Nhóm nghiên cứu tại Trung Quốc đã cấy ghép gan lợn biến đổi gen cho người bệnh mà không quan sát thấy bất cứ dấu hiệu đào thải nào trong suốt thời gian nghiên cứu.

Cụ thể, trong 10 ngày, lá gan đã thực hiện các chức năng trao đổi chất cơ bản ở bệnh nhân được chẩn đoán chết não. Đây là lần đầu tiên ca ghép gan lợn trên người mở ra hy vọng cho những bệnh nhân mắc bệnh gan giai đoạn cuối chỉ có lựa chọn duy nhất là ghép gan.

Rào cản lớn đối với những bệnh nhân cần ghép tạng là phải có sẵn các cơ quan hiến tặng. Giải pháp khả thi là ghép tạng dị chủng, theo đó một cơ quan từ động vật biến đổi gen được lấy ra và sử dụng làm “cầu nối tạm thời” cho đến khi tìm được người hiến tặng phù hợp.

Các thử nghiệm lâm sàng về phương pháp này cho đến nay rất triển vọng. Vào năm 2023, lá gan lợn biến đổi gen đã được gắn bên ngoài vào cơ thể của một bệnh nhân chết não trong ba ngày. Các thí nghiệm với thận lợn biến đổi gen đã tiến xa hơn, trong đó nhiều nhóm nghiên cứu đã khẳng định thận lợn hoạt động bình thường sau khi ghép cho bệnh nhân chết não.

Chức năng gan phức tạp hơn chức năng thận, khiến việc ghép tạng khó khăn hơn. Không phải tất cả các nhà khoa học đều cho rằng điều này là khả thi, đặc biệt là vì chất béo, protein và glucose do gan lợn tiết ra, có thể gây ra phản ứng miễn dịch mạnh rất khó ngăn chặn ở người.

Nhóm nghiên cứu đã cấy ghép thành công lá gan được lấy từ lợn biến đổi gen cho bệnh nhân chết não. Sáu biến đổi di truyền với lá gan lợn, đều tập trung giảm thiểu tình trạng đào thải miễn dịch. Theo đó loại bỏ các gen trung gian đào thải cấp tính và đưa các gen của con người vào để làm cho cơ quan này tương thích hơn với cơ thể.

Quá trình ghép gan không thay thế hoàn toàn gan của bệnh nhân, mà được gọi là ghép phụ trợ. Gan ban đầu không bị cắt bỏ mà được giữ nguyên; gan lợn được đặt ở một vị trí khác trong khoang bụng, được kết nối và theo dõi. Nghiên cứu đã kết thúc sau 10 ngày theo yêu cầu của gia đình bệnh nhân, nhưng gan vẫn hoạt động cho đến khi dừng nghiên cứu.

Hệ miễn dịch của bệnh nhân không đào thải mô cấy ghép nhờ sử dụng thuốc ức chế miễn dịch theo cách thận trọng để kìm hãm hoạt động của tế bào T và tế bào B. Trong khi đó, lưu lượng máu qua gan được cấy ghép duy trì vận tốc bình thường và bản thân gan đã sản sinh cả mật và albumin.

Vì bệnh nhân vẫn có gan hoạt động bình thường nên rất khó xác định liệu gan lợn có cung cấp đủ chức năng cho bệnh nhân bị suy gan hay không. Đây sẽ là chủ đề cho các nghiên cứu trong tương lai. Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Nature.

N.P.D (NASTIS), theo Sciencealert, 6/2025