Các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn hay kinh tế xanh đang đặt ra những vấn đề chưa từng có tiền lệ. Trong bối cảnh đó, khoa học xã hội không thể đứng ngoài dòng chảy công nghệ, nhưng cũng không chạy theo công nghệ một cách thụ động.

Sau 40 năm thực hiện Đổi mới, đất nước đang đứng trước một thời điểm có ý nghĩa đặc biệt - giai đoạn chuyển tiếp từ tích lũy sang bứt phá, từ phát triển sang kiến tạo tương lai. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng được kỳ vọng sẽ xác lập tầm nhìn chiến lược mới, mở ra “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, với khát vọng phát triển nhanh, bền vững và phồn vinh.

Từ thực tiễn phát triển đất nước, nhiều nhà khoa học, chuyên gia và cán bộ quản lý nhận định đây là giai đoạn phát triển mới cho nước ta hiện nay.

Nhìn lại chặng đường 40 năm Đổi mới, PGS.TS. Nguyễn Duy Lợi, Phó Giám đốc Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội, Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng, đây không chỉ là quá trình đổi mới kinh tế, mà sâu xa hơn là hành trình tự nhận thức, tự điều chỉnh và tự hoàn thiện con đường phát triển của dân tộc Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng.

PGS.TS. Nguyễn Duy Lợi, Phó Giám đốc Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội, Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam

Theo PGS.TS. Nguyễn Duy Lợi, Việt Nam vẫn kiên định con đường đã lựa chọn, nhưng với tư duy đổi mới, không giáo điều, không rập khuôn; vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, gắn chặt với thực tiễn sinh động của đất nước.

Một trong những dấu ấn lý luận quan trọng nhất của đổi mới, theo PGS.TS. Nguyễn Duy Lợi, việc hình thành và phát triển mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đây không phải là sự “thỏa hiệp” về mục tiêu, mà là cách tiếp cận linh hoạt, tiếp thu có chọn lọc những thành tựu chung của văn minh nhân loại để phục vụ mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Cùng với đổi mới kinh tế, quá trình xây dựng và chỉnh đốn Đảng cũng được xem là trụ cột có ý nghĩa quyết định.

Từ góc nhìn khoa học xã hội, PGS.TS. Nguyễn Duy Lợi cũng đưa ra nhận định, sự phát triển mạnh mẽ của các công nghệ mới như AI, bán dẫn hay kinh tế xanh đang đặt ra những vấn đề chưa từng có tiền lệ. Trong bối cảnh đó, khoa học xã hội không thể đứng ngoài dòng chảy công nghệ, nhưng cũng không chạy theo công nghệ một cách thụ động. Trong xu thế chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, PGS.TS. Nguyễn Duy Lợi cho rằng, việc kết nối giữa kinh tế, luật pháp, xã hội học, chính trị học và công nghệ là yêu cầu tất yếu để bảo đảm quá trình phát triển diễn ra hài hòa, không để ai bị bỏ lại phía sau. "Chuyển đổi số trong quản lý nhà nước sẽ là một công cụ quan trọng để nâng cao hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp", PGS.TS. Nguyễn Duy Lợi khẳng định.

Từ góc nhìn thực tiễn, TS. Phạm Thị Trầm, Phó Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho rằng đất nước đang đứng trước một bước chuyển có tính lịch sử. Mục tiêu tăng trưởng cao đòi hỏi phải chuyển mạnh mô hình phát triển từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế xanh làm động lực chủ đạo. Trong đó, việc tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và chất lượng nguồn nhân lực được xem là yêu cầu cấp thiết.

Kinh tế số, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi xanh sẽ là chìa khóa để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

TS. Phạm Thị Trầm cũng nhấn mạnh vai trò của khu vực kinh tế tư nhân trong giai đoạn tới, coi đây là lực lượng quan trọng thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, với điều kiện môi trường cạnh tranh được bảo đảm công bằng, minh bạch; đồng thời cho rằng, quá trình chuyển đổi số cần tạo ra giá trị thực chất cho quản lý nhà nước và đời sống xã hội, thông qua việc xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, nâng cao chất lượng dịch vụ công và hiệu quả điều hành. Theo TS. Phạm Thị Trầm, Đại hội XIV của Đảng không chỉ là dấu mốc chính trị quan trọng, mà còn là thời điểm xác lập tâm thế mới - tâm thế tự tin, chủ động và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của một dân tộc đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

P.A (tổng hợp)