Các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) do nước ngoài tài trợ đã trở thành một phần không thể thiếu trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Trung Quốc, đóng vai trò quan trọng trong việc giới thiệu các công nghệ quốc tế tiên tiến, thu hút nhân tài hàng đầu và nâng cao trình độ công nghệ công nghiệp và năng lực đổi mới sáng tạo. Trong những năm gần đây, các trung tâm này đã phát triển nhanh chóng, đặc biệt là ở các trung tâm đổi mới sáng tạo quốc tế lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải và Khu vực Vịnh lớn Quảng Đông - Hồng Kông - Macao. Bằng cách tuyển dụng nhân tài từ thị trường Trung Quốc và hỗ trợ nâng cấp công nghiệp, các trung tâm R&D do nước ngoài tài trợ và các ngành công nghiệp của Trung Quốc cùng có lợi, tạo động lực bền vững cho sự tiến bộ công nghệ của Trung Quốc.

Hơn nữa, các trung tâm R&D do nước ngoài tài trợ đóng vai trò là cầu nối, giúp Trung Quốc hội nhập vào chuỗi đổi mới sáng tạo và công nghiệp toàn cầu. Các trung tâm này hợp tác chặt chẽ với các công ty mẹ và các tổ chức R&D toàn cầu khác, tạo điều kiện cho việc chia sẻ kỹ thuật và trao đổi nhân tài. Với phạm vi toàn cầu của mình, họ kết nối Trung Quốc với những tiến bộ công nghệ của thế giới. Các trung tâm R&D lớn do nước ngoài tài trợ cũng có thể thúc đẩy các công ty địa phương nâng cao năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo của họ. Sự hợp tác này trong chuỗi công nghiệp của Trung Quốc thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thúc đẩy nâng cấp công nghiệp nói chung, đạt được lợi ích chung.

 Khi cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, Trung Quốc cần tìm kiếm nhiều lợi thế và nguồn lực hơn trong cuộc đua này. Các trung tâm R&D do nước ngoài tài trợ, với năng lực đổi mới sáng tạo mạnh mẽ trong các lĩnh vực cơ bản và tiên phong, đóng vai trò quan trọng trong đổi mới sáng tạo công nghệ và phát triển chất lượng cao của Trung Quốc. Tuy nhiên, với hệ thống đổi mới sáng tạo của Trung Quốc tiếp tục phát triển, sự phát triển chất lượng cao của các trung tâm R&D do nước ngoài tài trợ cũng phải đối mặt với một số thách thức. Bao gồm những khó khăn trong việc chuyển giao sở hữu trí tuệ ra nước ngoài, với các định nghĩa không rõ ràng và các tiêu chuẩn đánh giá khác nhau giữa các khu vực.

 Hơn nữa, các trung tâm R&D do nước ngoài tài trợ tập trung không cân xứng ở phía Đông của đất nước, khiến các khu vực phía Tây không được phục vụ mặc dù tăng trưởng kinh tế nhanh chóng và nhu cầu cấp thiết về hỗ trợ R&D trong việc nâng cấp sản xuất. Ngoài ra, các trung tâm R&D do nước ngoài tài trợ nhận được nguồn tài trợ hạn chế của chính phủ và thiếu các dự án hợp tác nghiên cứu-học thuật-ngành công nghiệp đáng kể, ngăn cản họ tận dụng đầy đủ các nguồn lực chính sách địa phương.

Vào đầu năm 2025, Hội đồng Nhà nước Trung Quốc đã ban hành một kế hoạch hành động để ổn định đầu tư nước ngoài, trong đó đề xuất các biện pháp thiết thực để ổn định và mở rộng đầu tư nước ngoài. Các sở, ban, ngành liên quan của Chính phủ có thể chú ý nhiều hơn đến các trung tâm R&D do nước ngoài tài trợ, triển khai các chiến lược đa diện để hỗ trợ phát triển chất lượng cao của họ. Kế hoạch cũng chỉ rõ cần thiết lập một tiêu chuẩn thống nhất để xem xét chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ ra nước ngoài. Các sở, ban, ngành của chính phủ nên dẫn đầu các nỗ lực xem xét các yếu tố như giá trị công nghệ, tiềm năng ứng dụng và tính cạnh tranh, xác định rõ các thuật ngữ như "tác động đến an ninh quốc gia" và "tác động đến đổi mới sáng tạo trong các công nghệ then chốt". Điều này sẽ cung cấp nền tảng vững chắc cho các hướng dẫn triển khai tại địa phương. Ngoài ra, các sở khoa học và sở hữu trí tuệ quốc gia có thể hợp tác để tạo cơ sở dữ liệu về các công nghệ quốc gia quan trọng và giám sát việc bảo vệ chúng. Điều này sẽ hỗ trợ các quy trình đánh giá tại địa phương, đảm bảo chúng mang tính khoa học, chuẩn hóa và nhất quán.

