Việc sử dụng cần sa có liên quan đến nguy cơ mắc tiểu đường gần như tăng gấp bốn lần, theo một phân tích dữ liệu thực tế từ hơn 4 triệu người trưởng thành. Kết quả này được trình bày tại Hội nghị thường niên của Hiệp hội Nghiên cứu bệnh Tiểu đường châu Âu (EASD) diễn ra ở Vienna, Áo (15-19/9).

Trên toàn cầu, việc sử dụng cần sa đang gia tăng với ước tính 219 triệu người dùng (chiếm 4,3% dân số trưởng thành) vào năm 2021. Tuy nhiên, tác động lâu dài của nó đối với chuyển hóa vẫn chưa rõ ràng. Một số nghiên cứu từng gợi ý rằng cần sa có thể có đặc tính chống viêm hoặc hỗ trợ kiểm soát cân nặng, trong khi các nghiên cứu khác lại bày tỏ lo ngại về ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa glucose và kháng insulin. Mức độ rủi ro mắc tiểu đường cho đến nay vẫn chưa được xác định rõ.

Để củng cố bằng chứng, nhóm nghiên cứu đã phân tích hồ sơ y tế điện tử từ 54 tổ chức chăm sóc sức khỏe (thuộc Mạng lưới Nghiên cứu TriNetX, bao gồm nhiều trung tâm tại Hoa Kỳ và châu Âu). Họ xác định được 96.795 bệnh nhân ngoại trú (từ 18–50 tuổi, trong đó 52,5% là nữ) có chẩn đoán liên quan đến cần sa (từ sử dụng thỉnh thoảng đến lệ thuộc, bao gồm cả ngộ độc và hội chứng cai) trong giai đoạn 2010–2018.

Nhóm này được ghép cặp so sánh với 4.160.998 người khỏe mạnh (không có tiền sử sử dụng chất gây nghiện hay mắc bệnh mạn tính lớn) dựa theo tuổi, giới tính và bệnh nền tại thời điểm bắt đầu nghiên cứu, sau đó theo dõi trong vòng 5 năm.

Sau khi kiểm soát các yếu tố nguy cơ như cholesterol HDL và LDL, tăng huyết áp không kiểm soát, bệnh tim mạch xơ vữa, sử dụng cocaine, rượu và một số yếu tố lối sống khác, các nhà nghiên cứu phát hiện số ca tiểu đường mới ở nhóm dùng cần sa cao hơn đáng kể (1.937 ca; 2,2%) so với nhóm khỏe mạnh (518 ca; 0,6%). Phân tích thống kê cho thấy người sử dụng cần sa có nguy cơ mắc tiểu đường gần gấp bốn lần so với người không sử dụng.

Các tác giả lưu ý rằng cần có thêm nghiên cứu để giải thích đầy đủ mối liên hệ giữa cần sa và tiểu đường, có thể liên quan đến tình trạng kháng insulin và thói quen ăn uống kém lành mạnh. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu đã có những hàm ý tức thì đối với việc giám sát sức khỏe chuyển hóa cũng như thông điệp y tế công cộng.

Tác giả nghiên cứu bác sĩ Ibrahim Kamel đến từ Trung tâm Y tế Boston, Massachusetts, Hoa Kỳ nhấn mạnh: “Trong bối cảnh cần sa ngày càng phổ biến, được chấp nhận xã hội và hợp pháp hóa ở nhiều nơi, việc hiểu rõ nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn của nó là vô cùng quan trọng. Những phát hiện mới từ bằng chứng thực tế đáng tin cậy này cho thấy cần tích hợp nhận thức về nguy cơ tiểu đường vào điều trị và tư vấn rối loạn sử dụng chất gây nghiện, đồng thời nhân viên y tế cần thường xuyên trao đổi với bệnh nhân về việc sử dụng cần sa để họ hiểu rõ nguy cơ tiểu đường tổng thể và nhu cầu theo dõi chuyển hóa”.

Các tác giả cũng cho rằng cần nghiên cứu thêm về ảnh hưởng lâu dài của cần sa đối với hệ nội tiết, và liệu nguy cơ tiểu đường chỉ giới hạn ở sản phẩm hút hay còn ở các dạng khác như thực phẩm chứa cần sa.

Dù phát hiện quan trọng, nghiên cứu này mang tính hồi cứu nên không thể chứng minh rằng cần sa là nguyên nhân trực tiếp gây tiểu đường, và không thể loại trừ khả năng những yếu tố chưa đo lường khác ảnh hưởng đến kết quả, dù đã nỗ lực giảm sai lệch thông qua phương pháp ghép cặp điểm xu hướng. Hạn chế khác là thiếu dữ liệu chi tiết về mức độ tiêu thụ cần sa và nguy cơ phân loại sai.

Các tác giả cũng thừa nhận những giới hạn vốn có của dữ liệu thực tế, thường do thông tin không nhất quán trong hồ sơ bệnh án điện tử. Ngoài ra, nguy cơ sai lệch cũng tồn tại do việc đo lường mức độ sử dụng cần sa không chính xác và sự phụ thuộc vào khai báo của bệnh nhân, đặc biệt ở những nơi cần sa vẫn bất hợp pháp.

Đ.T.V (NASTIS), theo https://medicalxpress.com/, 2025