Ngày 21/4, tại Hà Nội, trong khuôn khổ Lễ hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới năm 2026 do Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức, Cuộc thi "Sáng kiến Khoa học 2026" chính thức được phát động. Chương trình mở ra không gian sáng tạo và kết nối cho các cá nhân, nhóm tác giả đam mê nghiên cứu, học sinh, sinh viên, nhà khoa học trẻ, doanh nghiệp và cả những nhà sáng chế không chuyên trên toàn quốc, nhằm tìm kiếm những giải pháp công nghệ có tính ứng dụng cao để giải quyết các bài toán thực tiễn của nền kinh tế - xã hội.

Bà Bùi Thanh Vân - Thư ký tòa soạn báo VnExpress, Trưởng Ban tổ chức Cuộc thi Sáng kiến khoa họa phát động Cuộc thi Sáng kiến khoa học 2026

Các mục tiêu trọng tâm: Bám sát định hướng chiến lược quốc gia

Theo tài liệu công bố chính thức tại lễ phát động, Sáng kiến Khoa học không chỉ là một chương trình thường niên mà còn mang sứ mệnh thực thi các mục tiêu lớn lao, bao gồm 4 trụ cột chính:

Thực thi chiến lược quốc gia: Cuộc thi là hành động thiết thực nhằm thực hiện tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Nghị quyết số 57-NQ/TW (ngày 22/12/2024) về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đồng thời, sân chơi cũng hướng tới Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia (01/10).

Thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (ĐMST): Tạo lập môi trường thuận lợi để ươm mầm các ý tưởng khoa học công nghệ.

Tìm kiếm - Vinh danh - Kết nối nguồn lực: Tìm kiếm và vinh danh các giải pháp có giá trị thực tiễn cao, có khả năng ứng dụng hiệu quả vào đời sống. Đặc biệt, ban tổ chức chú trọng xây dựng "cầu nối" vững chắc giữa 3 nhà: Nhà sáng chế - Nhà đầu tư - Thị trường.

Khơi dậy khát vọng cống hiến: Khuyến khích thế hệ trẻ và doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển các giải pháp có khả năng thương mại hóa, đóng góp thiết thực vào tăng trưởng kinh tế, qua đó khẳng định vai trò của tri thức trẻ trong việc đưa khoa học - công nghệ trở thành động lực phát triển.

Những điểm mới nổi bật của năm 2026

Cuộc thi năm nay đánh dấu năm thứ 5 liên tiếp được triển khai, do Báo VnExpress tổ chức dưới sự chỉ đạo của Bộ KH&CN. Theo Ban tổ chức, kỳ thi lần này mang đến những thay đổi quan trọng để thu hút thêm sự tham gia của cộng đồng nhằm nâng tầm quy mô và sức lan tỏa:

Mở rộng đối tượng dự thi: Lần đầu tiên, chương trình tiếp nhận hồ sơ từ người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc ở nước ngoài. Điều này nhằm thu hút nguồn lực và chất xám của cộng đồng trí thức Việt kiều, tạo điều kiện đưa các nghiên cứu tiên tiến trên thế giới về ứng dụng tại Việt Nam.

Mở rộng thành phần Ban tổ chức: Điểm nhấn năm nay có thêm sự tham gia trực tiếp của Cục Sở hữu trí tuệ và sự phối hợp của Cục Đổi mới sáng tạo. Sự góp mặt này được kỳ vọng sẽ tăng cường tính kết nối trong hệ sinh thái khởi nghiệp và hỗ trợ tốt hơn cho các tác giả về vấn đề bản quyền, sở hữu trí tuệ.

Lĩnh vực trọng tâm và cơ chế hỗ trợ

Ban tổ chức khuyến khích sự tham gia của đa dạng các nhóm đối tượng: từ học sinh, sinh viên, nhà khoa học trẻ cho đến các cơ quan nghiên cứu và doanh nghiệp khởi nghiệp. Các sáng kiến dự thi được định hướng tập trung vào những lĩnh vực mang tính thời sự và xu hướng, bao gồm: Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo (AI); Tự động hóa; Công nghệ sinh học và Y tế; Nông nghiệp thông minh và Bảo vệ môi trường; Giáo dục và các giải pháp phục vụ cộng đồng.

Các hồ sơ sẽ trải qua nhiều vòng thẩm định công khai, minh bạch từ hội đồng chuyên gia uy tín. Bên cạnh việc được vinh danh, các dự án xuất sắc sẽ nhận được hỗ trợ thiết thực để hoàn thiện sản phẩm, kết nối với các quỹ đầu tư, hướng tới thương mại hóa và triển khai rộng rãi vào thực tiễn.

Cột mốc ấn tượng sau 4 năm triển khai

Báo cáo tại buổi lễ cho thấy, sau 4 năm tổ chức (từ 2022), Cuộc thi Sáng kiến Khoa học đã khẳng định được uy tín và sức hút mạnh mẽ với những con số ấn tượng:

- Thu hút 645 hồ sơ từ các nhà khoa học, nhà nghiên cứu trẻ và sinh viên từ các đơn vị, trường đại học trên cả nước.

- 29 sản phẩm/giải pháp có tính ứng dụng cao, mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực đã được vinh danh và hỗ trợ phát triển sản phẩm, hoàn thiện công nghệ để chuyển giao.

- Ghi nhận hơn 1.500.000 lượt truy cập của độc giả trên website chính thức của chương trình, cho thấy sự quan tâm rất lớn của cộng đồng đối với các giải pháp khoa học ứng dụng.

Năm nay, các hồ sơ xuất sắc sẽ tiếp tục được đánh giá bởi hội đồng chuyên gia uy tín. Lễ trao giải dự kiến tổ chức vào ngày 01/10/2026 với tổng giá trị giải thưởng lên tới 1 tỷ đồng.

P.T.T (NASTIS)