Trung tuần tháng 1 năm 2026, Việt Nam sẽ đăng cai tổ chức Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN lần thứ 6 tại Hà Nội. Sự kiện không chỉ là hoạt động đối ngoại quan trọng của ngành khoa học và công nghệ, mà còn là diễn đàn cấp cao để ASEAN thống nhất định hướng, chính sách và cơ chế phối hợp trong giai đoạn chuyển đổi số mới. Việc Việt Nam đảm nhiệm vai trò chủ nhà một lần nữa khẳng định tinh thần chủ động, tích cực và có trách nhiệm của Việt Nam trong hợp tác số khu vực, trong bối cảnh kinh tế số và công nghệ mới nổi đang định hình lại cạnh tranh, quản trị và năng lực phát triển của từng quốc gia.

 

Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN lần thứ 5 (ADGMIN) tại Thái Lan tháng 1/2025

Diễn đàn chiến lược cho hợp tác số ASEAN

Tại họp báo thường kỳ của Bộ Khoa học và Công nghệ, bà Lê Thị Việt Lâm, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế cho biết hội nghị dự kiến quy tụ khoảng 300 đại biểu quốc tế và trong nước. Thành phần tham dự bao gồm lãnh đạo Chính phủ Việt Nam; Bộ trưởng, Thứ trưởng và quan chức cấp cao phụ trách lĩnh vực số của 11 quốc gia ASEAN; Tổng Thư ký và Ban Thư ký ASEAN. Bên cạnh đó, hội nghị còn có sự tham gia của các đối tác đối thoại quan trọng như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Nga và Hoa Kỳ, cùng đại diện cấp cao của các tổ chức quốc tế và khu vực như Liên hợp quốc, Liên minh châu Âu, Liên minh Viễn thông quốc tế và các tổ chức liên quan.

Với chủ đề “ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ”, hội nghị phản ánh rõ bước chuyển của hợp tác số trong khu vực. Nếu giai đoạn trước tập trung mở rộng hạ tầng kết nối, thu hẹp khoảng cách số và thúc đẩy nền tảng số, thì giai đoạn mới hướng đến khai thác dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, công nghệ mới nổi và phát triển các hệ thống thông minh. Đây cũng là thời điểm ASEAN cần vừa tăng tốc đổi mới sáng tạo, vừa hoàn thiện quản trị số để đảm bảo an toàn, tin cậy và phát triển bền vững.

Lịch trình dự kiến và nội dung thảo luận

Theo chương trình tổng thể, hội nghị dự kiến diễn ra từ ngày 12 đến 16 tháng 1 năm 2026 tại Hà Nội. Trong ngày 12-14 tháng 1, các cuộc họp quan chức số ASEAN sẽ được tổ chức, song song với các phiên làm việc cùng đối tác đối thoại, các hoạt động chuyên đề và sự kiện bên lề. Đây là giai đoạn quan trọng để rà soát tiến độ hợp tác, thống nhất nội dung, chuẩn bị dự thảo văn kiện và đề xuất sáng kiến trước khi đưa lên cấp Bộ trưởng.

Ngày 15 tháng 1 là ngày làm việc trọng tâm với lễ khai mạc chính thức, các phiên họp cấp Bộ trưởng ASEAN và Bộ trưởng ASEAN với đối tác đối thoại. Cũng trong ngày này sẽ diễn ra tiệc chiêu đãi chính thức kết hợp lễ trao Giải thưởng số ASEAN năm 2026.

Ngày 16 tháng 1, hội nghị tiếp tục với các phiên họp Bộ trưởng ASEAN cùng đối tác, làm việc với Hội đồng Kinh doanh ASEAN, đồng thời công bố Kế hoạch tổng thể số ASEAN giai đoạn 2026-2030. Đây được xem là “mốc chốt” về định hướng, giúp ASEAN có một khung hành động thống nhất cho 5 năm tới.

