Sáng ngày 14/7/2025, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2025 và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm. Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng chủ trì Hội nghị.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu tại Hội nghị

Quang cảnh Hội nghị

Ngày 01/3/2025, Bộ KH&CN chính thức hoạt động theo mô hình tổ chức mới sau hợp nhất hai cơ quan cấp Bộ (Bộ TT&TT và Bộ KH&CN), đánh dấu bước chuyển có tính lịch sử trong cấu trúc bộ máy quản lý nhà nước. Hợp nhất không chỉ là sáp nhập tổ chức, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện từ cơ chế điều hành, chức năng nhiệm vụ, đến văn hóa tổ chức và mô hình quản trị. Bộ KH&CN mới được định vị là cơ quan chủ lực dẫn dắt 4 trụ cột then chốt: Khoa học - Công nghệ - Đổi mới sáng tạo - Chuyển đổi số.

Ngay trong Quý I/2025, Bộ đã trình Chính phủ ban hành Nghị định số 55/2025/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức; giảm số đơn vị trực thuộc Bộ từ 42 xuống còn 25 (giảm 40,5%); ban hành 49 quyết định nội bộ về chức năng, nhiệm vụ các đơn vị thành phần. Đồng thời, hoàn tất chuyển giao các lĩnh vực không thuộc phạm vi quản lý về đúng Bộ/ngành chuyên trách, gồm: Báo chí, Xuất bản, Thông tin Đối ngoại, An toàn thông tin và Thanh tra. Mô hình tổ chức mới được thiết kế tinh gọn, hiện đại, thích ứng linh hoạt với sự thay đổi mới của đất nước, lấy hiệu quả và phục vụ người dân, doanh nghiệp làm trung tâm.

Hoàn thiện thể chế, kiến tạo chính sách

Một trong những điểm nổi bật trong 6 tháng đầu năm là Bộ đã tham mưu trình Bộ Chính trị ban hành 4 Nghị quyết then chốt: Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển đột phá KH, CN, ĐMST&CĐS; Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế; Nghị quyết 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng pháp luật; Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.

Đặc biệt, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV, Bộ đã trình và được thông qua đồng thời 5 dự án luật quan trọng: Luật KH,CN&ĐMST; Luật Công nghiệp công nghệ số; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi). Bộ KH&CN trở thành đơn vị có số lượng luật được thông qua nhiều nhất tại kỳ họp, thể hiện năng lực chính sách vượt trội, vai trò "kiến trúc sư thể chế" cho mô hình phát triển quốc gia trong giai đoạn mới.

Thúc đẩy phân cấp, phân quyền hiện thực hóa Nghị quyết số 18-NQ/TW của Bộ Chính trị

Thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, Bộ đã chủ động tham mưu Chính phủ ban hành 2 nghị định quan trọng: Nghị định số 132/2025/NĐ-CP phân định thẩm quyền giữa các cấp chính quyền địa phương; Nghị định số 133/2025/NĐ-CP quy định về phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực KH, CN, ĐMST&CĐS.

Bộ KH&CN đã thực hiện phân quyền, phân cấp 78 nhiệm vụ, phân định thẩm quyền 06 nhiệm vụ từ cấp huyện xuống cấp xã và lên cấp tỉnh. Bộ cũng đã ban hành 2 thông tư chuyên ngành hướng dẫn triển khai, đồng thời công bố danh mục thủ tục hành chính sửa đổi, bổ sung và bãi bỏ theo Quyết định số 1442/QĐ-BKHCN. Mô hình "một cửa - một cửa liên thông" được áp dụng trên diện rộng, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Những kết quả đạt được trong 6 tháng đầu năm 2025 là minh chứng cho một mô hình điều hành mới: Khoa học, hiệu quả và mang tính dẫn dắt. Trong bối cảnh tổ chức bộ máy vừa hợp nhất, công việc nhiều, Bộ vẫn triển khai song song 3 mũi nhọn: Kiện toàn tổ chức, hoàn thiện thể chế và triển khai nhiệm vụ chuyên môn ở 4 lĩnh vực trọng tâm.

6 tháng cuối năm 2025, Bộ KH&CN xác định, đây là thời điểm bản lề, có ý nghĩa quyết định đối với việc hoàn thành thắng lợi Kế hoạch 5 năm 2021-2025. Theo đó, các nhiệm vụ trọng tâm gồm: Trình Chính phủ xây dựng và sửa đổi các dự án luật: Luật Chuyển đổi số, Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi), Luật Công nghệ cao, Luật Chuyển giao công nghệ; Trình Thủ tướng ban hành các nghị định hướng dẫn thi hành 5 luật mới được Quốc hội thông qua; Triển khai Chương trình Quốc gia phát triển công nghệ và công nghiệp chiến lược; Tổ chức thành công Đại hội đại biểu Đảng bộ Bộ KH&CN nhiệm kỳ 2025-2030; Tiếp tục kiện toàn hệ thống cơ sở dữ liệu ngành, thúc đẩy triển khai Đề án Hệ tri thức Việt số hóa giai đoạn mới.

