Diễn đàn khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư, giáo dục đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Việt Nam-Australia

Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia, sáng 10/8 (giờ địa phương), Bộ Ngoại giao, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam phối hợp với Trường Đại học Công nghệ Sydney (Australia) tổ chức Diễn đàn khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư, giáo dục đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Việt Nam-Australia. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu tại diễn đàn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại diễn đàn

Cùng dự diễn đàn có: Đồng Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Thương mại và Nhập cư Australia Matt Thistlethwaite; quan chức cấp cao Việt Nam-Australia; hơn 500 đại diện các nhà khoa học, doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách của hai nước Việt Nam và Australia.

Phát biểu dẫn đề tại diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đề xuất hai bên cần tập trung nguồn lực đầu tư vào các lĩnh vực có thế mạnh và công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, an ninh mạng, công nghệ lượng tử, sinh học, năng lượng sạch và đặc biệt là công nghệ biển. Điều quan trọng là mỗi nghiên cứu phải xây dựng được một chuỗi hợp tác liền mạch từ bài toán của thị trường, thử nghiệm đến thương mại hóa. Hai bên cần tiếp tục phát triển Trung tâm Công nghệ Chiến lược thành nền tảng chung, đồng thời kết nối các quỹ đầu tư mạo hiểm, nguồn vốn công nghệ để những sáng chế xuất sắc có cơ hội đi thẳng từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Hai bên đẩy mạnh hợp tác kinh tế số và chuyển đổi số gắn liền với việc thúc đẩy thương mại hóa và kết nối thị trường cho doanh nghiệp; cần cùng lựa chọn một số ngành, một số doanh nghiệp cụ thể để triển khai các dự án chuyển đổi số và ứng dụng AI, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Mỗi dự án sẽ vừa giải quyết bài toán thực tiễn của doanh nghiệp, vừa cung cấp bằng chứng, minh chứng dữ liệu để chính phủ xây dựng chính sách tốt hơn.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu dẫn đề tại diễn đàn

Việt Nam và Australia có nền tảng đặc biệt thuận lợi về giáo dục và kết nối con người. Australia sở hữu các trường đại học, tổ chức nghiên cứu mạnh, trong khi Việt Nam có lực lượng kỹ sư trẻ, doanh nghiệp công nghệ phát triển nhanh và cộng đồng tri thức người Việt đông đảo tại Australia. Hai bên có thể phát triển các nhóm nghiên cứu chung, phòng thí nghiệm chung và các chương trình để nhà khoa học cùng làm việc với doanh nghiệp.

Phát biểu tại diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh đây là một sáng kiến có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Australia đang phát triển tốt đẹp, ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả, nhất là trong những lĩnh vực sẽ quyết định năng lực cạnh tranh và sự thịnh vượng của mỗi quốc gia trong nhiều thập kỷ tới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết đối với Việt Nam, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao không còn chỉ là một lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để thực hiện khát vọng trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045. Đảng, Nhà nước Việt Nam đã xác lập mô hình phát triển mới, trong đó tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế được xác định là những động lực tăng trưởng chủ yếu của nền kinh tế. Những quyết sách quan trọng vừa được Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua tiếp tục khẳng định quyết tâm đổi mới tư duy phát triển, hoàn thiện thể chế, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng, phát huy mạnh mẽ khu vực kinh tế tư nhân, thu hút hiệu quả các nguồn lực quốc tế, nhất là vốn đầu tư chất lượng cao, công nghệ tiên tiến, tri thức quản trị hiện đại và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Việt Nam đang chuyển mạnh từ mục tiêu thu hút đầu tư sang hợp tác cùng phát triển; từ tiếp nhận công nghệ sang đồng sáng tạo công nghệ; từ tham gia chuỗi giá trị sang từng bước giữ những vị trí có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Australia là một trong những đối tác có nhiều thế mạnh mà Việt Nam đặc biệt coi trọng và mong muốn cùng đồng hành trong quá trình phát triển. Hai nước hội tụ những lợi thế chiến lược và yếu tố bổ trợ rất tự nhiên cho nhau.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn chia sẻ tầm nhìn về Quan hệ Đối tác kiểu mới mạnh mẽ hơn, sâu sắc hơn và ở tầm mức chiến lược hơn giữa Việt Nam-Australia trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực. Hai nước cần chuyển từ hợp tác sang đồng kiến tạo, từ chuyển giao công nghệ sang đồng nghiên cứu và đồng phát triển, từ kết nối giữa các tổ chức riêng lẻ sang liên kết hai hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm khu vực, nơi doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các quỹ đầu tư cùng kết nối, cùng sáng tạo và cùng phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai nước, xây dựng và triển khai thực hiện chiến lược kết nối về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo với tầm nhìn dài hạn, coi đây là một trụ cột mới của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Australia.

Hai nước mở rộng các chương trình nghiên cứu chung, tăng cường kết nối các trung tâm nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và quỹ đầu tư đổi mới sáng tạo; hình thành các mạng lưới hợp tác nghiên cứu chung trong các lĩnh vực ưu tiên như AI, bán dẫn, công nghệ số, công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử, năng lượng sạch, khoáng sản chiến lược và kinh tế biển.

