Ngày 2/11, tại Hà Nội, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì Diễn đàn lắng nghe nông dân nói năm 2025 với chủ đề: “Đồng hành cùng nông dân bước vào kỷ nguyên mới”.

Quang cảnh Diễn đàn

Tại Diễn đàn, các doanh nghiệp, hợp tác xã và nhà khoa học đã trực tiếp đối thoại cùng đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Hội Nông dân Việt Nam, đặt ra nhiều vấn đề thực tiễn về ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc nông sản. Những trao đổi thẳng thắn tại diễn đàn không chỉ thể hiện khát vọng đổi mới của người nông dân Việt Nam mà còn mở ra hướng đi cho nông nghiệp hiện đại, minh bạch, bền vững trong thời kỳ hội nhập sâu rộng.

Phát biểu mở đầu, bà Đỗ Thị Thúy Hà, Giám đốc Hợp tác xã Đầu tư phát triển Sông Giá (Hải Phòng), nhấn mạnh: “Đột phá khoa học – công nghệ và chuyển đổi số là yếu tố quyết định sự phát triển nông nghiệp, nông thôn giai đoạn mới”. Theo bà Hà, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã chỉ rõ yêu cầu Việt Nam phải làm chủ công nghệ sinh học, công nghệ chọn tạo giống, dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) trong sản xuất và quản lý thị trường nông sản. Tuy nhiên, để nông dân thật sự làm chủ công nghệ, cần có cơ chế cho phép hợp tác xã và người nông dân được tham gia trực tiếp vào các đề tài nghiên cứu, thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng kết quả.

Từ kinh nghiệm thực tiễn, bà Hà chia sẻ Hợp tác xã Sông Giá đang triển khai ứng dụng quản lý dữ liệu trên nền tảng điện toán đám mây (cloud) để các xã viên cùng giám sát quy trình sản xuất và chia sẻ lợi nhuận minh bạch. Dù vậy, hợp tác xã vẫn gặp khó khăn khi thiếu sự phối hợp từ các viện, trường trong nghiên cứu và ứng dụng. Bà đặt câu hỏi thẳng thắn: “Liệu thời gian tới Bộ có cơ chế nào giúp nông dân, hợp tác xã đồng chủ trì các đề tài khoa học công nghệ cấp thành phố, cấp bộ hay cấp quốc gia?”.

Giải đáp vấn đề này, ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học, Công nghệ và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), khẳng định: Bộ đã ban hành nhiều hướng dẫn, quy định mới, tạo điều kiện để các tổ chức và cá nhân, trong đó có hội viên Hội Nông dân Việt Nam, tham gia nghiên cứu, đặt hàng và triển khai các đề tài khoa học phục vụ thực tiễn sản xuất. Hiện nay, Bộ cho phép thành lập quỹ và đăng ký nhiệm vụ nghiên cứu bất kỳ thời điểm nào trong năm, thay vì chờ kế hoạch định kỳ như trước, đồng thời số hóa toàn bộ quy trình quản lý để mọi tổ chức dễ dàng theo dõi tiến độ và kết quả. Ông Long nhấn mạnh: “Bộ luôn sẵn sàng tiếp nhận đề xuất, đặt hàng nghiên cứu từ nông dân và doanh nghiệp nhằm giải quyết những ‘bài toán’ thực tiễn của ngành”.

Ở góc độ tổ chức xã hội nghề nghiệp, Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn cho biết, Hội đang đổi mới phương thức tập hợp hội viên, đẩy mạnh liên kết trong ứng dụng khoa học – công nghệ và chuyển đổi số. Theo ông, nông dân hiện đã tiếp cận rộng rãi với điện thoại thông minh, nhưng thiếu thông tin chính thống và kỹ năng sử dụng công nghệ. Để khắc phục, Hội đã phối hợp cùng các tập đoàn công nghệ triển khai “App Nông dân” với hơn 4,5 triệu người dùng, giúp chia sẻ thông tin, kết nối tiêu thụ nông sản, đồng thời hợp tác với VNPT và Coopmart đưa nông sản Việt lên sàn thương mại điện tử. Đây là bước đi quan trọng để nông dân tham gia trực tiếp vào chuỗi giá trị số.

Cũng tại diễn đàn, bà Phạm Thị Lý, “Nhà khoa học của nhà nông năm 2024”, Giám đốc Liên hiệp Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ và Dược liệu Việt Nam, nêu vấn đề nóng về truy xuất nguồn gốc và bảo tồn dược liệu Việt. Bà giới thiệu công nghệ CheckVN – nền tảng truy xuất nguồn gốc đã được triển khai từ năm 2021 – và mong muốn Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục ứng dụng rộng rãi trong bối cảnh nhiều sản phẩm nông sản như sầu riêng, rau quả, dược liệu đang gặp khó khăn trong xuất khẩu do thiếu công cụ xác thực nguồn gốc. Về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Long cho biết Bộ trưởng đã chỉ đạo xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc toàn ngành, yêu cầu hoàn thành trong một tháng. Bộ sẽ làm việc trực tiếp với nhóm nghiên cứu của bà Lý để tích hợp công nghệ CheckVN vào hệ thống quốc gia. Đồng thời, Bộ khuyến khích các doanh nghiệp, viện nghiên cứu phối hợp bảo tồn giống sâm Nhất Dương Sinh – nguồn dược liệu quý của Việt Nam – tương tự mô hình nghiên cứu sâm Ngọc Linh thành công trước đây.

Kết thúc buổi đối thoại, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết diễn đàn đã tiếp nhận hơn 15 nhóm câu hỏi và ý kiến sâu sắc từ các đại biểu, thể hiện tinh thần trách nhiệm và khát vọng đổi mới của người nông dân Việt Nam. Ông khẳng định ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục lắng nghe, đồng hành và hành động quyết liệt hơn nữa, nhằm hiện thực hóa mục tiêu: nông dân là chủ thể, nông thôn là nơi đáng sống, nông nghiệp Việt Nam phát triển xanh – bền vững – hội nhập quốc tế vững vàng.

A.T (tổng hợp)