Ngày 7/11/2025, Bộ Xây dựng tổ chức Tọa đàm “Góc nhìn đa chiều về Chuyển đổi số và Bản sao số trong giao thông Việt Nam”. Sự kiện quy tụ các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp công nghệ nhằm trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và tầm nhìn trong việc xây dựng nền tảng giao thông thông minh cho Việt Nam. Trong bối cảnh hạ tầng giao thông ngày càng chịu áp lực lớn, chuyển đổi số không chỉ là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để nâng cao hiệu quả quản lý, đảm bảo an toàn và phát triển bền vững.

Thời gian qua, chuyển đổi số đã trở thành một trong những chủ trương trọng điểm của Đảng và Nhà nước, được cụ thể hóa trong nhiều nghị quyết quan trọng như Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết 71/NQ-CP của Chính phủ. Những văn bản này không chỉ xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ mang tính cách mạng, mà còn tạo động lực chính trị mạnh mẽ để thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong mọi lĩnh vực, đặc biệt là giao thông vận tải - huyết mạch của nền kinh tế quốc gia.

Quang cảnh tọa đàm

Các văn bản pháp lý mới như Luật Đường bộ (2024), Luật Trật tự, An toàn giao thông đường bộ (2024) và Luật Dữ liệu (2024) đã mở ra hành lang pháp lý quan trọng, giúp kết nối và chia sẻ dữ liệu số giữa các cơ quan, doanh nghiệp và người dân. Đây là nền tảng để ngành giao thông chuyển mình từ quản lý truyền thống sang quản lý số, từ phản ứng thủ công sang điều hành thông minh dựa trên dữ liệu.

Để cụ thể hóa các chủ trương đó, Bộ Xây dựng đã ban hành Quyết định 462/QĐ-BXD về Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết 57, tập trung vào ba trụ cột chính: hoàn thiện nền tảng dữ liệu, phát triển hạ tầng số và xây dựng hệ thống điều hành, giám sát thông minh.

Hạ tầng số trong lĩnh vực giao thông cũng đang được hình thành rõ nét. Hệ thống giám sát, điều hành giao thông thông minh (ITS) đã được triển khai trên nhiều tuyến cao tốc trọng điểm. Mô hình thanh toán điện tử qua tài khoản giao thông và công nghệ RFID (ETAG) đang hướng tới hệ sinh thái giao thông không dùng tiền mặt, liền mạch và minh bạch. Đồng thời, Đề án Internet vạn vật (IoT) trong giao thông giai đoạn 2026–2035 được xúc tiến, hướng tới một nền tảng IoT thống nhất, an toàn và hiệu quả, tạo cơ sở cho không gian số của ngành.

Trong tiến trình đó, Chuyển đổi số và Bản sao số trong giao thông nổi lên như hai hướng đi đột phá. Chuyển đổi số trong giao thông (Mobility DX) không chỉ là việc số hóa dịch vụ như vé điện tử hay đặt xe trực tuyến, mà còn là sự tái cấu trúc toàn diện hệ thống di chuyển. Bằng cách ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và dữ liệu lớn (Big Data), Mobility DX giúp tối ưu luồng giao thông, giảm ùn tắc, tiết kiệm năng lượng và nâng cao trải nghiệm người tham gia giao thông. Nhiều đô thị lớn ở Việt Nam đang bắt đầu triển khai các dự án thử nghiệm hướng tới một hệ sinh thái di chuyển thông minh, kết nối và thân thiện với môi trường.

Song hành với Mobility DX, công nghệ Bản sao số - Digital Twin - được xem là “phòng thí nghiệm ảo” của ngành giao thông. Digital Twin cho phép các nhà quản lý mô phỏng, giám sát và dự báo tình trạng giao thông theo thời gian thực, thử nghiệm các kịch bản “giả định” trước khi áp dụng trong thực tế. Việc kết hợp dữ liệu từ camera, cảm biến và hệ thống vé công cộng giúp hình thành bản sao số toàn diện cho đô thị. Kinh nghiệm từ Jakarta (Indonesia) cho thấy, việc phân tích dữ liệu di động lớn (Mobile Big Data) giúp nhận diện chính xác nhu cầu di chuyển và tối ưu hóa mạng lưới xe buýt – một hướng đi Việt Nam hoàn toàn có thể học hỏi.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa Mobility DX và Digital Twin, Việt Nam cần sớm hoàn thiện khung chính sách đồng bộ, đặc biệt là cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho các công nghệ mới và tiêu chuẩn kỹ thuật về chia sẻ dữ liệu. Khi các yếu tố pháp lý, hạ tầng và công nghệ cùng hội tụ, hệ thống giao thông Việt Nam sẽ chuyển mình mạnh mẽ, trở thành nền tảng thông minh, bền vững và linh hoạt. Đó không chỉ là mục tiêu đến năm 2030, mà còn là bước tiến tất yếu để Việt Nam hướng tới nền kinh tế số toàn diện trong tương lai gần.

P.T (tổng hợp)