Ngày 26/12/2025, tại Hà Nội, Bộ Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Bộ KH&CN. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối tới 34 tỉnh, thành phố và các đơn vị trực thuộc Bộ. Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng chủ trì Hội nghị.

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng gọi 2025 là "năm đặc biệt", với những đổi mới thể chế bằng cả chục năm trước đó. Chỉ trong một năm, thể chế dành cho khoa học và công nghệ Việt Nam về cơ bản đã hiện đại, tương đương với các nước phát triển. Năm 2025 cũng đánh dấu sự thay đổi về tư duy phát triển, chuyển dịch từ mô hình dựa vào lao động giá rẻ, thu hút FDI và xuất khẩu sang phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây cũng là năm ba trụ cột này được đặt chung "một nhà", khi Bộ Thông tin và Truyền thông hợp nhất Bộ Khoa học và Công nghệ.

Bộ trưởng dành phần lớn thời gian nói về nhận thức, cho rằng mọi thay đổi đều bắt đầu từ cách nhìn nhận vấn đề, mà cốt lõi là các khái niệm. Trong 5 năm qua, cùng với sự vận động của ngành, nhiều khái niệm mới được hình thành và lan tỏa, qua đó làm thay đổi cách tư duy về ngành khoa học và công nghệ, về vai trò của Nhà nước và con đường phát triển đất nước trong kỷ nguyên số và kỷ nguyên tri thức.

 

Bộ trưởng KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu khai mạc Hội nghị

 

Các đại biểu tham dự Hội nghị

 

Điểm cầu tại Cục Thông tin, Thống kê

Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, khái niệm đổi mới sáng tạo cũng đánh dấu bước chuyển quan trọng về tư duy. Nếu trước đây khoa học thường được đánh giá qua đề tài và công bố kết quả nghiên cứu, thì nay, đổi mới sáng tạo đặt trọng tâm vào khả năng tạo ra giá trị mới, giải quyết các vấn đề thực tiễn và đóng góp cho tăng trưởng. Đây là bước chuyển từ làm khoa học để có tri thức sang làm khoa học để phát triển đất nước.

"5 năm qua là quá trình hình thành một hệ quy chiếu phát triển mới cho Bộ và ngành khoa học và công nghệ", Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhận định. Theo ông, 2025 không chỉ là mốc tổng kết một giai đoạn, mà là "bước chuyển về chất trong nhận thức và tư duy phát triển". Giờ là lúc ngành phải biến các khái niệm đó thành kết quả cụ thể để phát triển đất nước.

Báo cáo tổng kết công tác năm 2025, phương hướng triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Bộ KH&CN, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương cho biết, năm 2025 ghi dấu một vận hội mới của ngành KH&CN Việt Nam khi lần đầu tiên toàn Ngành vận hành theo mô hình mới, hợp nhất sức mạnh của trí tuệ, công nghệ với hạ tầng số và viễn thông quốc gia, cũng là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, được đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, thống nhất ở cấp cao nhất của hệ thống chính trị: Tổng Bí thư trực tiếp làm Trưởng Ban Chỉ đạo; Quốc hội ban hành Nghị quyết số 193/2025/QH15; Chính phủ ban hành Nghị quyết số 71/NQ-CP, cùng với hệ thống tổ chức thực thi đồng bộ từ Trung ương đến địa phương.

Trước thềm Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, bám sát phương châm hành động của Chính phủ "Kỷ cương trách nhiệm; chủ động kịp thời; tinh gọn hiệu quả; tăng tốc bứt phá", Bộ KH&CN đã xác lập rõ vai trò "nhạc trưởng" trong kiến tạo động lực tăng trưởng mới, với hệ giá trị cốt lõi "Tiên phong - Sáng tạo - Đột phá - Tận tụy - Trung dũng - Nghĩa tình" và phương châm hành động "Làm gương - Kỷ cương - Trọng tâm - Bứt phá", Bộ KH&CN đã thực hiện một cuộc cách mạng trong điều hành, chuyển mạnh từ tư duy quản lý thuần túy sang tư duy kiến tạo.

