Sáng ngày 18/5, tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược. Phát biểu tại đây, Thủ tướng khẳng định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ chốt, là "chìa khóa vàng", là yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển của đất nước, chúng ta phải quyết tâm cao nhất làm bằng được, thực hiện bằng được mục tiêu từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ quốc gia.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ

Quang cảnh buổi lễ

Tham dự hội nghị do Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức có Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân, lãnh đạo các bộ ngành, cơ quan Trung ương; đại diện các nước, tổ chức quốc tế tại Việt Nam; đại diện các doanh nghiệp, viện, trường, tập đoàn kinh tế; các nhà khoa học trong và ngoài nước.

Chương trình được tổ chức với chủ đề: "Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới". Điểm nhấn nổi bật của chương trình là Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Quyết định số 21 ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia.

Nhân Ngày KHCN và Đổi mới sáng tạo Việt Nam, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Thủ tướng Chính phủ nhiệt liệt biểu dương và chúc mừng các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức, doanh nhân trong lĩnh vực KHCN, đặc biệt là những hy sinh, cống hiến thầm lặng và lao động quên mình của các thế hệ những người làm công tác KHCN, đổi mới sáng tạo trên mọi miền đất nước và cả ở nước ngoài.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả, thành tựu đã đạt được, Thủ tướng cũng thẳng thắn nhìn nhận, hoạt động KHCN, đổi mới sáng tạo thời gian qua vẫn còn nhiều hạn chế, chưa thực sự trở thành động lực, đột phá phát triển KTXH; huy động nguồn lực cho KHCN chưa được chú trọng đúng mức, đào tạo, trọng dụng cán bộ KHCN tuy đã có nhiều đổi mới, tiến bộ nhưng vẫn còn không ít bất cập; cơ chế phát triển hoạt động KHCN chậm được hoàn thiện...

Theo Thủ tướng, chúng ta vẫn đang tiếp tục triển khai rất nhiều công việc liên quan hoàn thiện thể chế, phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược, đào tạo nhân lực, cơ chế tài chính, đột phá về cơ chế chính sách để thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thực sự đưa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị vào cuộc sống và quan trọng nhất là đóng góp vào tăng năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Quyết tâm cao nhất thực hiện bằng được mục tiêu làm chủ công nghệ chiến lược

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, chúng ta đang sống trong thời đại mà KHCN, đổi mới sáng tạo phát triển và thay đổi từng ngày, cạnh tranh toàn cầu ngày càng tăng. Quốc gia nào có năng lực cạnh tranh cao sẽ nắm được cơ hội để vươn lên, phát triển nhanh và bền vững. Với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ chốt, là "chìa khóa vàng", là yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển của đất nước.

Để đạt được mục tiêu đó, Thủ tướng Chính phủ đề nghị trong thời gian tới cần tập trung vào các định hướng chính.

Thứ nhất, Bộ KH&CN đóng vai trò hạt nhân cùng các bộ, cơ quan và địa phương, doanh nghiệp, viện, trường trong thực hiện phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trọng tâm là tổ chức triển khai hiệu quả các nhiệm vụ phát triển Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo các Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 và Quyết định số 808/QĐ-TTg ngày 06/5/2026 trong đó cần quan tâm một số nội dung:

- Phát triển công nghệ chiến lược phải tạo ra được sản phẩm cụ thể. Sản phẩm công nghệ chiến lược được tạo ra phải có giá trị gia tăng, tính áp dụng thực tiễn, thương mại hóa và tỷ lệ nội địa hóa cao; đóng góp thực sự hiệu quả cho tăng năng suất lao động, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Trách nhiệm này của Bộ KH&CN và những người làm KHCN là rất lớn.

- Doanh nghiệp, viện, trường phải là trung tâm của hệ sinh thái. Các bộ, ngành được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ phải nhanh chóng xây dựng nhiệm vụ, đặt hàng doanh nghiệp, viện, trường để phát triển công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ cho nhiệm vụ điều hành, quản lý và phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong từng lĩnh vực theo chức năng, nhiệm vụ. Chúng ta quyết tâm trong năm nay phải cụ thể hóa một số sản phẩm để phục vụ một số lĩnh vực trọng tâm.

