Seoul đang tiến thêm một bước trong quá trình đưa xe tự lái vào giao thông đô thị. Tháng 9/2026, chính quyền thành phố lựa chọn Kakao Mobility, Hyundai Motor và T-money Mobility làm các đơn vị vận hành nền tảng dịch vụ vận tải bằng xe tự lái trong hai năm tới. Đây là thay đổi đáng chú ý vì trước đó người dân chủ yếu gọi taxi tự lái thông qua ứng dụng Kakao T.

Theo kế hoạch, ba nền tảng sẽ hỗ trợ đặt xe, điều phối phương tiện, thanh toán, dẫn đường và kết nối dữ liệu vận hành với thành phố. Các dịch vụ mới dự kiến phải sẵn sàng phục vụ công chúng trước cuối năm 2026.

Việc mở rộng số lượng nền tảng cho thấy Seoul không chỉ thử nghiệm công nghệ lái tự động trên từng chiếc xe. Thành phố đang từng bước xây dựng cả một hệ sinh thái vận tải mới, trong đó phương tiện, hạ tầng giao thông, ứng dụng số và hệ thống quản lý dữ liệu cùng hoạt động với nhau.

Robotaxi là gì?

Robotaxi là taxi sử dụng công nghệ lái tự động để thực hiện phần lớn hoặc toàn bộ nhiệm vụ điều khiển phương tiện. Một xe tự lái thường sử dụng nhiều cảm biến như camera, radar và trong một số trường hợp là lidar. Lidar là thiết bị phát tia laser để đo khoảng cách và xây dựng hình ảnh ba chiều của môi trường xung quanh.

Dữ liệu từ các cảm biến được máy tính trên xe xử lý liên tục. Hệ thống phải xác định vị trí của làn đường, phương tiện khác, người đi bộ, tín hiệu giao thông và các vật cản. Sau đó, phần mềm quyết định tăng tốc, giảm tốc, chuyển làn hoặc dừng xe.

Khái niệm “xe tự lái” cũng có nhiều cấp độ. Theo hệ thống phân loại của SAE International, tự động hóa lái xe được chia từ cấp 0 đến cấp 5. Ở cấp 4, hệ thống có thể tự thực hiện toàn bộ nhiệm vụ lái xe trong những điều kiện và khu vực đã xác định mà không cần người lái thường xuyên can thiệp.

Seoul đang hướng đến việc triển khai các dịch vụ tự lái cấp 4 trong những khu vực được kiểm soát, thay vì ngay lập tức cho phép xe tự lái hoạt động ở mọi tuyến đường.

Từ thử nghiệm nhỏ đến dịch vụ có thu phí

Seoul đã thử nghiệm xe tự lái trong nhiều năm trước khi mở rộng mô hình robotaxi hiện nay. Năm 2021, thành phố công bố “Seoul Autonomous Driving Vision 2030”. Kế hoạch đặt mục tiêu xây dựng hạ tầng hỗ trợ xe tự lái trên phạm vi rộng, đồng thời từng bước đưa xe tự lái vào dịch vụ hành khách và giao thông công cộng.

Gangnam trở thành một trong những khu vực quan trọng của chương trình. Đây là nơi có mật độ giao thông cao, nhiều nút giao phức tạp và hoạt động đi lại ban đêm lớn. Vì vậy, khu vực này cũng là môi trường thực tế phù hợp để kiểm chứng khả năng của công nghệ. Dịch vụ taxi tự lái ban đêm tại Gangnam bắt đầu từ tháng 9/2024. Ban đầu, hành khách có thể sử dụng miễn phí thông qua Kakao T. Từ tháng 4/2026, dịch vụ chuyển sang thu phí tương tự taxi thông thường.

Đến cuối tháng 7/2026, hệ thống đã hoàn thành hơn 15.000 chuyến đi. Ngày 20/8, Seoul tăng số xe hoạt động ban đêm từ 7 lên 19 chiếc nhằm giảm thời gian chờ và đáp ứng nhu cầu cao hơn. Thành phố cũng cho biết sẽ tiếp tục xem xét mở rộng hoạt động vào ban ngày.