Việt Nam-Australia thúc đẩy đầu tư hai chiều trong các ngành công nghệ cao, hình thành các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), các phòng thí nghiệm chung, các chương trình ươm tạo doanh nghiệp và các dự án đổi mới sáng tạo có khả năng thương mại hóa; thúc đẩy hình thành các cơ chế hỗ trợ tài chính cho nghiên cứu chung, chia sẻ rủi ro nghiên cứu, hướng tới đồng phát triển, đồng đầu tư.

Việt Nam khuyến khích đầu tư chất lượng cao từ Australia vào thị trường Việt Nam; phát triển các sản phẩm tài chính xanh, hạ tầng số, trung tâm dữ liệu, trung tâm đổi mới sáng tạo... và tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm trong phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Hai nước mở rộng hợp tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là đội ngũ kỹ sư, nhà khoa học, chuyên gia công nghệ và các nhà quản trị đổi mới sáng tạo; khuyến khích mạnh mẽ trao đổi sinh viên, nghiên cứu sinh và chuyên gia giữa hai nước; gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, nghiên cứu và nhu cầu của doanh nghiệp; thúc đẩy hình thành các cơ chế song phương, diễn đàn thường niên để đối thoại chính sách, chia sẻ kinh nghiệm và kiến tạo hợp tác, kết nối các chủ thể "3 nhà" ( nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp).

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tin tưởng với quyết tâm của chính phủ hai nước, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, các trường đại học, viện nghiên cứu và các nhà khoa học, hai bên sẽ tạo ra những bước đột phá mới, góp phần đưa quan hệ Việt Nam-Australia trở thành hình mẫu hợp tác về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực trong khu vực và trên thế giới.

Tại diễn đàn, các doanh nghiệp hai nước đã trao đổi các văn kiện hợp tác và công bố các sáng kiến. Nhân dịp này, Công ty Cổ phần hàng không Vietjet đã chính thức ký kết hợp tác với sân bay quốc tế Tây Sydney (Australia) công bố mở đường bay thẳng từ Thành phố Hồ Chí Minh đến sân bay quốc tế Tây Sydney từ tháng 1/2027, góp phần thúc đẩy kinh tế, đầu tư, thương mại, du lịch, giao lưu nhân dân, cụ thể hóa quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam-Australia.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân làm việc với Hiệu trưởng kiêm Chủ tịch Đại học Công nghệ Sydney (UTS) Andrew Parfitt

Trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc tại Australia, sáng ngày 10/8/2026, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân đã có cuộc làm việc song phương với Giáo sư Andrew Parfitt, Hiệu trưởng kiêm Chủ tịch Đại học Công nghệ Sydney (UTS). Cuộc gặp mở ra nhiều định hướng hợp tác giữa Bộ KH&CN và UTS trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, nghiên cứu chuyên sâu và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tại buổi làm việc, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đánh giá cao sự sẵn sàng và tinh thần hợp tác chủ động của UTS với các đối tác Việt Nam trong suốt thời gian qua. Bộ trưởng khẳng định Việt Nam đang trải qua bước chuyển mình lớn, không chỉ dừng lại ở hợp tác giáo dục thuần túy mà chú trọng đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ thực tiễn.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề xuất 3 trụ cột hợp tác trọng tâm giữa Bộ KH&CN và UTS, gồm:

Thứ nhất, duy trì Diễn đàn TechConnect thường niên: Đưa TechConnect trở thành diễn đàn kết nối định kỳ hàng năm giữa hai nước về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực, được tổ chức luôn phiên tại Việt Nam và Australia.

Quang cảnh buổi làm việc

Thứ hai, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề xuất mở rộng vai trò của UTS như một nền tảng kết nối công nghệ của Australia với các đối tác Việt Nam, thay vì chỉ tập trung vào các chương trình hợp tác riêng lẻ.

Thứ ba, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu chuyên sâu và đào tạo Tiến sĩ: Đẩy mạnh hợp tác trực tiếp giữa UTS với các đơn vị trực thuộc Bộ và các đại học lớn như Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT), Đại học Quốc gia TP.HCM, Đại học Quốc gia Hà Nội...

Nhằm hiện thực hóa các định hướng này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết Bộ KH&CN cam kết dành nguồn kinh phí từ ngân sách KH&CN để tài trợ cho các dự án nghiên cứu chung và cấp học bổng tài trợ cho các nghiên cứu sinh xuất sắc với mức hỗ trợ lên tới 40.000 USD/năm. Bộ trưởng đề xuất triển khai ngay 2 dự án nghiên cứu đồng tài trợ trong năm 2026 giữa UTS với Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông và Trường Đại học Bách khoa (ĐHQG TP.HCM).

GS. Andrew Parfitt bày tỏ sự đồng thuận cao với cả 3 đề xuất, đồng thời khẳng định Việt Nam là một trong những đối tác chiến lược quan trọng nhất của UTS. Hiệu trưởng UTS nhấn mạnh nhà trường sở hữu thế mạnh nằm trong tốp 50 thế giới ở nhiều lĩnh vực công nghệ ưu tiên và sẵn sàng đóng vai trò nền tảng kết nối, thương mại hóa nghiên cứu cũng như đồng hành cùng các doanh nghiệp hai nước.

P.T (tổng hợp)