Ở nước ta những năm gần đây, cá rô phi đỏ (Oreochromis sp.) được nuôi trồng phổ biến và rộng rãi ở các tỉnh miền Đông và Tây Nam Bộ, mang lại giá trị kinh tế lớn. Tuy nhiên, việc chuyển đổi sang mô hình nuôi thâm canh đã gây nhiều hệ lụy cho môi trường và làm bùng phát dịch bệnh. Một trong những bệnh nguy hiểm nhất là bệnh phù mắt, xuất huyết do vi khuẩn Streptococcus agalactiae gây ra, với tỷ lệ chết có thể lên đến 100% đàn cá. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách đã dẫn đến tình trạng kháng thuốc, khiến việc điều trị trở nên kém hiệu quả. Do đó, tìm kiếm một giải pháp thay thế an toàn và bền vững như vắc-xin là vô cùng cần thiết.

Vắc-xin bất hoạt, được tạo ra bằng cách làm mất khả năng lây nhiễm của mầm bệnh, là một giải pháp an toàn, ổn định và chi phí thấp đã được ứng dụng rộng rãi trên thế giới để phòng bệnh do S. agalactiae. Dựa trên phương pháp này, nghiên cứu “Đánh giá hiệu quả bảo vệ vắc xin bất hoạt từ Streptococcus agalactiae (GBS) hoang dại trên cá rô phi (Oreochromis)” đã được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả của vắc-xin bất hoạt điều chế từ chủng Streptococcus agalactiae AG5 hoang dại, phân lập từ cá bệnh tại An Giang, để phòng bệnh trên cá rô phi đỏ.

Nghiên cứu được tiến hành tại Trung tâm Công nghệ Sinh học TP. Hồ Chí Minh. Chủng vi khuẩn S. agalactiae AG5 đã được định danh sinh học phân tử. Cá rô phi khỏe mạnh (trọng lượng 5-7 g/con), được xác nhận không nhiễm bệnh qua phương pháp cấy vi sinh và PCR, được sử dụng cho các thử nghiệm.

Kết quả nghiên cứu đã tạo thành công vắc-xin bất hoạt từ chủng S. agalactiae AG5 bằng formol với mật độ 10⁹ CFU/mL và được chứng minh là an toàn cho cá. Khi thử nghiệm qua đường cho ăn, nồng độ 10⁷ CFU/g cho hiệu quả bảo vệ (RPS) cao nhất, đạt 50%, trong khi các nồng độ khác (10⁴, 10⁵, 10⁶ và 10⁸ CFU/g) chỉ đạt hiệu quả dưới 45%. Hơn nữa, sau 3 tuần sử dụng vắc-xin, cá rô phi đã có đáp ứng miễn dịch rõ rệt, thể hiện qua hiệu giá kháng thể trung bình dao động từ 2,24 ± 0,20 đến 3,59 ± 0,42.

P.T.T (NASTIS)