Từ trường (magnetic field, MF) là yếu tố duy trì hoạt động sống thiết yếu của các loài trong sinh giới. Ở thực vật, MF ảnh hưởng đến quá trình sinh lý xảy ra trong tế bào như liên quan đến phản ứng quang hợp, dẫn truyền điện tử và phản ứng với môi trường. Đến nay, cơ chế tác động của MF đến tế bào thực vật đã được chứng minh là liên quan đến auxin làm thay đổi các quá trình sinh lý thông qua sự cộng hưởng ion - cyclotron và mô hình cặp gốc (Radhakrishnan, 2019; Paponov et al., 2021). Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, khi thực vật tiếp xúc với MF, sự phân chia và tăng trưởng của tế bào có thể được kích thích, dẫn đến việc tăng cường sinh trưởng thông qua những ảnh hưởng đến hoạt động của các ion và phân tử trong tế bào, thúc đẩy quá trình trao đổi chất và cải thiện khả năng hấp thụ dinh dưỡng. Do đó, sử dụng MF ở cường độ hợp lý có thể giúp tăng cường trao đổi chất và giúp thúc đẩy sự phát triển của thực vật.

Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, từ trường ở cường độ 150 mT có thể thúc đẩy sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng thông qua việc tăng cường hoạt động trao đổi chất và hấp thu dinh dưỡng. Chẳng hạn, xử lý từ trường ở cường độ này giúp tỷ lệ nảy mầm của hạt lúa (Oryza sativa) tăng đáng kể 18% so với đối chứng. Tương tự, trong canh tác cà chua (Solanum lycopersicum), áp dụng từ trường với cường độ 100 - 170 mT đã ghi nhận sự gia tăng vượt trội về kích thước lá (17,5%), thân (14,1%), và rễ (17,0%). Gần đây, sử dụng dung dịch nước từ hóa được ghi nhận làm tăng hàm lượng nitơ và phốt pho ở lá, cải thiện các đặc điểm nông sinh học chính của cây xà lách (Lactuca sativa) (Putti et al., 2023). Ở cây đậu cô ve (Phaseolus vulgaris), nước dinh dưỡng được từ hóa ở cường độ 100 - 150 mT giúp tăng 25% tỷ lệ nảy mầm, chiều dài thân tăng 35% và diện tích lá tăng 109%. Do đó, ứng dụng MF được kỳ vọng có thể giúp kích thích quá trình sinh trưởng và phát triển của cây trồng.

Mục tiêu của nghiên cứu này nhằm đánh giá ảnh hưởng của MF đến sự thay đổi sinh lý của đậu tương (Glycine max) ở giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng. Cụ thể, MF ở cường độ 150 mT được xử lý để theo dõi sinh trưởng của giống đậu tương DT2008. Trong đó, giống đậu tương DT2008 là một giống đậu tương cải tiến ở Việt Nam, nổi bật với nhiều ưu điểm phù hợp cho sản xuất đại trà như năng suất cao, thời gian sinh trưởng ngắn và có khả năng kháng lại những bệnh phổ biến. Theo đó, ảnh hưởng của MF đến sức sống của hạt giống và các đặc điểm nông sinh học chính của cây đậu tương đã được khảo sát trong môi trường thủy canh tĩnh.

Trong nghiên cứu này, nam châm có cường độ từ trường 150 mT với cực Bắc hướng lên trên được chứng minh có tác động tích cực đến sự sinh trưởng của giống đậu tương DT2008 ở giai đoạn đầu. Hạt giống đậu tương DT2008 xử lý từ trường có tỷ lệ nảy mầm cao hơn khác biệt có ý nghĩa so với đối chứng. Theo dõi sau 29 ngày trồng trong điều kiện thủy canh, cây đậu tương xử lý với từ trường có chiều cao cây, chiều dài rễ chính, số lượng rễ con và trọng lượng tươi cao hơn có ý nghĩa so với đối chứng. Nghiên cứu này sẽ được tiếp tục nhằm đánh giá ảnh hưởng của từ trường đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất thực thu của giống đậu tương DT2008.

P.T.T (tổng hợp)