Ngày 19/12/2025, Khối Tiêu chuẩn đo lường chất lượng; Năng lượng nguyên tử và An toàn bức xạ hạt nhân; Thông tin và Thống kê đã tổ chức Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, đồng thời xác định phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026.

 

Quang cảnh Hội nghị

 

Đoàn chủ tịch tại Hội nghị

Đây là lần đầu tiên sự kiện tổng kết diễn ra cùng lúc với bốn đơn vị, gồm Cục Thông tin, Thống kê, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, giúp các đơn vị trong Bộ hiểu thêm về hoạt động của nhau, từ đó phối hợp làm việc hiệu quả hơn.

Năm 2025 có ý nghĩa bước ngoặt đối với các lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng, thông tin – thống kê KH&CN, cũng như năng lượng nguyên tử, trong bối cảnh yêu cầu đổi mới thể chế và sắp xếp tổ chức bộ máy được đặt ra mạnh mẽ.

Trong lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng, năm 2025 ghi dấu ấn rõ nét về hoàn thiện thể chế. Quốc hội đã thông qua Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật (sửa đổi) và Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa (sửa đổi); cùng với đó là 2 nghị định và 5 thông tư hướng dẫn được ban hành, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, vững chắc cho hoạt động tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng. Công tác xây dựng tiêu chuẩn tiếp tục được đẩy mạnh với 510 tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) được thẩm định, 323 TCVN mới được công bố, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như đường sắt tốc độ cao, đô thị thông minh, định danh số. Hoạt động đo lường đạt nhiều kết quả tích cực, với 5.176 mẫu phương tiện đo được phê duyệt và 5.900 chứng nhận chuẩn đo lường được cấp, góp phần bảo đảm tính chính xác, minh bạch cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và quản lý nhà nước. Đáng chú ý, tổ chức bộ máy của Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng được tinh gọn khi chuyển đổi mô hình từ Tổng cục sang Ủy ban, giảm từ 23 xuống còn 21 đơn vị, song vẫn duy trì hiệu quả hoạt động; doanh thu của các đơn vị sự nghiệp tiếp tục tăng trưởng.

Đối với Cục Thông tin, Thống kê, năm 2025 được đánh giá là năm tạo đột phá về thể chế và hạ tầng dữ liệu. Việc ban hành Nghị định số 262/2025/NĐ-CP ngày 14/10/2025 của Chính phủ, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo về thông tin, thống kê, đánh giá, chuyển đổi số và các vấn đề chung trong lĩnh vực KH&CN, đã góp phần đồng bộ hóa các hoạt động thông tin, thống kê, đánh giá và chuyển đổi số trong lĩnh vực KH&CN. Hệ thống thông tin quốc gia về KH&CN tiếp tục được xây dựng và hoàn thiện, với việc kết nối thành công 7 cơ sở dữ liệu chuyên ngành, trong đó có kết nối Cơ sở dữ liệu nhân lực KH&CN với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Cơ sở dữ liệu quốc gia được làm giàu với hơn 68.000 nhiệm vụ KH&CN, 420.000 công bố khoa học và khoảng 40.000 nhân lực. Hoạt động thông tin tiếp tục phát huy hiệu quả, với gần 1.900 giấy chứng nhận kết quả thực hiện nhiệm vụ được cấp; hơn 1,67 triệu lượt tải tài liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc tế. Lĩnh vực thống kê đã hoàn thành Điều tra đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp lần thứ 5, cung cấp dữ liệu quan trọng phục vụ xây dựng các chỉ số quốc tế như GII, PII.

Trong lĩnh vực an toàn bức xạ và hạt nhân, năm 2025 đánh dấu bước tiến quan trọng khi Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) được Quốc hội thông qua, cùng nhiều nghị định và văn bản hướng dẫn, tạo khuôn khổ pháp lý hiện đại, sẵn sàng cho việc tái khởi động chương trình điện hạt nhân. Công tác cấp phép, thanh tra được triển khai nghiêm túc, hiệu quả với 1.475 giấy phép mới được cấp, 56 cuộc thanh tra được thực hiện, hoàn thành 100% kế hoạch đề ra. Hợp tác quốc tế tiếp tục được tăng cường thông qua phối hợp với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế, tham gia các công ước quốc tế và đón các đoàn thanh sát, qua đó khẳng định vai trò của Cục An toàn bức xạ và Hạt nhân là cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành nòng cốt.

