Các nhà khoa học tại Viện Ragon vừa công bố một phát hiện quan trọng về vai trò của kháng thể trong việc hỗ trợ hệ miễn dịch chống lại vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis (Mtb), tác nhân gây bệnh lao. Dù đã có hàng thập kỷ nghiên cứu, bệnh lao vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm gây tử vong cao nhất trên thế giới, với khoảng 10 triệu ca mắc mới và 1,6 triệu ca tử vong mỗi năm. Việc chưa có vắc-xin thực sự hiệu quả càng nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về các phương pháp điều trị và phòng ngừa mới.

Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí Immunity, nhóm nghiên cứu gồm tiến sĩ Galit Alter; tiến sĩ Bryan Bryson; tiến sĩ Sarah Fortune và các cộng sự, đã xây dựng bộ sưu tập kháng thể đơn dòng lớn nhất từ trước đến nay gồm các kháng thể đơn dòng nhắm vào vi khuẩn Mtb.

Nhóm nghiên cứu đã xác định được những đặc điểm cụ thể của kháng thể có khả năng ức chế đáng kể sự phát triển của Mtb. Phát hiện này cung cấp hiểu biết mới về cách kháng thể tương tác với các tế bào miễn dịch trong phổi để hạn chế nhiễm khuẩn, đồng thời mở ra nền tảng cho việc phát triển liệu pháp điều trị hoặc vắc-xin dựa trên kháng thể, vốn đang rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

Trong nghiên cứu, nhóm đã tập trung vào các kháng thể đơn dòng (mAbs); các kháng thể được thiết kế chuyên biệt để nhắm vào những thành phần cụ thể của Mtb. Họ đã sàng lọc bộ sưu tập kháng thể gồm các kháng thể nhắm vào nhiều cấu trúc khác nhau của vi khuẩn để xác định loại nào có thể hạn chế sự phát triển của vi khuẩn trên mô hình chuột bị nhiễm bệnh.

Điều đáng chú ý là không chỉ các kháng thể nhận biết cấu trúc bề mặt của vi khuẩn mới có tác dụng, mà cả những kháng thể nhắm vào kháng nguyên nội bào cũng có khả năng ức chế sự phát triển của Mtb. Điều này thách thức giả định trước đây rằng chỉ có các kháng thể nhận biết bề mặt vi khuẩn mới có hiệu quả trong điều trị lao.

Để hiểu rõ hơn cơ chế bảo vệ của kháng thể, nhóm đã tập trung phân tích một loại kháng thể đặc biệt hiệu quả, nhắm vào phân tử lipoarabinomannan (LAM) trên bề mặt vi khuẩn. Thông qua việc điều chỉnh vùng hằng số (Fc) của kháng thể nhằm kiểm soát hoạt tính tiêu diệt, họ phát hiện ra rằng khả năng kiểm soát vi khuẩn cao nhất đạt được khi kháng thể có thể điều hướng các tế bào miễn dịch bẩm sinh; đặc biệt là bạch cầu trung tính đến khu vực nhiễm bệnh.

Phát hiện này cho thấy một cơ chế mới chưa được công nhận trước đây: kháng thể không chỉ có vai trò trung hòa trực tiếp mầm bệnh mà còn có thể định hình lại hoạt động của các tế bào miễn dịch tại mô bị nhiễm.

Trong bối cảnh vi khuẩn kháng kháng sinh đang gia tăng, việc hiểu rõ các cơ chế miễn dịch này mở ra hướng tiếp cận mới cho thiết kế vắc-xin và liệu pháp điều trị hiện đại. Hơn nữa, nghiên cứu này còn đặt nền móng cho việc phát triển nhanh chóng các liệu pháp kháng thể đơn dòng không chỉ đối với Mtb mà còn với nhiều loại vi khuẩn kháng thuốc khác trong tương lai.

Đ.T.V (NASTIS), theo https://medicalxpress.com/news//, 7/2025