Hạ tầng số cho nền kinh tế: Phải phổ cập, siêu rộng, siêu lớn, xanh và an toàn

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, Bộ KH&CN có sứ mệnh quan trọng là đưa Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới dựa trên KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng cần thực hiện những chuyển dịch mang tính chiến lược trong từng lĩnh vực. Trong đó, bưu chính phải trở thành hạ tầng logistics, bảo đảm dòng chảy vật chất bên cạnh dòng chảy dữ liệu, bảo đảm dòng chảy vật chất nhanh, chính xác và an toàn đến tận tay doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Viễn thông phải trở thành hạ tầng số để phục vụ cho chuyển đổi số. Hạ tầng số trở thành hạ tầng chiến lược như giao thông, điện. Hạ tầng này phải phổ cập, băng thông siêu rộng, dung lượng siêu lớn, xanh và an toàn. Hạ tầng số trở thành hạ tầng của cả nền kinh tế, chứ không phải là hạ tầng "alo" như trước đây. Phủ sóng 5G sâu và rộng toàn quốc là nhiệm vụ cấp bách từ nay đến cuối năm. Cùng với đó là yêu cầu tốc độ di động tối thiểu phải đạt trên 100 Mbps (gấp đôi hiện nay); tốc độ cố định internet cáp quang tối thiểu phải đạt 200 Mbps.

Chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo phải tạo ra tăng trưởng kinh tế

Cũng theo Bộ trưởng, chuyển đổi số với các cấu phần là chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, để Việt Nam trở thành quốc gia số, hướng đến việc tạo ra một “phiên bản số” của thế giới thực. Chuyển đổi số là số hóa toàn diện rồi sử dụng công nghệ số, nhất là AI để xử lý dữ liệu số. "Hiện nay, chuyển đổi số vẫn theo kiểu công nghệ thông tin, tức là vẫn mua sắm và viết phần mềm nhưng không thay đổi quy trình vận hành", Bộ trưởng nhìn nhận. Theo ông, "thay đổi mô hình hoạt động mới là công đoạn quan trọng nhất để phát huy hiệu quả chuyển đổi số".

Về nguồn lực, theo Bộ trưởng, chi ngân sách nhà nước cho chuyển đổi số chỉ 1% nhưng cần kích hoạt được xã hội đầu tư thêm 3–4 lần. Đồng thời, chuyển đổi số phải tạo ra tăng trưởng GDP từ 1%–1,5%.

Bộ trưởng cũng cho rằng KHCN và đổi mới sáng tạo phải hướng đến mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, tạo ra tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng sống người dân. KHCN phải đóng góp 1% vào tăng trưởng kinh tế. Nhà nước chi một đồng cho nghiên cứu thì kết quả nghiên cứu này đến được doanh nghiệp phải tạo ra 10 đồng doanh thu. Một đồng nhà nước chi cho nghiên cứu phát triển thì cũng phải kéo theo được từ 3 đến 4 đồng của doanh nghiệp chi cho nghiên cứu và phát triển. "Nhà khoa học bây giờ không chỉ dừng lại ở học hàm, học vị, ở bài báo hay giải thưởng mà quan trọng là kết quả nghiên cứu của mình phải có tác động đến kinh tế - xã hội của đất nước", Bộ trưởng nói.

Đổi mới sáng tạo được xác định là con đường đưa KHCN ứng dụng vào cuộc sống. Ứng dụng công nghệ, đổi mới công nghệ, chuyển giao công nghệ, nâng cao hiệu suất sử dụng công nghệ, cải tiến công nghệ và tiến tới sáng tạo công nghệ là con đường dùng công nghệ để tăng năng suất lao động, tăng TFP. Đổi mới sáng tạo phải đóng góp 3% vào tăng trưởng GDP. Mỗi bộ, ngành, địa phương cần có một trung tâm đổi mới sáng tạo.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của sở hữu trí tuệ. Theo Bộ trưởng, một quốc gia phát triển là quốc gia có tới 80% tài sản là tài sản trí tuệ. Vì vậy, ông đề nghị cần xây dựng đạo đức, văn hóa xã hội tôn trọng sở hữu trí tuệ, từ đó thúc đẩy sáng tạo, nghiên cứu và thương mại hóa kết quả khoa học.

Trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, trọng tâm thời gian tới là điện hạt nhân thế hệ mới, là lò hạt nhân module quy mô nhỏ. Điện hạt nhân trở thành điện xanh, điện nền và trở thành chiến lược quốc gia và Việt Nam phải làm chủ công nghệ hạt nhân.