Những điểm nghên về nguồn lực dần được tháo gỡ, tạo đường ray vững chắc để đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành nền tảng cốt lõi trong khát vọng phát triển đất nước.

Dấu ấn rực rỡ nhất của năm 2025 chính là sự quyết liệt trong công tác xây dựng thể chế với khối lượng lập pháp kỷ lục. Việc tham mưu trình Quốc hội thông qua 10 dự án luật trụ cột không chỉ đơn thuần là hoàn thiện quy định, mà là tạo ra một "hệ sinh thái" pháp lý thông thoáng, đặc thù và vượt trội.

Đặc biệt, việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ đã đánh thức tính chủ động, sáng tạo của các địa phương và doanh nghiệp, đưa chính sách pháp luật từ những trang giấy thực sự trở thành động lực trực tiếp giải phóng sức sản xuất của toàn xã hội.

Hiệu quả của sự đổi mới đã được minh chứng bằng những bước tiến của Việt Nam trên bản đồ công nghệ thế giới. Năm 2025, Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GIl) của Việt Nam vững vàng ở vị trí 44/139 quốc gia.

Đặc biệt, hạ tầng số - huyết mạch của nền kinh tế - đã ghi nhận những kỷ lục chưa từng có: tốc độ băng rộng cố định lọt vào Top 10 thế giới, tỷ lệ sử dụng địa chỉ Internet mới (IPv6) đứng thứ 7 toàn cầu.

Những con số này không chỉ là thứ hạng, mà là lời khẳng định về năng lực tự chủ, tự cường của Việt Nam trong cuộc đua toàn cầu hóa của kỷ nguyên số.

Năm 2025 ghi nhận những đóng góp thực chất và mạnh mẽ của Ngành vào sự tăng trưởng kinh tế - xã hội với những chỉ tiêu thống kê ấn tượng. Với doanh thu ước đạt gần 5.465.819 tỷ đồng và giá trị đóng góp vào GDP đạt 1.443.769 tỷ đồng (vượt 39% so với kế hoạch), ngành KH&CN đã khẳng định vai trò là động lực then chốt của nền kinh tế.

Sự trưởng thành của đội ngũ hơn 2,3 triệu lao động cùng tinh thần khởi nghiệp ĐMST không ngừng lan tỏa đã đưa KH&CN trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, đóng góp quan trọng vào ngân sách nhà nước và sự ổn định kinh tế vĩ mô.

Khép lại năm 2025, ngành KH&CN đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh tạo lập nền tảng vững chắc về hạ tầng, thể chế và nguồn lực.

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng đánh giá 2025 là năm đặc biệt đối với cả nước và ngành khoa học và công nghệ. Ông ghi nhận vai trò của Bộ trong triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, với khối lượng công việc rất lớn, lên tới 473 nhiệm vụ. Đến nay, Bộ đã cơ bản hoàn thành các nhiệm vụ được giao. "Có thể nói, đây là khối lượng công việc chưa từng có tiền lệ", Phó thủ tướng ghi nhận.

Nhìn lại năm 2025, thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng ghi nhận và nhiệt liệt biểu dương lãnh đạo và cán bộ, công chức của Bộ KH&CN đã nỗ lực hoàn thành các nhiệm vụ quan trọng được giao. Năm 2025, Bộ KH&CN đã phát huy tốt vai trò là đầu mối trong phối hợp, triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Khối lượng công việc được giao liên quan đến thể chế trong năm nay có thể nói rất lớn, với hơn 173 văn bản.

