Năm 2025, các đại dương trên Trái Đất đã hấp thụ lượng nhiệt lớn nhất từng được ghi nhận, cho thấy biến đổi khí hậu đang tiếp diễn với cường độ ngày càng mạnh. Phần lớn năng lượng dư thừa do khí nhà kính giữ lại không nằm trong khí quyển mà được đại dương hấp thụ, làm gia tăng bão mạnh, mưa lớn và mực nước biển dâng. Dù nhiệt độ bề mặt biển có thể biến động theo từng năm, xu hướng ấm lên dài hạn của đại dương vẫn tiếp tục tăng nhanh.

 

Theo một nghiên cứu quốc tế quy mô lớn, công bố ngày 9/1 trên tạp chí Advances in Atmospheric Sciences, trong năm 2025, đại dương đã hấp thụ thêm khoảng 23 Zetta Joule nhiệt năng (tương đương 23.000.000.000.000.000.000.000 joule). Lượng năng lượng này gần bằng 37 năm tổng mức tiêu thụ năng lượng sơ cấp toàn cầu, tính theo mức năm 2023 (khoảng 620 Exa Joule mỗi năm). Nghiên cứu có sự tham gia của hơn 50 nhà khoa học đến từ 31 viện nghiên cứu trên khắp thế giới.

Đại dương - “bể chứa nhiệt” của Trái Đất

Đại dương đóng vai trò là nơi hấp thụ nhiệt chính của hành tinh. Hơn 90% lượng nhiệt dư thừa do hiệu ứng nhà kính gây ra được lưu giữ trong đại dương, thay vì trong không khí hay trên đất liền. Vì vậy, hàm lượng nhiệt đại dương (Ocean Heat Content - OHC) được xem là một trong những chỉ số chính xác nhất để đánh giá biến đổi khí hậu trong dài hạn, phản ánh tổng lượng nhiệt mà Trái Đất tích lũy theo thời gian.

Để đánh giá mức độ ấm lên, nhóm nghiên cứu đã tổng hợp nhiều bộ dữ liệu độc lập từ các trung tâm khoa học hàng đầu, gồm Viện Vật lý Khí quyển thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Copernicus Marine (châu Âu), NOAA/NCEI (Mỹ) và mô hình tái phân tích đại dương CIGAR-RT. Các dữ liệu này trải rộng trên ba châu lục: châu Á, châu Âu và châu Mỹ.

Kết quả từ tất cả các nguồn đều thống nhất rằng năm 2025 là năm đại dương nóng nhất từng được quan trắc, khẳng định xu hướng tích tụ nhiệt vẫn đang tiếp diễn.

Đại dương nóng lên không đồng đều

Sự ấm lên của đại dương diễn ra không đồng đều giữa các khu vực. Trong năm 2025, khoảng 16% diện tích đại dương toàn cầu ghi nhận mức nhiệt cao nhất trong lịch sử, trong khi 33% diện tích nằm trong nhóm ba năm nóng nhất từng được ghi nhận tại từng khu vực.

Những vùng chịu ảnh hưởng mạnh nhất bao gồm các đại dương nhiệt đới, Nam Đại Tây Dương, Bắc Thái Bình Dương và Nam Đại Dương - những khu vực có vai trò quan trọng đối với hệ thống khí hậu toàn cầu.

Xu hướng tích tụ nhiệt kéo dài nhiều thập kỷ

Các số liệu cho thấy tốc độ ấm lên của đại dương đã tăng rõ rệt kể từ những năm 1990. Lượng nhiệt tích lũy trong lớp nước trên cùng đến độ sâu 2.000 mét tăng đều qua từng thập kỷ, với tốc độ ấm lên có xu hướng gia tăng. Năm 2025 đánh dấu năm thứ 9 liên tiếp đại dương lập kỷ lục mới về hàm lượng nhiệt.

Nhiệt độ bề mặt biển và thời tiết cực đoan

Trong năm 2025, nhiệt độ bề mặt biển trung bình toàn cầu xếp thứ ba trong lịch sử quan trắc, cao hơn khoảng 0,5°C so với mức trung bình giai đoạn 1981–2010. Tuy nhiên, mức nhiệt này thấp hơn đôi chút so với năm 2023 và 2024, chủ yếu do sự chuyển pha từ El Niño sang La Niña tại khu vực Thái Bình Dương nhiệt đới.

Nhiệt độ bề mặt biển cao có tác động trực tiếp đến thời tiết. Đại dương ấm làm tăng bốc hơi nước và lượng mưa, khiến các cơn bão mạnh hơn và các hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra thường xuyên hơn. Trong năm 2025, điều này đã góp phần gây ra lũ lụt nghiêm trọng tại Đông Nam Á, hạn hán kéo dài ở Trung Đông, cùng các đợt ngập lụt tại Mexico và khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương của Mỹ.

Hệ quả lâu dài của đại dương nóng lên

Nhiệt lượng tích tụ trong đại dương không chỉ làm gia tăng thời tiết cực đoan mà còn khiến mực nước biển dâng thông qua hiện tượng giãn nở nhiệt. Đại dương ấm hơn cũng kéo dài các đợt nắng nóng và cung cấp thêm nhiệt, độ ẩm cho khí quyển, làm trầm trọng thêm các hiện tượng khí hậu cực đoan. Chừng nào Trái Đất còn hấp thụ nhiều năng lượng hơn lượng phát xạ ra ngoài không gian, xu hướng này sẽ còn tiếp diễn.

Nghiên cứu tiếp tục mở rộng

Các kết quả nghiên cứu sẽ được công bố trong một tuyển tập chuyên đề về biến động nhiệt đại dương do Advances in Atmospheric Sciences tổ chức. Trang bìa tuyển tập sử dụng hình ảnh hoạt hình tôm và cua, lấy cảm hứng từ “tôm binh cua tướng” trong Tây Du Ký, nhằm nhấn mạnh sự mong manh của sinh vật biển trước hiện tượng đại dương ấm lên, axit hóa và các thay đổi môi trường khác.

Quyết định của con người là yếu tố then chốt

Các nhà khoa học cho rằng, dù hiểu biết về khí hậu ngày càng nâng cao, yếu tố quyết định tương lai vẫn nằm ở lựa chọn của con người. Việc giảm phát thải, chuẩn bị thích ứng và hành động tập thể có thể giúp hạn chế những tác động nghiêm trọng nhất của biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường sống cho cả con người và các hệ sinh thái.

N.M.P (NASTIS), theo Sciencedaily.com, 1/2026