Không chỉ dừng lại ở câu chuyện ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) cho giao hàng hay cứu hộ, việc Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng khởi động Đề án “Thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp” cho thấy một bước đi mang tính chiến lược: Biến tầng không lưu thấp thành một lớp hạ tầng kinh tế kỹ thuật mới.

Trong bối cảnh các đô thị lớn đang đối mặt với sự quá tải của hạ tầng giao thông mặt đất, tầng không gian tầm thấp (dưới 300m) bắt đầu được nhìn nhận như một nguồn tài nguyên chưa khai phá. Với địa hình đa dạng gồm cảng biển, sông, núi, vùng đô thị mật độ cao và hạ tầng công nghệ thông tin sẵn có, Đà Nẵng sở hữu dư địa lý tưởng để hiện thực hóa mô hình này.

Tuy nhiên, điểm cốt lõi trong đề án của Đà Nẵng không nằm ở việc chạy đua sản xuất thiết bị bay hay gia tăng số lượng flycam trên bầu trời. Góc nhìn từ các chuyên gia kinh tế số khẳng định: Giá trị thực sự của kinh tế tầm thấp nằm ở chuỗi dịch vụ được sinh ra từ hoạt động bay, từ dữ liệu trinh sát, tích hợp logistics chặng cuối, quản lý môi trường, cho đến các nền tảng điều phối không lưu số.

Dù lộ trình thí điểm dự kiến diễn ra trong 18 tháng (cuối 2026-đầu 2028) với 3 nhóm dịch vụ trọng điểm, Tiến sỹ Trần Thiên Phương, Phó Chủ tịch Mạng lưới Hàng không, Vũ trụ và Thiết bị bay không người lái Việt Nam, đại diện Liên minh Kinh tế tầm thấp cho rằng, rào cản lớn nhất hiện nay không phải là công nghệ, mà là cơ chế quản lý không phận và hạ tầng kỹ thuật phụ trợ.

Thứ nhất, việc chuyển đổi phương thức quản lý từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" bằng công nghệ là yêu cầu bắt buộc. Hoạt động bay tầm thấp đòi hỏi tính linh hoạt cao nhưng phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định an toàn quốc phòng, an ninh. Do đó, chuyển từ phương thức cấp phép hành chính truyền thống sang quản lý không lưu tầm thấp dựa trên thời gian thực (Real-time UTM) được xem là điều kiện tiên quyết. Hệ thống này phải có khả năng định danh, giám sát tự động và kết nối trực tiếp với dữ liệu quản lý vùng trời quốc gia.

Thứ hai, việc đồng bộ hạ tầng phụ trợ giữ vai trò quyết định. Để 5 doanh nghiệp bay và 10 doanh nghiệp trong chuỗi giá trị vận hành hiệu quả, Đà Nẵng cần giải quyết bài toán hạ tầng cứng lẫn hạ tầng mềm: từ mạng lưới bãi cất/hạ cánh, trạm sạc tự động, băng tần viễn thông chuyên dụng cho đến bộ tiêu chí phân định rõ vai trò quản lý của Nhà nước và không gian sáng tạo của thị trường.

Kinh tế không gian tầm thấp không đơn thuần là một giải pháp công nghệ ngắn hạn, mà là phép thử cho năng lực quản trị đô thị thông minh. Nếu tháo gỡ thành công các điểm nghẽn thể chế và hạ tầng không lưu, Đà Nẵng không chỉ tạo ra một động lực tăng trưởng mới cho riêng mình, mà còn cung cấp mô hình chuẩn hóa cho các đô thị trên cả nước trong kỷ nguyên kinh tế số.

P.T (tổng hợp)