Sâu đầu đen Opisina arenosella, một loài sâu hại ngoại lai nguy hiểm, đã chính thức xâm nhập và gây hại tại Bến Tre từ cuối năm 2020, sau đó nhanh chóng bùng phát thành dịch và lan rộng sang các tỉnh lân cận như Tiền Giang, Vĩnh Long và Trà Vinh. Mức độ tàn phá của loài sâu này đã được ghi nhận ở nhiều quốc gia trên thế giới, với thiệt hại trên vườn dừa lên đến 83% tại Myanmar và Bangladesh trong giai đoạn 2006-2008, và gần đây nhất là 45% năng suất dừa tại Thái Lan từ năm 2010 đến 2017. Những con số đáng báo động này cho thấy mối đe dọa nghiêm trọng mà sâu đầu đen gây ra cho ngành trồng dừa tại Việt Nam.

Trước tình hình cấp bách đó, các nhà khoa học Việt Nam đã nhanh chóng vào cuộc tìm kiếm các giải pháp kiểm soát theo hướng sinh học bền vững. Các cuộc điều tra tại Bến Tre đã phát hiện 10 loài thiên địch tự nhiên của sâu đầu đen, trong đó ong ký sinh Bracon hebetor nổi lên như một ứng cử viên đầy tiềm năng. Nhận thấy điều này, tác giả Lê Khắc Hoàng (Trường Đại học Nông Lâm TP. HCM) đã thực hiện nghiên cứu chuyên sâu nhằm mô tả chi tiết đặc điểm hình thái của loài ong này. Kết quả cho thấy trên ký chủ là ấu trùng sâu đầu đen, trứng ong B. hebetor có hình bầu dục, màu trắng ngà; ấu trùng phát triển đến màu vàng nhạt hoặc nâu đỏ; nhộng trần có màu vàng tươi. Khi trưởng thành, ong đực có màu vàng nâu với chiều dài trung bình 3,0 ± 0,18 mm, trong khi con cái có màu sáng và kích thước lớn hơn một chút, đạt chiều dài trung bình 3,2 ± 0,17 mm.

Những kết quả nghiên cứu chi tiết này đóng một vai trò vô cùng quan trọng, không chỉ cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học mà còn là một công cụ nhận dạng chính xác loài ong ký sinh B. hebetor ngay tại thực địa. Việc nhận diện đúng thiên địch sẽ hỗ trợ đắc lực cho công tác điều tra, giám sát và đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trừ sinh học. Hơn thế nữa, công trình này còn tạo tiền đề vững chắc cho các nghiên cứu sâu hơn về đặc điểm sinh học và sinh thái của loài ong B. hebetor, góp phần xây dựng và hoàn thiện chiến lược kiểm soát sâu đầu đen một cách bền vững và hiệu quả cho các vùng trồng dừa tại Việt Nam.

P.T.T (NASTIS)