Đối với Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, năm 2025 ghi nhận nhiều kết quả nổi bật trong nghiên cứu, ứng dụng và hợp tác quốc tế. Viện đã công bố 165 công trình khoa học quốc tế (ISI, Scopus); tổ chức thành công Hội nghị KH&CN hạt nhân toàn quốc lần thứ 16. Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt vận hành an toàn, ổn định với 2.490 giờ khai thác; doanh thu từ dịch vụ và ứng dụng đạt 497,5 tỷ đồng. Các dự án trọng điểm tiếp tục được triển khai theo kế hoạch.

 

Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định phát biểu tại Hội nghị

Tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định, người trực tiếp phụ trách bốn đơn vị trong Khối, ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực, kết quả mà các đơn vị đạt được trong năm 2025. Thứ trưởng nhấn mạnh, trong bối cảnh khối lượng công việc lớn, yêu cầu chuyên môn cao, tổ chức bộ máy có nhiều thay đổi, việc các đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao đã thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm, sự chủ động và tính chuyên nghiệp ngày càng được nâng lên.

Thứ trưởng đề nghị, thời gian tới các đơn vị tiếp tục tăng cường phối hợp, phát huy vai trò đầu mối chuyên môn, bám sát yêu cầu quản lý nhà nước và nhu cầu thực tiễn phát triển kinh tế – xã hội; đồng thời nâng cao chất lượng tham mưu chính sách, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu và tiêu chuẩn trong quản lý, điều hành, tạo nền tảng vững chắc để triển khai các nhiệm vụ trọng tâm năm 2026.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, năm 2025 là năm đặc biệt khi Bộ TT&TT và Bộ KH&CN được hợp nhất thành Bộ KH&CN, tạo sức mạnh tổng hợp, đáp ứng sứ mệnh mới, quy mô mới và yêu cầu cao hơn. Bộ trưởng đánh giá cao nỗ lực của 4 đơn vị trong Khối khi vừa hoàn thành tốt nhiệm vụ thường xuyên, vừa đảm đương hiệu quả nhiều nhiệm vụ mới, nhiệm vụ khó trong bối cảnh tổ chức bộ máy có nhiều thay đổi; đồng thời khẳng định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là ba trụ cột, động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới. 

Các đơn vị đã dần thích ứng với phương thức điều hành mới, chuyển từ tư duy làm việc theo đầu việc sang hướng tới kết quả và đặc biệt là tác động cuối cùng của các hoạt động KH&CN đối với phát triển kinh tế. Tuy nhiên, trước những yêu cầu mới của sự phát triển, đặc biệt khi Việt Nam đặt mục tiêu trong 20 năm tới trở thành nước phát triển có thu nhập cao, vai trò và đòi hỏi với ngành KH&CN sẽ càng lớn. Mục tiêu có cao thì mới xuất hiện nhiều giải pháp, cách làm và cách tiếp cận đột phá.

 

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu kết luận tại Hội nghị

Với lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng, Bộ trưởng nhấn mạnh tiêu chuẩn phải hiện đại, đi trước và dẫn dắt phát triển. Năm 2026 cần phấn đấu công bố ít nhất 1.000 tiêu chuẩn, đồng thời đổi mới cách làm luật theo hướng "sửa ít, sửa nhanh, sửa chính xác". Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng cần chuyển từ vai trò ban hành, kiểm soát sang thiết kế hạ tầng chất lượng quốc gia, quản lý chất lượng dựa trên dữ liệu và đồng hành cùng doanh nghiệp ngay từ đầu.

Đối với năng lượng nguyên tử, Bộ trưởng nhấn mạnh triết lý phát triển là an toàn, tự chủ, hợp tác, bền vững; theo đó, Cục An toàn bức xạ và Hạt nhân cần được nâng cấp để trở thành cơ quan pháp quy hạt nhân quốc gia, trong khi Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam phải chuyển mình thành Viện công nghệ hạt nhân quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Thông tin và thống kê: Đo được mới quản lý được

Đối với thông tin và thống kê, Bộ trưởng nhấn mạnh vai trò của công tác thông tin và thống kê trong quản lý nhà nước: “Không có thông tin thì không có phát triển và cái gì không đo được thì không quản lý được”.

Theo Bộ trưởng, thông tin quan trọng ở chỗ đầy đủ và đến được với mọi người, bởi bản thân thông tin không tự tạo ra giá trị; chỉ khi được sử dụng cho điều hành và ra quyết định, thông tin mới thực sự phát huy vai trò.

