Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, sáng 9/9 (theo giờ địa phương), tại thủ đô Moskva, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã dự Diễn đàn Khoa học công nghệ Việt Nam - LB Nga với chủ đề “Kết nối công nghệ chiến lược”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Diễn đàn

Diễn đàn được Chính phủ Liên bang Nga, Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga cùng các cơ quan hữu quan của hai nước phối hợp chặt chẽ tổ chức.

Cùng dự có Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko; Bộ trưởng Khoa học và Giáo dục Đại học Nga Valery Falkov và Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Phó Thủ tướng Liên bang Nga Chernyshenko nêu rõ, Việt Nam từ lâu đã là đối tác đáng tin cậy của Nga. Quan hệ hai nước dựa trên truyền thống hữu nghị và tương trợ lẫn nhau và mối quan hệ này phát triển trong nhiều lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực trọng điểm là khoa học và giáo dục. Năm 2026, hai bên thống nhất là Năm Giao lưu giáo dục, KH&CN Việt Nam - Liên bang Nga theo Tuyên bố chung của hai nước.

Phát biểu tại Diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị, hợp tác KH&CN Việt Nam - Liên bang Nga trong giai đoạn tới cần có một tư duy mới, cách làm mới và những mục tiêu cao hơn. Không chỉ dừng ở trao đổi chuyên gia, đào tạo cán bộ, mà phải hướng tới cùng làm chủ công nghệ, cùng tạo ra sản phẩm và cùng tham gia thị trường. Hai nước tập trung vào các định hướng lớn, trong đó cần xác định đưa hợp tác về công nghệ chiến lược trở thành một trụ cột mới của quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga. Hai nước lựa chọn một số lĩnh vực thực sự có tính chiến lược, kết hợp thế mạnh KH&CN của Liên bang Nga với nhu cầu phát triển, nguồn nhân lực và thị trường của Việt Nam - như năng lượng nguyên tử, năng lượng mới, công nghệ vũ trụ - vệ tinh, bán dẫn - vi điện tử, công nghệ lượng tử và AI; ưu tiên những lĩnh vực có khả năng tạo ra năng lực công nghệ mới và đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh, an toàn và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của mỗi nước.

Tại Diễn đàn, hai bên đã ra mắt Mạng lưới Tri thức Việt Nam - Liên bang Nga và trao các văn kiện hợp tác về KHCN và giáo dục giữa hai nước.

Phát biểu tại Diễn đàn, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân nhấn mạnh vai trò luôn là trụ cột quan trọng của khoa học, công nghệ và giáo dục - đào tạo trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko chứng kiến trao thỏa thuận hợp tác giữa hai nước.

Theo Bộ trưởng, trong giai đoạn mới, hợp tác KH&CN giữa hai nước cần được triển khai ở quy mô và chiều sâu phù hợp với yêu cầu phát triển của mỗi bên. Việt Nam đang có nhu cầu tiếp thu, làm chủ và phát triển các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược; trong khi Nga có thế mạnh về khoa học cơ bản, công nghệ hạt nhân, công nghệ lượng tử, vật liệu mới và an toàn thông tin.

Việc kết nối năng lực nghiên cứu của Nga với nhu cầu phát triển và lực lượng KH&CN của Việt Nam là cơ sở để hai bên mở rộng các chương trình hợp tác nghiên cứu và phát triển. Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Bộ KH&CN Việt Nam và Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga đã trao đổi về một số định hướng hợp tác trong thời gian tới.

