Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Việt Nam từ khi thành lập năm 1930 đã mang trong mình sứ mệnh thực hiện nam nữ bình quyền theo tinh thần Nghị quyết đầu tiên của Đảng về phụ nữ. Đến nhiệm kỳ 2022-2027, lần đầu tiên “vận động xã hội thực hiện bình đẳng giới” được Đại hội XIII chính thức đưa vào một trong ba nhiệm vụ trọng tâm (Nhiệm vụ 2), cùng với xây dựng Đảng và giám sát – phản biện xã hội. Sự thay đổi này không chỉ nâng tầm vị trí mà còn đặt ra yêu cầu đo lường kết quả cụ thể, biến vận động xã hội từ hoạt động lồng ghép thành một trụ cột độc lập, có chỉ tiêu rõ ràng.

Cùng với đó, khung pháp lý ngày càng thuận lợi: Việt Nam thực hiện CEDAW, Cương lĩnh Bắc Kinh, SDGs (mục tiêu 5), Chiến lược quốc gia về BĐG 2021-2030, Luật Phòng chống bạo lực gia đình 2022, Dự án 8 vùng dân tộc thiểu số do Hội chủ trì, Đề án 938, Đề án 01… Tất cả tạo hành lang pháp lý và nguồn lực mạnh mẽ để Hội tiên phong hành động vì bình đẳng giới, đồng thời khẳng định vai trò nòng cốt quốc gia trong lĩnh vực này.

Những kết quả nổi bật sau nửa nhiệm kỳ (đến 8/2024)

Các cấp Hội tổ chức hơn 236.000 cuộc “Ngày Phụ nữ với Pháp luật”, hàng chục nghìn hội thảo, tập huấn, phiên tòa giả định và cuộc thi trực tuyến. Riêng năm 2023 có gần 600.000 người tham gia các sự kiện hưởng ứng Ngày Pháp luật 9/11 với nội dung bình đẳng giới. Truyền thông không chỉ dừng ở loa truyền thanh, băng rôn mà đã phủ sóng mạnh mẽ trên mạng xã hội, fanpage, Zalo, với hàng trăm nghìn video clip, podcast, infographic được chia sẻ rộng rãi. Điển hình là cuộc thi trực tuyến năm 2022 về Luật Phòng chống bạo lực gia đình thu hút gần 184.000 lượt tham gia, trong đó hơn 7.100 người dân tộc thiểu số.

Công tác tập huấn đạt con số ấn tượng: hơn 5,37 triệu phụ nữ được trang bị kiến thức bình đẳng giới; hàng chục nghìn cán bộ huyện, xã, trưởng thôn bản, người uy tín được tập huấn lồng ghép giới; thành lập 8.624 tổ truyền thông cộng đồng vùng dân tộc thiểu số, vận động trực tiếp 368.302 người dân xóa bỏ tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống và định kiến giới. Tháng hành động vì bình đẳng giới (15/11–15/12) đã trở thành “thương hiệu” với hơn 15.900 sự kiện năm 2023, tiếp cận 1,46 triệu người (gần 17% là nam giới) và 61.405 sản phẩm truyền thông các loại.

Điểm mạnh và những chuyển biến tích cực

Trung ương Hội đổi mới mạnh mẽ trong chỉ đạo: ban hành hướng dẫn sớm, thống nhất bộ nhận diện, sản phẩm truyền thông dùng chung, đồng thời khuyến khích địa phương sáng tạo nên 100% tỉnh/thành đều vượt chỉ tiêu tối thiểu 2 hoạt động/năm, nhiều nơi tổ chức hàng chục hoạt động chất lượng cao. Các địa phương không chỉ lồng ghép mà đã dành nguồn lực riêng để tổ chức các chiến dịch độc lập, giải quyết đúng vấn đề giới của từng vùng miền. Nhờ Dự án 8, ngay cả những tỉnh không thuộc diện hỗ trợ trực tiếp cũng được “lan tỏa” nguồn lực, kinh nghiệm và động lực thực hiện.

Đáng chú ý là sự tham gia của nam giới ngày càng tăng (chiếm 16,7–23,6% tùy hoạt động), cho thấy thông điệp bình đẳng giới không còn chỉ nói với phụ nữ mà đã trở thành trách nhiệm chung của toàn xã hội. Công tác cán bộ nữ cũng có chuyển biến rõ rệt: 31.784 cán bộ nữ được bổ nhiệm lần đầu hoặc lần đầu tham gia dân cử; hơn 56.700 cán bộ nữ được bồi dưỡng lãnh đạo và lồng ghép giới; Hội giới thiệu hơn 70.000 phụ nữ ưu tú, trong đó hơn 40.000 người được kết nạp Đảng.

Hạn chế và kiến nghị đột phá nửa cuối nhiệm kỳ

Dù đạt nhiều kết quả, hoạt động vẫn thiên về số lượng và bề nổi (tôn vinh, chia sẻ việc nhà, phòng chống bạo lực gia đình vào dịp lễ lớn), chưa đi sâu giải quyết bất bình đẳng giới trong chính trị, kinh tế, lao động, y tế và công nghệ. Kiến thức chuyên sâu về phân tích giới, lồng ghép giới của cán bộ Hội các cấp còn hạn chế; tài liệu truyền thông chất lượng cao, mang tính hướng dẫn hành động cụ thể còn thiếu; tiêu chí đánh giá vẫn nặng về “số cuộc, số người” mà chưa đo được sự thay đổi nhận thức và hành vi thực sự.

Để nửa cuối nhiệm kỳ tạo đột phá, cần: (1) tập huấn chuyên sâu, bài bản về giới cho toàn bộ cán bộ chuyên trách; (2) Trung ương phối hợp chuyên gia xây dựng bộ tài liệu, video, công cụ truyền thông “có chiều sâu – dễ dùng”; (3) thống nhất khái niệm và cách tính các chỉ tiêu (đặc biệt “số phụ nữ được trang bị kiến thức BĐG”); (4) đề xuất Chính phủ sớm hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia phân tách theo giới; (5) tăng đầu tư kinh phí cho các tỉnh ngoài vùng Dự án 8; (6) gắn kết chặt vận động xã hội với giám sát chính sách, hỗ trợ khởi nghiệp nữ và tham mưu cán bộ nữ để tạo hiệu ứng đồng bộ. Chỉ khi chuyển từ “làm nhiều” sang “làm sâu, làm đúng, làm bền vững”, Hội mới thực sự giữ vững vị trí tổ chức tiên phong hành động vì bình đẳng giới như tầm nhìn Chiến lược đến 2030 đã xác định.

P.A (tổng hợp)