Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng trên toàn cầu, công nghệ thông tin đang ngày càng khẳng định vai trò nền tảng trong đổi mới phương thức quản trị quốc gia. Tại Việt Nam, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính đã tạo ra những chuyển biến rõ nét, giúp rút ngắn thời gian xử lý, giảm giấy tờ, nâng cao tính minh bạch và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đây được xem là “chìa khóa” quan trọng thúc đẩy quá trình xây dựng Chính phủ số hiện đại, hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm.

 

Những năm gần đây, phát triển Chính phủ số gắn với cải cách thủ tục hành chính đã trở thành một trong những trọng tâm ưu tiên của Việt Nam. Thực tiễn cho thấy, nhiều dịch vụ công trước đây yêu cầu người dân phải trực tiếp đến cơ quan nhà nước, nộp hồ sơ giấy và chờ đợi trong thời gian dài, nay đã được cung cấp trực tuyến ở mức độ cao. Nhờ đó, thời gian xử lý được rút ngắn đáng kể, có thủ tục từ vài ngày xuống còn vài giờ, thậm chí thực hiện hoàn toàn trên môi trường số.

Việc cho phép người dân, doanh nghiệp tương tác với cơ quan nhà nước “mọi lúc, mọi nơi” thông qua các nền tảng số không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn giúp giảm chi phí xã hội, hạn chế tiếp xúc trực tiếp, đồng thời tăng mức độ hài lòng và niềm tin của người dân đối với bộ máy hành chính. Công nghệ thông tin, từ vai trò hỗ trợ, đã dần trở thành “xương sống” của hoạt động quản lý nhà nước trong kỷ nguyên số.

Để đạt được những kết quả đó, các bộ, ngành và địa phương đã tập trung đầu tư phát triển hạ tầng công nghệ thông tin, xây dựng các nền tảng số dùng chung và đẩy mạnh khai thác dữ liệu phục vụ quản lý, điều hành. Một bước tiến quan trọng là việc hình thành và vận hành các kho dữ liệu dùng chung, đặc biệt là nền tảng tích hợp và chia sẻ dữ liệu quốc gia (NDXP). Thông qua việc kết nối, liên thông dữ liệu giữa các hệ thống, tình trạng “cát cứ thông tin” từng bước được khắc phục, tạo điều kiện cho việc xử lý thủ tục hành chính nhanh chóng, chính xác và đồng bộ hơn.

Cùng với đó, các giải pháp định danh và xác thực điện tử, chữ ký số, hóa đơn điện tử được triển khai rộng rãi đã góp phần giảm mạnh việc sử dụng giấy tờ truyền thống. Người dân không còn phải xuất trình nhiều loại giấy tờ trùng lặp, trong khi cơ quan nhà nước có thể khai thác thông tin trực tiếp từ các cơ sở dữ liệu đã được xác thực. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành quy trình giải quyết thủ tục hành chính hoàn toàn số hóa.

Một điểm nhấn đáng chú ý trong tiến trình này là việc triển khai định danh số công dân thông qua ứng dụng VNeID. Hệ thống định danh số đã tạo nền tảng kết nối dữ liệu dân cư với nhiều lĩnh vực quan trọng như thuế, bảo hiểm, y tế, giao thông và các dịch vụ thiết yếu khác. Việc hệ thống hóa và khai thác hiệu quả dữ liệu dân cư không chỉ giúp giảm trùng lặp thông tin, hạn chế giấy tờ cho người dân mà còn hỗ trợ cơ quan quản lý phân tích dữ liệu theo thời gian thực, từ đó nâng cao chất lượng dự báo và ra quyết định chính sách.

Song song với đó, các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain và điện toán đám mây đang từng bước được nghiên cứu, ứng dụng trong hoạt động của khu vực công. AI được sử dụng để tự động hóa quy trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ, phân loại văn bản, phát hiện sai sót, cũng như phân tích mức độ hài lòng của người dân đối với dịch vụ công. Những ứng dụng này không chỉ giúp giảm tải cho đội ngũ cán bộ, công chức mà còn nâng cao tính khách quan và hiệu quả trong xử lý công việc.

Blockchain cũng đang được thử nghiệm trong một số lĩnh vực như quản lý đất đai, truy xuất nguồn gốc hồ sơ, nhằm bảo đảm tính minh bạch, toàn vẹn và không thể sửa đổi của dữ liệu. Trong khi đó, điện toán đám mây cho phép các cơ quan nhà nước tối ưu hóa chi phí đầu tư hạ tầng, tăng khả năng mở rộng hệ thống và nâng cao mức độ an toàn, bảo mật dữ liệu trước sự gia tăng nhanh chóng về quy mô thông tin.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin không chỉ nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ công mà còn góp phần quan trọng trong việc hình thành hệ sinh thái dữ liệu quốc gia. Các bộ, ngành đang từng bước mở dữ liệu theo lộ trình phù hợp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp khai thác, phát triển sản phẩm, dịch vụ mới, qua đó thúc đẩy kinh tế số và đổi mới sáng tạo. Dữ liệu mở, nếu được quản lý và khai thác hiệu quả, sẽ trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn tới.

Đặc biệt, hoàn thiện thể chế, chính sách được xem là yếu tố then chốt bảo đảm quá trình phát triển công nghệ thông tin diễn ra bền vững. Việc ban hành các luật và quy định liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân, giao dịch điện tử và trí tuệ nhân tạo sẽ tạo hành lang pháp lý đầy đủ cho ứng dụng công nghệ trong khu vực công, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trong môi trường số. Mới đây, Quyết định phê duyệt Chương trình phát triển Chính phủ số đến năm 2030 tiếp tục khẳng định quyết tâm của Chính phủ trong xây dựng hạ tầng số, dữ liệu số và nền tảng số hiện đại.

Tuy nhiên, quá trình xây dựng Chính phủ số vẫn đối mặt với nhiều thách thức như sự chênh lệch về năng lực triển khai giữa các địa phương, nguy cơ mất an toàn, an ninh thông tin, thiếu hụt nhân lực công nghệ thông tin chất lượng cao và yêu cầu tích hợp các hệ thống quy mô lớn. Nếu không được giải quyết đồng bộ, những thách thức này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả chung của toàn bộ hệ thống.

Để vượt qua những khó khăn và phát huy tối đa vai trò của công nghệ thông tin, Việt Nam cần tiếp tục chuẩn hóa hạ tầng, thúc đẩy mạnh mẽ chia sẻ và liên thông dữ liệu, đầu tư xây dựng các trung tâm dữ liệu quốc gia hiện đại, đồng thời chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ, công chức có kỹ năng số toàn diện. Khi được triển khai đồng bộ, bài bản và lấy người dân làm trung tâm, công nghệ thông tin sẽ tiếp tục là động lực quan trọng đưa Việt Nam tiến gần hơn tới mô hình Chính phủ số minh bạch, hiệu quả, phục vụ tốt hơn cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên số.

P.T (tổng hợp)