Trong bối cảnh công nghệ số phát triển chóng mặt, trẻ em và thiếu niên đang đối mặt với nhiều rủi ro từ môi trường trực tuyến, từ nội dung độc hại đến vấn đề sức khỏe tâm thần. Để ứng phó, Nghị viện Châu Âu (EP) đã thông qua một nghị quyết không ràng buộc vào ngày 26/11/2025, kêu gọi thiết lập ngưỡng tuổi kỹ thuật số thống nhất trên toàn EU. Cụ thể, nghị quyết đề xuất cấm trẻ dưới 16 tuổi truy cập mạng xã hội mà không có sự đồng ý của phụ huynh hoặc người giám hộ, nhằm tạo ra không gian trực tuyến an toàn hơn. Động thái này phản ánh nỗ lực toàn cầu trong việc bảo vệ trẻ vị thành niên, tương tự các biện pháp tại Australia và Mỹ, nơi các quy định tương tự đang được thảo luận.

Nghị quyết của EP nhấn mạnh việc áp dụng độ tuổi tối thiểu mặc định là 16 cho các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Instagram hay TikTok. Trẻ dưới độ tuổi này chỉ được phép sử dụng nếu có sự chấp thuận hợp lệ từ cha mẹ, thông qua các cơ chế xác minh như liên kết tài khoản hoặc xác thực điện tử. Lý do chính là giảm thiểu tiếp xúc với nội dung không phù hợp, bao gồm bạo lực, thông tin sai lệch và quảng cáo thao túng, vốn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển nhận thức và cảm xúc của trẻ. Theo các nghiên cứu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), việc sử dụng mạng xã hội quá sớm liên quan đến tăng nguy cơ trầm cảm, lo âu và nghiện ngập ở thanh thiếu niên, với tỷ lệ cao hơn 30% ở nhóm dưới 15 tuổi. Nghị quyết cũng nhằm hạn chế việc thu thập dữ liệu cá nhân từ trẻ em, tuân thủ các quy định như GDPR, ngăn chặn các công ty công nghệ khai thác thông tin cho mục đích thương mại.

Ngoài mốc 16 tuổi, nghị quyết đề xuất ngưỡng 13 tuổi cho việc truy cập dịch vụ chia sẻ video như YouTube và các "bạn đồng hành AI" – những hệ thống trí tuệ nhân tạo như chatbot cá nhân hóa. Điều này nhằm bảo vệ trẻ nhỏ khỏi các tương tác phức tạp có thể dẫn đến thao túng tâm lý hoặc tiếp xúc với nội dung người lớn. Ví dụ, các AI như Grok hay ChatGPT có thể bị hạn chế nếu không có biện pháp kiểm soát tuổi. Nghị quyết kêu gọi cấm các tính năng gây nghiện như cuộn vô tận (infinite scrolling), tự động phát video và cơ chế phần thưởng (reward loops), vốn được chứng minh làm giảm khả năng tập trung và tăng thời gian sử dụng màn hình lên đến 50% ở trẻ em.

Dù không mang tính pháp lý ràng buộc, nghị quyết này đóng vai trò định hướng, thúc đẩy các quốc gia thành viên EU xây dựng luật cụ thể. Hiện nay, một số nước như Pháp và Tây Ban Nha đã áp dụng giới hạn tương tự, trong khi Anh đang xem xét luật cấm trẻ dưới 13 sử dụng mạng xã hội. Trên bình diện quốc tế, Australia đã thông qua luật cấm trẻ dưới 16 truy cập mạng xã hội từ năm 2026, với phạt nặng lên đến 50 triệu AUD cho các nền tảng vi phạm. Tại Mỹ, các bang như Florida và Texas cũng có quy định tương tự, phản ánh lo ngại toàn cầu về tác hại của mạng xã hội. Theo khảo sát Eurobarometer năm 2025, hơn 90% công dân EU ủng hộ các biện pháp bảo vệ trẻ em trực tuyến, nhấn mạnh nhu cầu hành động khẩn cấp.

Nghị quyết còn khuyến khích trách nhiệm từ các công ty công nghệ, yêu cầu họ triển khai công cụ xác minh tuổi tiên tiến như học máy và sinh trắc học, thay vì chỉ dựa vào tự khai báo. Các chuyên gia cho rằng, việc thống nhất quy định EU sẽ giúp tránh tình trạng "lạc lõng" giữa các quốc gia, đồng thời thúc đẩy đổi mới trong thiết kế nền tảng thân thiện với trẻ em. Tuy nhiên, một số ý kiến chỉ trích rằng biện pháp này có thể hạn chế quyền tiếp cận thông tin và giao lưu của thiếu niên, đồng thời khó thực thi do trẻ em dễ dàng né tránh bằng VPN hoặc tài khoản giả.

Nghị quyết của Nghị viện châu Âu đánh dấu bước tiến quan trọng trong cuộc chiến bảo vệ trẻ em khỏi rủi ro trực tuyến, góp phần xây dựng một không gian số lành mạnh và bền vững. Dù chỉ mang tính định hướng, nó có thể dẫn đến các luật lệ chặt chẽ hơn trong tương lai, đặc biệt khi EU đang soạn thảo Đạo luật An toàn Trực tuyến. Các bên liên quan, từ chính phủ đến doanh nghiệp, cần hợp tác để cân bằng giữa bảo vệ và tự do, đảm bảo thế hệ trẻ phát triển an toàn trong kỷ nguyên số.

P.T (NASTIS), theo The Guardian, 11/2025