 

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng phát biểu chỉ đạo Hội nghị

Theo Phó Thủ tướng, điểm nổi bật đầu tiên là đột phá trong xây dựng thể chế. Trong năm 2025, Bộ đã tham mưu trình Chính phủ, Quốc hội thông qua nhiều luật, nghị quyết, đồng thời ban hành nhiều nghị định, thông tư hướng dẫn đi kèm. Đây là những văn bản pháp lý quan trọng, tháo gỡ rào cản, điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, giải phóng tiềm năng sáng tạo cho đội ngũ trí thức, nhà khoa học, tạo nền tảng cho sự phát triển. Vị thế và tiềm lực khoa học công nghệ quốc gia được nâng lên rõ rệt. 2025 là năm bản lề trong việc định hình tiềm lực công nghệ quốc gia, với việc Thủ tướng ban hành danh mục 11 nhóm công nghệ chiến lược và 35 sản phẩm công nghệ chiến lược. Sự chuyển biến trong tư duy quản lý nhà nước, khi chuyển từ tư duy quản lý cấp phát sang phục vụ kiến tạo, từ quản lý đầu vào sang quản lý kết quả đầu ra, lấy hiệu quả làm thước đo chủ yếu. Ông đánh giá đây là thay đổi lớn, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Phó thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế cần sớm khắc phục. Đóng góp của khoa học và công nghệ vào tăng trưởng đã cải thiện nhưng chưa tạo bứt phá. Một số nhiệm vụ triển khai còn chậm tiến độ. Hạ tầng số ở vùng sâu, vùng xa chưa đáp ứng nhu cầu thực tiễn, vẫn còn các điểm lõm sóng. Một số chính sách đã ban hành nhưng chưa đi vào cuộc sống, còn bất cập khi áp dụng, triển khai.

Theo Phó thủ tướng, nếu 2025 là năm hoàn thiện thể chế và chạy đà, 2026 phải là năm hành động và tăng tốc, hướng tới kết quả cụ thể. Ông đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ tập trung vào 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: phát huy vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đưa thể chế vào cuộc sống; đầu tư cho hạ tầng và công nghệ chiến lược, nhân lực chất lượng cao; lấy doanh nghiệp làm trung tâm hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; gắn khoa học công nghệ với chuyển đổi số và Đề án 06.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định Bộ sẽ cụ thể hóa các chỉ đạo này vào chương trình hành động 2026. Ông nhấn mạnh Nghị quyết 57 đã đặt khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí trung tâm của mô hình tăng trưởng, coi đây là động lực xuyên suốt của phát triển kinh tế xã hội.

Theo Bộ trưởng, sau một năm triển khai, chuyển động của Nghị quyết diễn ra tương đối đồng bộ, rõ nhất ở tầng chính sách và thể chế. Việt Nam đã ban hành Luật Chuyển đổi số - luật đầu tiên trên thế giới về lĩnh vực này. Việt Nam cũng thuộc nhóm bốn quốc gia đầu tiên ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo và nằm trong nhóm 5 nước đi đầu về Luật Công nghiệp công nghệ số.

Một số sản phẩm thuộc nhóm công nghệ chiến lược như tên lửa hành trình, UAV, camera AI có kết quả khả quan, khi Việt Nam cơ bản làm chủ công nghệ lõi, tỷ lệ nội địa hóa cao. Về công nghệ y sinh, Việt Nam cũng làm chủ một số giống lúa và vaccine. Về AI, mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt được phát triển và đưa vào ứng dụng. Những kết quả trên góp phần tạo niềm tin về năng lực tự chủ công nghệ lõi của người Việt.

Bộ Khoa học và Công nghệ xác định 2026 là năm "tăng tốc", chuyển từ xây dựng thể chế sang tạo ra kết quả thực chất, có thể đo đếm và lan tỏa, tác động tới tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Bộ sẽ tập trung nguồn lực cho một số công nghệ trọng điểm, thay vì dàn trải. Mỗi lĩnh vực sẽ có sản phẩm đầu ra rõ ràng và cá nhân chịu trách nhiệm cụ thể.

Bộ cũng sẽ đề xuất Chính phủ chuyển khoa học và công nghệ về khối kinh tế - công nghiệp - công nghệ, thay vì khối văn hóa - xã hội như hiện tại. Theo Bộ trưởng, đây không chỉ là một quyết định hành chính, mà là sự thay đổi căn bản về tư duy phát triển. Cách tiếp cận này giúp khoa học và công nghệ được nhìn nhận như đòn bẩy của nền kinh tế, giống như ở phần lớn các quốc gia phát triển.

P.T (tổng hợp)