Vật liệu Niobium Arsenide: Giải pháp thay thế đồng trong các mạch nối vi mạch siêu nhỏ
Cập nhật vào: Thứ năm - 08/10/2026 00:09
Cỡ chữ
Các mạch nối điện (electrical interconnects) làm bằng đồng đang kém dần hiệu quả khi cấu kiện vi mạch buộc phải thu nhỏ xuống kích thước nano. Ở ngưỡng kích thước này, điện trở của đồng tăng vọt do các electron trong lòng khối va chạm với bề mặt và bị tán xạ.

Để giải quyết vấn đề này, các nhà nghiên cứu tại Đại học Cornell đã phát triển dây nano đơn tinh thể Niobium Arsenide (NbAs) làm vật liệu thay thế. Theo nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Science, NbAs là một dạng bán kim loại topo (topological semimetal), có một đặc tính vật lý nghịch lý so với tự nhiên. Cụ thể, thay vì suy giảm điện trở khi bị thu nhỏ, khả năng dẫn điện của NbAs lại càng tăng lên khi sợi dây càng mỏng, qua đó mở ra hướng đi mới để tối ưu hóa hiệu năng cho các thế hệ vi mạch điện tử.
Giáo sư Judy Cha, tác giả chính của nghiên cứu, giải thích rằng trong vật liệu bán kim loại topo, ngoài các electron trong lòng khối, còn có các electron di chuyển trên bề mặt với tốc độ cao và ít bị tán xạ. Đặc tính này giúp NbAs vượt qua giới hạn vật lý của đồng. Trái với nghiên cứu năm 2023 về Molybdenum Monophosphide (MoP) - một hợp chất topo ổn định nhưng không cải thiện độ dẫn điện, NbAs là vật liệu đầu tiên đáp ứng đồng thời cả hai tiêu chí: tính bền vững và độ dẫn điện cao ở kích thước nano.
Việc chế tạo dây nano với kích thước chính xác là một thách thức lớn. Các phương pháp truyền thống như tăng trưởng hơi-lỏng-rắn (vapor-liquid-solid growth) và lắng đọng hơi hóa học (chemical vapor deposition) đều không thể kiểm soát được hình thái và kích thước dây. Do đó, nhóm nghiên cứu đã áp dụng phương pháp đúc nano nhiệt cơ (thermomechanical nanomolding). Cụ thể, khối vật liệu thô được nén vào các khuôn oxit nhôm xốp dưới nhiệt độ cao. Sau khi khuôn được hòa tan, kết quả thu được là các dây nano đơn tinh thể chất lượng cao. Kỹ thuật này không chỉ cho phép kiểm soát đường kính dây xuống mức 10 nanomet, mà còn giúp tăng tốc độ tổng hợp vật liệu lên gấp 10 lần.
Mặc dù NbAs thể hiện khả năng dẫn điện vượt trội và tính ổn định đáng kinh ngạc ở nhiệt độ phòng, độc tính của hợp chất asen có thể cản trở việc ứng dụng thực tế. Tuy nhiên, Giáo sư Cha khẳng định đây là một minh chứng thực nghiệm quan trọng, chứng minh các bán kim loại topo hoàn toàn có tiềm năng ứng dụng thực tiễn trong ngành công nghiệp bán dẫn, thay vì chỉ là những mô hình vật lý lý thuyết.
Nghiên cứu có sự tham gia của Zhiting Tian (giáo sư kỹ thuật cơ khí và hàng không vũ trụ, người đo đạc đặc tính nhiệt); các nghiên cứu sinh sau tiến sĩ Mehrdad Kiani, Chen Li; cùng nhiều nghiên cứu sinh và nhà khoa học đến từ Trung tâm Nghiên cứu IBM Thomas J. Watson, Đại học Quốc lập Dương Minh Giao Thông (Đài Loan), IBM Research, Đại học Johns Hopkins, Đại học Bang Pennsylvania, Đại học Gachon (Hàn Quốc), Học viện Công nghệ Rensselaer và Viện Hàn lâm Khoa học Trung ương Đài Loan (Academia Sinica).
Để thực hiện được nghiên cứu này, các nhà khoa học cũng đã sử dụng hệ thống thiết bị tại các phòng thí nghiệm công nghệ cao của Đại học Cornell (bao gồm PARADIM, Trung tâm Vật liệu và Cơ sở Công nghệ Nano), dưới sự tài trợ của Quỹ Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ (NSF).
P.T.T (NASTIS), theo https://news.cornell.edu
Liên hệ
Tiếng Việt
Tiếng Anh