Trong khuôn khổ hội nghị, các Bộ trưởng dự kiến trao đổi về quá trình chuyển dịch từ mô hình kết nối truyền thống sang kết nối thông minh, gắn với các chủ đề: dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, đổi mới sáng tạo, quản trị số, phát triển nguồn nhân lực số và các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Từ đó, ASEAN có thể thúc đẩy cách tiếp cận phối hợp: vừa tạo thuận lợi cho dòng chảy dữ liệu và dịch vụ số xuyên biên giới, vừa tăng cường chuẩn mực về an toàn, bảo mật và tin cậy.

Năm điểm nhấn đáng chú ý

Thứ nhất, Timor-Leste lần đầu tham dự với tư cách thành viên đầy đủ của ASEAN. Đây là dấu mốc có ý nghĩa, phản ánh tiến trình hội nhập sâu hơn của Timor-Leste vào các cơ chế hợp tác khu vực. Với lĩnh vực số, sự tham gia đầy đủ sẽ mở rộng phạm vi phối hợp, đồng thời đặt ra yêu cầu hỗ trợ tăng cường năng lực, thu hẹp khoảng cách số và thúc đẩy kết nối nội khối toàn diện hơn.

Thứ hai, phiên thảo luận cấp Bộ trưởng dự kiến có sự tham dự của Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc phụ trách công nghệ số và công nghệ mới nổi. Sự hiện diện này giúp hội nghị có thêm góc nhìn toàn cầu về xu hướng phát triển công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và quản trị số, đồng thời kết nối các ưu tiên khu vực với các chuẩn mực và chương trình nghị sự quốc tế.

Thứ ba, lễ trao Giải thưởng số ASEAN năm 2026 được tổ chức tại Hà Nội. Đây là giải thưởng thường niên uy tín, tôn vinh các sáng kiến và giải pháp công nghệ số tiêu biểu. Việc tổ chức trong khuôn khổ hội nghị tạo thêm lực đẩy truyền thông và thu hút cộng đồng doanh nghiệp, qua đó lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo và khuyến khích ứng dụng công nghệ giải quyết bài toán phát triển.

Thứ tư, công bố Kế hoạch tổng thể số ASEAN giai đoạn 2026-2030. Văn kiện này có vai trò như “la bàn” chiến lược, xác lập các định hướng trọng tâm của ASEAN trong 5 năm tới. Khi được công bố tại hội nghị, kế hoạch sẽ trở thành cơ sở để các nước thành viên phối hợp triển khai, đồng thời làm nền tảng cho hợp tác với đối tác đối thoại và tổ chức quốc tế.

Thứ năm, không gian trình diễn công nghệ số trong khuôn khổ hội nghị. Hoạt động này giới thiệu các sản phẩm, ứng dụng tiêu biểu phản ánh xu hướng phát triển công nghệ số của khu vực, tạo cơ hội kết nối giữa nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Đây cũng là cách “đưa công nghệ vào thực tế”, giúp thảo luận chính sách gắn với nhu cầu triển khai, thị trường và tác động xã hội.

Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN lần thứ 6 tại Hà Nội mang ý nghĩa vượt ra ngoài một sự kiện thường niên: đây là diễn đàn xác lập ưu tiên mới cho hợp tác số khu vực trong giai đoạn chuyển từ “kết nối hạ tầng” sang “kết nối trí tuệ”. Năm điểm nhấn của hội nghị-từ sự tham gia đầy đủ của Timor-Leste, góc nhìn toàn cầu từ Liên hợp quốc, đến Giải thưởng số ASEAN, Kế hoạch tổng thể số 2026-2030 và không gian trình diễn công nghệ-cho thấy nỗ lực làm mới nội dung, mở rộng hợp tác và tăng tính thực chất. Trong vai trò nước chủ nhà, Việt Nam không chỉ thể hiện trách nhiệm khu vực, mà còn có cơ hội đóng góp mạnh mẽ vào việc định hình chương trình nghị sự số của ASEAN, hướng tới một cộng đồng số an toàn, bao trùm và cạnh tranh hơn trong kỷ nguyên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

P.T (tổng hợp)