Thứ nhất, hai bên tiếp tục mở rộng chương trình tài trợ nghiên cứu chung sang các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Trong năm 2026, có 4 đề tài được lựa chọn tài trợ trong tổng số 34 hồ sơ đề xuất, tăng 3 lần so với năm trước. Thứ hai, hai bên dự kiến tổ chức phiên họp Ủy ban hỗn hợp về KH&CN vào cuối tháng 11/2026. Nội dung trao đổi dự kiến tập trung vào công nghệ chiến lược, công nghệ lượng tử và Trung tâm nghiên cứu công nghệ chiến lược. Thứ ba, Việt Nam dự kiến đưa từ 30-50 nhà khoa học trẻ tham dự Hội nghị các nhà khoa học trẻ vào đầu tháng 12/2026 với tư cách khách mời đặc biệt. Đây là một trong những hoạt động nhằm tăng cường kết nối thế hệ nghiên cứu trẻ và mở rộng hợp tác giữa các nhóm nghiên cứu hai nước. Thứ tư, hai bên tăng cường hỗ trợ học bổng đào tạo tiến sĩ trong các ngành công nghệ chiến lược, qua đó bổ sung nguồn nhân lực cho các lĩnh vực nghiên cứu ưu tiên.

Bên cạnh hợp tác nghiên cứu chung, Bộ KH&CN Việt Nam đang phối hợp với các đối tác Nga trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử. Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Bộ KH&CN đã có ba lần làm việc với Tập đoàn Rosatom để trao đổi, tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến dự án Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân.

Tại diễn đàn, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi vào ba vấn đề. Một là, lựa chọn một số công nghệ chiến lược mà hai nước có thế mạnh và khả năng bổ trợ cho nhau. Hai là, hình thành các mô hình hợp tác nghiên cứu và phát triển có chiều sâu, hướng tới tạo ra kết quả nghiên cứu và công nghệ cụ thể. Ba là, gắn kết hợp tác KH&CN với đào tạo nhân lực, doanh nghiệp và thị trường. Theo Bộ trưởng, việc xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên và mô hình hợp tác sẽ giúp kết nối các chương trình nghiên cứu, cơ sở khoa học, nguồn nhân lực và doanh nghiệp của hai nước, từng bước đưa các thỏa thuận hợp tác vào hoạt động cụ thể.

Việt Nam đề nghị Nga hỗ trợ xây dựng chiến lược phát triển công nghệ lượng tử

Hai Bộ trưởng tại buổi làm việc ngày 8/9 tại Nga.

Trước đó, ngày 8/9/2026, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã có cuộc làm việc với Bộ trưởng Khoa học và Giáo dục Đại học Nga Valery Falkov. Hai bên trao đổi về việc thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, nghiên cứu chung và đào tạo nguồn nhân lực. Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị phía Nga hỗ trợ Việt Nam xây dựng chiến lược phát triển công nghệ lượng tử. Trên cơ sở chiến lược khung, hai bên có thể tiếp tục xây dựng và triển khai các dự án hợp tác cụ thể, trong đó có nội dung đào tạo nguồn nhân lực.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng đề nghị nghiên cứu hình thành trung tâm nghiên cứu chung giữa hai nước, tập trung vào các công nghệ chiến lược như công nghệ lượng tử, công nghệ hạt nhân hoặc trí tuệ nhân tạo. Trung tâm được định hướng kết nối trực tiếp với doanh nghiệp, đồng thời làm đầu mối phối hợp đào tạo tiến sĩ.

Đáp lại các nội dung được phía Việt Nam nêu, Bộ trưởng Khoa học và Giáo dục Đại học Nga Valery Falkov cho rằng hai nước cần tập trung hợp tác trong những lĩnh vực phù hợp với chiến lược phát triển khoa học và công nghệ quốc gia của mỗi bên. Đối với đề nghị hỗ trợ Việt Nam xây dựng chiến lược phát triển công nghệ lượng tử, Bộ trưởng Valery Falkov khẳng định phía Nga quan tâm, hoan nghênh và ủng hộ. Hai bên sẽ tiếp tục trao đổi chi tiết về nội dung này trong thời gian tới. Về sáng kiến thành lập Trung tâm nghiên cứu chung, Bộ trưởng Valery Falkov bày tỏ sự ủng hộ về mặt nguyên tắc và đề nghị hai bên tiếp tục trao đổi cụ thể để đưa nội dung này vào dự thảo Biên bản khóa họp Ủy ban hợp tác về Giáo dục, Khoa học và Công nghệ, dự kiến tổ chức vào tháng 12.

P.T (tổng hợp)