Trong bối cảnh Bộ KH&CN chuyển mạnh sang tư duy quản trị theo kết quả, Cục Thông tin, Thống kê được xác định không chỉ là đơn vị thu thập số liệu, mà là đầu mối cung cấp thông tin phục vụ điều hành toàn ngành. Bộ trưởng lưu ý, nhiều năm qua công tác thống kê vẫn nặng về thu thập theo biểu mẫu, đáp ứng yêu cầu báo cáo, trong khi mục tiêu quan trọng nhất là số liệu phải "dùng được" cho quản lý.

Bộ trưởng yêu cầu Cục Thông tin, Thống kê đổi mới mạnh mẽ vai trò và cách làm. Nhiệm vụ quan trọng của công tác thống kê giai đoạn tới là đo lường được tác động của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với tăng trưởng kinh tế. Bộ trưởng cũng yêu cầu các bộ tiêu chí do Cục xây dựng phải bảo đảm nguyên tắc đo được và đo chính xác. Đo lường không chỉ để báo cáo mà phải phục vụ quản lý và điều hành, từ đó hỗ trợ việc ra quyết định chính sách.

Bên cạnh đổi mới về mục tiêu và sản phẩm, Bộ trưởng lưu ý yêu cầu thay đổi phương thức thu thập và xử lý dữ liệu. Theo đó, Cục cần chuyển từ cách làm thủ công, dựa vào báo cáo giấy sang chuẩn hóa dữ liệu và kết nối trực tuyến để thông tin được cập nhật theo thời gian thực. Việc tiếp tục phụ thuộc vào số liệu "đi xin" hoặc báo cáo hành chính sẽ không bảo đảm tính khách quan và kịp thời của dữ liệu.

Về nhân lực, Bộ trưởng yêu cầu Cục Thông tin, Thống kê chuyển từ mô hình cán bộ thống kê truyền thống sang đội ngũ có năng lực phân tích, tổng hợp và hiểu sâu các chính sách của Bộ. Cán bộ thống kê không chỉ cần kỹ năng xử lý số liệu, mà phải nắm được bức tranh tổng thể của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để biến dữ liệu thành thông tin có giá trị cho quản lý.

Phương châm hành động của ngành Khoa học và Công nghệ

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh mỗi giai đoạn phát triển đều cần một cách tiếp cận phù hợp và một phương châm hành động rõ ràng.

Sau khi đưa ra cách tiếp cận mới cho từng đơn vị, ông đi vào phương châm hành động chung của Bộ Khoa học và Công nghệ trong giai đoạn mới là: làm gương - kỷ cương - trọng tâm - bứt phá. Theo Bộ trưởng, làm gương là yêu cầu hàng đầu đối với đội ngũ lãnh đạo các cấp, từ việc tin trước, nói trước, làm trước để tạo niềm tin và lan tỏa trong tổ chức. Kỷ cương là nền tảng tạo nên sức mạnh của bộ máy, bảo đảm mọi nhiệm vụ được thực hiện đến nơi đến chốn, mệnh lệnh thông suốt và tổ chức vận hành hiệu quả.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu xác định đúng trọng tâm trong thực hiện nhiệm vụ, tập trung vào những việc cốt lõi có sức lan tỏa lớn, thay vì dàn trải nguồn lực. Năng lực phân biệt chính - phụ và tập trung vào "cái chính" là năng lực quan trọng của người lãnh đạo, quyết định hiệu quả hoạt động của tổ chức. Cùng với đó, bứt phá được xác định là điều kiện bắt buộc nếu Việt Nam muốn thay đổi thứ hạng quốc gia và vươn lên trở thành nước phát triển. Muốn bứt phá, trước hết phải đổi mới cách tiếp cận, thay đổi góc nhìn để biến những khó khăn về nguồn lực thành cơ hội, tận dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số để tạo ra các giải pháp đột phá.

Trong vai trò của cơ quan nhà nước, ông nhấn mạnh Bộ Khoa học và Công nghệ phải đóng vai trò "nhà kiến trúc", nghĩ lớn, thiết kế những định hướng dài hạn, dẫn dắt các ngành, lĩnh vực phát triển theo tầm nhìn chiến lược. Với phương châm đó, các đơn vị trong Bộ được yêu cầu không chỉ hoàn thành nhiệm vụ thường xuyên, mà còn chủ động tìm kiếm những cách làm mới, những hướng đi đột phá, hướng tới kết quả là tạo ra tác động thực chất đối với phát triển kinh tế và năng lực tự chủ của đất nước.

 

Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng và các đại biểu chụp hình lưu niệm

P.T (tổng hợp)