Ngày 26/3/2025 vừa qua, Đại học Quốc gia Hà Nội đã ra quyết định thành lập Viện Bán dẫn và Vật liệu tiên tiến, một bước tiến quan trọng nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển công nghệ vi mạch, vật liệu tiên tiến và đào tạo nhân lực công nghệ cao. Viện này sẽ trực thuộc Công viên Công nghệ cao và Đổi mới sáng tạo, mở ra cơ hội lớn cho ngành công nghiệp công nghệ cao của Việt Nam. Quyết định thành lập Viện không chỉ đánh dấu sự quan tâm đặc biệt của Đại học Quốc gia Hà Nội đối với lĩnh vực công nghệ bán dẫn, mà còn là tín hiệu tích cực trong việc thúc đẩy nền khoa học công nghệ Việt Nam hòa nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Viện Bán dẫn và Vật liệu tiên tiến sẽ tập trung nghiên cứu và phát triển các công nghệ chủ chốt như vi mạch, chip AI, cảm biến thông minh, công nghệ MEMS/NEMS, vật liệu nano và vật liệu quang điện. Đây đều là những lĩnh vực công nghệ mũi nhọn có tiềm năng to lớn trong việc phát triển các sản phẩm công nghệ cao, phục vụ cho nhiều ngành công nghiệp khác nhau, từ viễn thông đến y tế, và đặc biệt là quốc phòng. Bằng việc ứng dụng công nghệ mới trong các sản phẩm này, Việt Nam có thể nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế, đồng thời giảm bớt sự phụ thuộc vào các nguồn công nghệ ngoại nhập.

Viện sẽ thực hiện một chiến lược kết hợp nghiên cứu - đào tạo - ứng dụng, nhằm tạo ra một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Điều này không chỉ giúp các nhà khoa học và doanh nghiệp trong nước tiếp cận những công nghệ mới mà còn góp phần xây dựng mối quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa các trường đại học, viện nghiên cứu trong và ngoài nước. Chức năng này sẽ giúp đẩy mạnh việc chuyển giao công nghệ, đồng thời thúc đẩy các hoạt động thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu và thử nghiệm quy mô lớn.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Viện là mô hình phòng thí nghiệm mở (Open Lab), nơi các nhóm nghiên cứu trẻ và các startup có thể tiếp cận công nghệ tiên tiến để thử nghiệm và phát triển sản phẩm. Việc này tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu nhỏ lẻ có cơ hội phát triển và ứng dụng công nghệ mới, từ đó tạo ra môi trường đổi mới sáng tạo tích cực. Đây là một bước đi hợp lý, giúp phát triển các công ty công nghệ trong nước và hỗ trợ việc tạo dựng các sản phẩm công nghệ “Made in Vietnam”.

Theo PGS.TS Trương Ngọc Kiểm, Giám đốc Công viên Công nghệ cao và Đổi mới sáng tạo, sự ra đời của Viện Bán dẫn và Vật liệu tiên tiến sẽ không chỉ đáp ứng nhu cầu nghiên cứu khoa học mà còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ, đem lại giá trị thực tế cho nền kinh tế. Viện này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển ngành công nghiệp bán dẫn nội địa, một ngành đang ngày càng trở nên quan trọng trong thời đại công nghệ 4.0. Với sự tham gia của các chuyên gia trong nước và quốc tế, Viện sẽ góp phần xây dựng cơ sở hạ tầng nghiên cứu hiện đại, nâng cao năng lực sáng tạo và giải quyết các vấn đề thực tiễn trong công nghệ.

Sự hình thành của Viện Bán dẫn và Vật liệu tiên tiến cũng thể hiện một chiến lược dài hạn của Đại học Quốc gia Hà Nội trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành công nghệ bán dẫn. Đây là một lĩnh vực quan trọng trong nền kinh tế tri thức, nơi mà các quốc gia phát triển đã có sự đầu tư mạnh mẽ. Việc Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển các sản phẩm có giá trị cao, phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh ngành công nghiệp công nghệ cao đang trở thành một trong những yếu tố quan trọng giúp các quốc gia phát triển bền vững, việc thành lập Viện Bán dẫn và Vật liệu tiên tiến là một bước đi chiến lược, tạo cơ hội cho Việt Nam phát triển mạnh mẽ trong lĩnh vực này. Sự hợp tác chặt chẽ giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp sẽ không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần tạo dựng một cộng đồng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, giúp Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành một quốc gia mạnh về công nghệ trong khu vực.

P.A.T (tổng hợp)