ liệu tại Trung tâm Dữ liệu Quốc gia; ứng dụng AI trong chuyển đổi số của Bộ Quốc phòng; phòng, chống thông tin sai lệch trên không gian mạng; và ứng dụng AI bảo vệ hạ tầng trọng yếu, Chính phủ số.

Trong khuôn khổ Hội thảo, đã diễn ra phiên thảo luận bàn tròn với chủ đề "Cơ hội và thách thức ứng dụng AI trong an toàn thông tin tại Việt Nam" thu hút sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, các nhà khoa học và doanh nghiệp.

Chiều cùng ngày, Hội thảo tiếp tục với 6 phiên chuyên đề, tập trung vào các nội dung: Phòng, chống thông tin sai lệch; chính sách và quản trị AI an toàn; phát hiện mối đe dọa và ứng phó sự cố an ninh mạng; bảo mật dữ liệu và hệ thống mạng; AI cho bảo mật và mật mã hậu lượng tử cùng AI an toàn và giáo dục, đào tạo.

P.T (tổng hợp)