- Cơ chế chính sách ưu đãi phải đủ mạnh và khả thi, áp dụng được trong thực tế. Chính sách phải đi kèm hướng dẫn chi tiết để triển khai ngay, phải chỉ rõ điểm nghẽn, vướng mắc cụ thể, thẩm quyền xử lý, đề xuất tháo gỡ kịp thời. Đặc biệt, khẩn trương rà soát, tháo gỡ ngay các "điểm nghẽn" liên quan đến cơ chế tài chính cho KHCN và đổi mới sáng tạo; ưu tiên đảm bảo nguồn lực cho công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và doanh nghiệp công nghệ, thúc đẩy phát triển thị trường vốn cho đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

- Nhà nước phải làm tốt vai trò hướng dẫn, kết nối, đặt hàng, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và đóng vai trò "người mua đầu tiên" đối với sản phẩm công nghệ chiến lược khi đủ điều kiện. Tinh thần là: rõ bài toán, rõ sản phẩm, rõ cơ quan chủ trì, rõ doanh nghiệp và viện, trường tham gia, rõ nguồn lực, rõ thời hạn. Bộ, cơ quan nào được giao nhiệm vụ thì Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan đó phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm đến cùng. Tập trung làm chủ công nghệ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Thứ hai, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiệu quả, trong đó Nhà nước kiến tạo thể chế; viện nghiên cứu, trường đại học tạo tri thức, công nghệ và nhân lực; doanh nghiệp là trung tâm thực hiện ứng dụng, thương mại hóa công nghệ, là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Nhà nước tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực hấp thụ, làm chủ công nghệ, phát triển, thương mại hóa sản phẩm công nghệ chiến lược. Phải hình thành các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có năng lực cạnh tranh quốc tế, dẫn dắt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Thứ ba, tăng cường hợp tác quốc tế; có cơ chế để các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam chuyển giao công nghệ; từng bước tham gia và làm chủ các chuỗi công nghệ chiến lược; phát huy mạnh mẽ mạng lưới các trí thức và chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài.

Thứ tư, đặc biệt coi trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; phải có cơ chế vượt trội để phát hiện, đào tạo, thu hút, trọng dụng nhân tài, nhất là các chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học trẻ và nhân tài công nghệ. Việc này đã giao Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai. Các trường đại học, viện nghiên cứu cần phấn đấu trở thành trung tâm nghiên cứu mạnh, trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Thứ năm, phải chuyển mạnh từ tư duy "làm cho có" sang tư duy tạo ra sản phẩm thực chất, giá trị thực chất và hiệu quả thực chất. Mọi chương trình, nhiệm vụ KHCN, đổi mới sáng tạo phải hướng tới giải quyết các bài toán lớn của đất nước, phục vụ trực tiếp người dân, doanh nghiệp, lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả thực tiễn và mức độ thương mại hóa làm thước đo đánh giá kết quả thực hiện.

Thủ tướng Chính phủ khẳng định, phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và công nghệ chiến lược chính là con đường để đưa đất nước ta phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn phát triển mới.

Tổ chức lại 42 chương trình KHCN quốc gia thành 06 chương trình lớn

Phát biểu tại buổi lễ, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh, công nghệ đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và mức độ tự chủ của mỗi quốc gia. Theo Bộ trưởng, để thực hiện mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW, cần khơi thông mạnh mẽ các nguồn lực trong hệ sinh thái ĐMST quốc gia, từ đội ngũ nhà khoa học, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học đến hạ tầng dữ liệu và cơ chế chính sách.

Bộ KH&CN đang tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng chấp nhận rủi ro có kiểm soát; thúc đẩy cơ chế tự chủ cho các tổ chức KH&CN; đổi mới cơ chế tài chính; phát triển thị trường KH, CN và hỗ trợ doanh nghiệp ĐMST, startup công nghệ phát triển. Đáng chú ý, 42 chương trình KH&CN quốc gia dự kiến sẽ được tái cấu trúc thành 6 chương trình lớn, trong đó phát triển công nghệ chiến lược quốc gia giữ vai trò đặc biệt quan trọng nhằm nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của đất nước.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân phát biểu tại buổi Lễ

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng nhấn mạnh, doanh nghiệp phải trở thành trung tâm của hệ sinh thái ĐMST quốc gia; đồng thời kêu gọi cộng đồng khoa học, doanh nghiệp, trường đại học và toàn xã hội cùng chung tay xây dựng hệ sinh thái ĐMST năng động, cởi mở và hiệu quả, đưa KH, CN trở thành động lực chủ yếu cho phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Tại Hội nghị, nhiều tham luận tập trung vào định hướng làm chủ công nghệ lõi, phát triển các nền tảng số và thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm công nghệ. Cụ thể, Bộ Công an tập trung vào các nền tảng điện toán đám mây, an ninh mạng và UAV phục vụ an ninh, quốc phòng và chuyển đổi số quốc gia; Đại học Quốc gia Hà Nội triển khai các chương trình nghiên cứu trọng điểm về bán dẫn, AI, công nghệ lượng tử và đề xuất cơ chế sandbox cho công nghệ mới. Tập đoàn MK chia sẻ kinh nghiệm làm chủ công nghệ lõi trong lĩnh vực định danh số và công nghiệp quốc phòng công nghệ cao; tập đoàn ThaiBinh Seed tham luận về đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học, AI và dữ liệu lớn trong phát triển giống cây trồng thế hệ mới và nông nghiệp xanh.

P.T (tổng hợp)