Những con số này cho thấy robotaxi tại Seoul đang chuyển dần từ giai đoạn trình diễn công nghệ sang thử nghiệm dịch vụ trong điều kiện vận hành thực tế.

Vì sao cần nhiều nền tảng gọi xe?

Trong giai đoạn đầu, việc sử dụng một ứng dụng giúp Seoul dễ quản lý và triển khai nhanh. Tuy nhiên, khi số lượng xe và khu vực phục vụ tăng lên, mô hình chỉ phụ thuộc vào một nền tảng có thể hạn chế khả năng tiếp cận của người dùng.

Với cơ chế mới, cùng một hệ thống vận tải tự lái có thể được tiếp cận qua nhiều ứng dụng.

Các nền tảng phải cung cấp các chức năng cơ bản như đặt xe theo thời gian thực, gọi xe, điều phối, thanh toán và hướng dẫn tuyến đường. Các doanh nghiệp cũng phải kết nối dữ liệu với chính quyền thành phố và các công ty phát triển công nghệ lái tự động.

Điều này có thể tạo ra cạnh tranh về chất lượng ứng dụng, tốc độ điều phối và trải nghiệm người dùng. Vai trò của nền tảng số đặc biệt quan trọng đối với robotaxi. Với taxi truyền thống, tài xế có thể tự quyết định tuyến đường và phản ứng với yêu cầu của khách. Trong hệ thống tự lái, nhiều quyết định được thực hiện thông qua phần mềm.

Nền tảng phải biết xe nào đang rảnh, vị trí phương tiện, điểm đón khách và tuyến đường phù hợp. Nó cũng phải xử lý thanh toán và trao đổi dữ liệu với hệ thống quản lý.

Vì vậy, robotaxi không chỉ là một chiếc ô tô tự lái. Nó là một phần của một hệ thống số lớn hơn.

Hyundai tham gia trực tiếp vào chuỗi dịch vụ

Việc Hyundai Motor được chọn là một điểm đáng chú ý vì đây là lần đầu một hãng sản xuất ô tô trực tiếp tham gia vận hành nền tảng robotaxi của Seoul. Điều này cho thấy ranh giới giữa doanh nghiệp sản xuất ô tô và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ di chuyển đang dần thay đổi. Trước đây, nhà sản xuất chủ yếu bán xe. Trong mô hình mới, một doanh nghiệp có thể tham gia từ thiết kế phương tiện, phát triển công nghệ lái tự động đến điều phối hành khách và quản lý dịch vụ.

Hyundai đã phát triển nền tảng Shucle, sử dụng trí tuệ nhân tạo để điều phối phương tiện theo nhu cầu thực tế. Hệ thống có thể thay đổi tuyến đường và phân bổ xe dựa trên vị trí và lượng hành khách, thay vì chỉ chạy theo lịch trình cố định. Công nghệ này đã được ứng dụng tại nhiều khu vực ở Hàn Quốc và thử nghiệm ở nước ngoài.

Kinh nghiệm này có thể hỗ trợ Hyundai trong việc xây dựng dịch vụ robotaxi tại Seoul.

Hạ tầng thông minh cũng quan trọng như chiếc xe

Một xe tự lái có thể quan sát môi trường bằng cảm biến, nhưng hoạt động trong thành phố sẽ hiệu quả hơn nếu nó nhận được thêm dữ liệu từ hạ tầng giao thông. Seoul đã xây dựng hệ thống giao thông thông minh C-ITS tại nhiều khu vực. Hệ thống này cho phép phương tiện nhận dữ liệu từ đèn tín hiệu và các thiết bị bên đường.

Ví dụ, tại Gangnam, thông tin về trạng thái đèn giao thông và thời gian còn lại trước khi đổi tín hiệu có thể được truyền đến phương tiện với tần suất cao. Điều này giúp xe tự lái có thêm nguồn thông tin ngoài camera hoặc radar.