Về tiêu chuẩn và quy chuẩn, Bộ trưởng nhấn mạnh, tiêu chuẩn là định hướng phát triển quốc gia còn quy chuẩn là hàng rào bảo vệ quốc gia. Hiện nay số lượng tiêu chuẩn cần thiết cho sự phát triển của đất nước còn thiếu, nên cần đổi mới rất mạnh mẽ công tác tiêu chuẩn hóa theo hướng hội nhập quốc tế.

Bộ trưởng cũng điểm lại điểm nhấn nổi bật là tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa 15 đã thông qua 5 luật sửa đổi liên quan đến KHCN là: Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo; Luật Công nghiệp Công nghệ số; Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật; Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa; và Luật Năng lượng nguyên tử. Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, từ nay đến cuối năm 2025, Bộ KH&CN sẽ phải hoàn thành và thông qua 4 luật nữa, bao gồm: Luật Chuyển đổi số là luật mới và 3 luật sửa đổi là Luật Công nghệ cao, Luật Chuyển giao công nghệ và Luật Sở hữu trí tuệ. Như vậy, chỉ riêng năm 2025, Bộ KH&CN là cơ quan chủ trì soạn thảo 9 luật liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Với số lượng lớn luật phải soạn thảo và trên tinh thần đổi mới mạnh mẽ của Nghị quyết 57, đòi hỏi Bộ KH&CN phải nỗ lực rất lớn, quyết tâm rất cao và đặc biệt phải có cách làm mới và làm việc không kể ngày đêm thì mới có thể hoàn thành. 

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: “Bây giờ là lúc chúng ta hãy làm, làm thật nhiều và làm những việc lớn hơn, hướng đến kết quả cuối cùng là tăng trưởng kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, nâng cao năng lực quản trị quốc gia".

Cũng tại Hội nghị, Bộ KH&CN đã trao tặng Bằng khen của Bộ trưởng cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác xây dựng 5 luật thuộc lĩnh vực KHCN vừa được Quốc hội thông qua và trong công tác triển khai chính quyền địa phương 2 cấp. Đây là sự ghi nhận kịp thời với những nỗ lực không ngừng nghỉ của đội ngũ cán bộ, chuyên gia, nhà khoa học đã góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Kết quả nổi bật trong 4 trụ cột chiến lược 6 tháng đầu năm 2025

Khoa học:

- Công bố quốc tế tăng gần 9%, đặc biệt trong các lĩnh vực mũi nhọn: Kỹ thuật, Khoa học máy tính, Toán học, Y học, Khoa học xã hội.

- Cấp 849 giấy chứng nhận kết quả nghiên cứu.

- 42 chương trình KH&CN quốc gia đang được triển khai, kết nối nghiên cứu – sản xuất, ứng dụng thực tiễn.

Công nghệ:

- Cấp 15 giấy chứng nhận chuyển giao công nghệ; 5 giấy chứng nhận gia hạn.

- Hơn 1.000 giấy phép lĩnh vực năng lượng nguyên tử; nhiều ứng dụng bức xạ - đồng vị triển khai trong y tế, nông nghiệp, công nghiệp.

- Số tiêu chuẩn quốc tế được Việt Nam chấp nhận tăng 25%; cấp mã số, mã vạch tăng gần 9%.

- Hơn 40.000 văn bằng bảo hộ được cấp (tăng 58,3% so với cùng kỳ năm 2024).

Đổi mới sáng tạo:

- Việt Nam xếp hạng 44/133 trong GII 2024, tăng 2 bậc so với năm trước, tiếp tục dẫn đầu nhóm các nước thu nhập trung bình.

- Ra mắt Sàn giao dịch công nghệ Việt Nam; cả nước có 24 sàn công nghệ đang hoạt động.

- 940 doanh nghiệp KH&CN, khoảng 4.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; hệ sinh thái mở rộng với 208 quỹ đầu tư, 84 vườn ươm, 40 tổ chức thúc đẩy kinh doanh.

Chuyển đổi số:

- 630 triệu giao dịch trên Nền tảng tích hợp và chia sẻ dữ liệu quốc gia (đạt 73% kế hoạch năm).

- Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình gần 40%, nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ công.

- Hơn 75.000 doanh nghiệp công nghệ số hoạt động ổn định.

- Bưu chính – Viễn thông tăng trưởng mạnh: doanh thu tăng 12,8%, tốc độ mạng dẫn đầu khu vực, IPv6 đạt 65% – vào top 10 thế giới.

- Kinh tế số chiếm 18,72% GDP, tăng 10% so với cùng kỳ; trong đó kinh tế số lõi đạt 8,63%.

P.A.T (tổng hợp)