Theo Kế hoạch, các khu vực miền Trung và miền Tây có thể đẩy nhanh quá trình xây dựng các chính sách chuyên biệt cho các trung tâm R&D do nước ngoài tài trợ, tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Hiện tại, chỉ một số ít tỉnh trong các khu vực này đã triển khai các chính sách có liên quan và hệ thống chính sách toàn diện vẫn chưa được hình thành. Hầu hết các trung tâm R&D nước ngoài thường xuyên tham gia vào các cuộc trao đổi xuyên biên giới. Nếu các khu vực này mô phỏng chính sách của họ theo Thượng Hải bằng cách tối ưu hóa các hệ thống cho R&D xuyên biên giới, tính di động của nhân sự và nhập cư, đồng thời giải quyết các khoảng cách trong dịch vụ tài chính xuyên biên giới và bảo vệ sở hữu trí tuệ, các khu vực này có thể tận dụng lợi thế về chi phí và sức mạnh tính toán để thu hút nhiều trung tâm R&D do nước ngoài tài trợ hơn.

Ngoài ra, việc tạo ra các kênh thông suốt để các doanh nghiệp nước ngoài tham gia vào  hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và tăng cường hợp tác giữa ngành công nghiệp - học viện - nghiên cứu là điều cần thiết. Các sở khoa học và công nghệ địa phương nên được khuyến khích thành lập các nhóm dịch vụ chuyên nghiệp để cung cấp hướng dẫn về chính sách, nhanh chóng công bố các dự án khoa học và công nghệ của chính phủ và các kế hoạch trợ cấp, và hỗ trợ các thách thức về ứng dụng.

 Thông qua các biện pháp vững chắc này, Trung Quốc có thể tạo ra một môi trường thuận lợi hơn cho các trung tâm R&D do nước ngoài tài trợ, cho phép họ hội nhập sâu sắc vào hệ thống đổi mới sáng tạo của đất nước. Sự hợp tác này sẽ thúc đẩy sự phát triển chung, truyền động lực mạnh mẽ vào tăng trưởng do đổi mới sáng tạo thúc đẩy của Trung Quốc và đảm bảo một tương lai thịnh vượng, cạnh tranh cho quốc gia.

 Hơn nữa, việc hỗ trợ các trung tâm R&D do nước ngoài tài trợ trong việc thành lập các cơ sở nghiên cứu sau tiến sĩ, phòng thí nghiệm chung với các viện nghiên cứu, cùng với việc cung cấp tài trợ của chính phủ cho các dự án trọng điểm, cải thiện các dịch vụ hỗ trợ và tạo ra một môi trường đổi mới sáng tạo dựa trên luật pháp và quốc tế hơn sẽ giúp đẩy nhanh quá trình chuyển đổi nghiên cứu khoa học thành các ứng dụng thương mại.

 Thông qua các biện pháp vững chắc này, Trung Quốc có thể tạo ra một môi trường thuận lợi hơn cho các trung tâm R&D do nước ngoài tài trợ, cho phép họ hội nhập sâu sắc vào hệ thống đổi mới sáng tạo của đất nước. Sự hợp tác này sẽ thúc đẩy sự phát triển chung, truyền động lực mạnh mẽ vào tăng trưởng do đổi mới sáng tạo thúc đẩy của Trung Quốc và bảo đảm một tương lai thịnh vượng, cạnh tranh cho quốc gia.

D.P.L (NASATI), theo https://www.chinadaily.com.cn/, 5/2025