Trong tương lai, phương tiện có thể trao đổi dữ liệu với đèn giao thông, đường sá và các phương tiện khác. Đây là một phần của mô hình giao thông kết nối, trong đó phương tiện không hoạt động như một thiết bị độc lập mà trở thành một thành phần trong mạng lưới đô thị.

An toàn vẫn là yêu cầu quan trọng nhất

Robotaxi phải xử lý những tình huống phức tạp hơn nhiều so với xe hoạt động trong nhà máy hoặc khu vực khép kín.

Đường phố Seoul có người đi bộ, xe máy, ô tô, xe buýt, xe đạp và nhiều loại phương tiện khác. Người tham gia giao thông cũng có thể có những hành vi khó dự đoán.

Xe tự lái phải nhận biết người đi bộ bước xuống đường, phương tiện chuyển làn đột ngột hoặc công trình xuất hiện trên tuyến đường. Đây là lý do Seoul mở rộng dịch vụ theo từng khu vực và từng giai đoạn. Thành phố cho biết robotaxi tại Gangnam đã thực hiện hơn 15.000 chuyến trước khi tiếp tục tăng số lượng phương tiện. Việc mở rộng trong tương lai cũng sẽ dựa trên đánh giá an toàn và kết quả vận hành.

Ngoài công nghệ, các vấn đề về trách nhiệm pháp lý, bảo hiểm, bảo vệ dữ liệu và cách xử lý khi hệ thống gặp sự cố cũng phải được giải quyết trước khi robotaxi có thể hoạt động trên quy mô lớn.

Robotaxi có thay thế taxi truyền thống?

Trong ngắn hạn, mục tiêu của Seoul không phải loại bỏ taxi có tài xế. Chính quyền thành phố cho biết các kế hoạch mở rộng robotaxi sẽ được thảo luận với ngành taxi nhằm hạn chế xung đột và tìm mô hình cùng tồn tại. Robotaxi trước mắt có thể phù hợp với một số tình huống cụ thể, chẳng hạn phục vụ vào ban đêm, các khu vực thiếu phương tiện hoặc tuyến đường đã được số hóa tốt.

Nếu độ tin cậy tăng và chi phí giảm, phạm vi hoạt động có thể mở rộng dần. Quá trình này có thể diễn ra tương tự nhiều công nghệ giao thông khác: bắt đầu từ khu vực thử nghiệm, sau đó mở rộng khi có đủ dữ liệu chứng minh mức độ an toàn và hiệu quả.

Việc Seoul lựa chọn Kakao Mobility, Hyundai Motor và T-money Mobility đánh dấu một giai đoạn mới trong chương trình phát triển robotaxi của thành phố. Trọng tâm không còn chỉ là chứng minh một chiếc xe có thể tự điều khiển mà là xây dựng hệ thống vận tải tự động có thể được người dân sử dụng trong đời sống hằng ngày.

Mô hình này đòi hỏi sự kết hợp giữa xe tự lái, nền tảng gọi xe, trí tuệ nhân tạo, bản đồ số, hệ thống thanh toán và hạ tầng giao thông thông minh. Việc chuyển từ một ứng dụng sang ba nền tảng cũng có thể giúp mở rộng khả năng tiếp cận, thúc đẩy cạnh tranh về chất lượng dịch vụ và tạo thêm dữ liệu để thành phố đánh giá hoạt động thực tế.

Tuy nhiên, robotaxi vẫn cần được triển khai từng bước. An toàn, độ tin cậy, khả năng xử lý tình huống bất ngờ và sự phối hợp với hệ thống taxi hiện có sẽ quyết định tốc độ thương mại hóa.

Kinh nghiệm của Seoul cho thấy tương lai của xe tự lái trong đô thị không chỉ phụ thuộc vào việc chế tạo một chiếc xe đủ thông minh. Thành phố cũng cần xây dựng hạ tầng, nền tảng số và cơ chế quản lý phù hợp để công nghệ này trở thành một phần an toàn và thuận tiện của hệ thống giao thông.

P.T (tổng hợp)