Việc sử dụng acetaminophen, thường được biết đến với tên thương mại Tylenol (paracetamol), trong thời kỳ mang thai không làm tăng nguy cơ mắc tự kỷ, rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) hoặc trẻ chậm phát triển trí tuệ. Kết luận này đến từ bài tổng quan toàn diện nhất về bằng chứng cho đến nay, được công bố ngày 16/1 trên tạp chí The Lancet Obstetrics, Gynaecology & Women’s Health. Nghiên cứu do các nhà khoa học tại trường Đại học City St George’s, Đại học Luân Đôn - Vương quốc Anh thực hiện.

Nhóm nghiên cứu đã tiến hành tổng quan hệ thống và phân tích gộp dựa trên dữ liệu từ 43 nghiên cứu đã công bố trước đó, nhằm đánh giá mức độ an toàn của việc dùng acetaminophen trong thai kỳ. Phân tích này được thực hiện trong bối cảnh xuất hiện trở lại các lo ngại của công chúng sau những tuyên bố vào tháng 9 năm 2025 cho rằng việc phơi nhiễm acetaminophen trước sinh có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ và làm tăng nguy cơ tự kỷ.

Những lo ngại này phần nào bắt nguồn từ các nghiên cứu trước đây phát hiện mối liên hệ thống kê nhỏ giữa việc dùng acetaminophen khi mang thai và chẩn đoán tự kỷ. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu trong số đó tồn tại hạn chế quan trọng: dữ liệu chưa đầy đủ, chưa kiểm soát được tiền sử gia đình hoặc yếu tố di truyền. Một khoảng trống lớn là thiếu so sánh giữa anh chị em ruột, yếu tố có thể giúp tách biệt tác động của thuốc khỏi các đặc điểm di truyền và môi trường chung.

 

Để khắc phục những điểm yếu trên, các nhà nghiên cứu tập trung vào bằng chứng có chất lượng tốt nhất. Họ so sánh các thai kỳ có sử dụng acetaminophen với các thai kỳ không sử dụng, đặc biệt chú trọng đến nghiên cứu so sánh anh chị em ruột sinh từ cùng một người mẹ; trong đó, một đứa trẻ được phơi nhiễm acetaminophen khi còn trong bụng mẹ, còn đứa kia thì không.

Cách tiếp cận này giúp kiểm soát tốt hơn các yếu tố di truyền chung, môi trường gia đình và đặc điểm lâu dài của cha mẹ; những yếu tố khó kiểm soát đầy đủ trong các nghiên cứu quan sát truyền thống nhưng có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của trẻ.

Dữ liệu từ các nghiên cứu so sánh anh chị em ruột rất lớn: nhóm nghiên cứu phân tích kết quả của 262.852 trẻ được đánh giá tự kỷ, 335.255 trẻ được đánh giá ADHD và 406.681 trẻ được đánh giá chậm phát triển trí tuệ. Trên các nhóm mẫu quy mô này, không có bằng chứng cho thấy việc dùng acetaminophen trong thai kỳ làm tăng nguy cơ mắc bất kỳ tình trạng nào nêu trên so với các thai kỳ không sử dụng thuốc.

Giáo sư Asma Khalil, đã lý giải vì sao các nghiên cứu trước đây có thể gây lo ngại: “Kết quả của chúng tôi cho thấy các mối liên hệ được báo cáo trước đây nhiều khả năng là do khuynh hướng di truyền hoặc các yếu tố của người mẹ như sốt hay tình trạng đau nền, chứ không phải do tác động trực tiếp của paracetamol. Thông điệp rất rõ ràng: paracetamol vẫn là lựa chọn an toàn trong thai kỳ khi dùng đúng hướng dẫn. Điều này đặc biệt quan trọng vì paracetamol là thuốc được khuyến cáo hàng đầu cho phụ nữ mang thai khi bị đau hoặc sốt. Do đó, họ có thể yên tâm rằng vẫn có một lựa chọn an toàn để giảm triệu chứng”.

Mỗi nghiên cứu trong phân tích đều được đánh giá bằng công cụ QUIPS (Quality In Prognosis Studies) nhằm ước lượng nguy cơ sai lệch dựa trên nhiều khía cạnh của thiết kế nghiên cứu. Việc không tìm thấy mối liên hệ giữa dùng acetaminophen trong thai kỳ với tự kỷ, ADHD hay chậm phát triển trí tuệ vẫn nhất quán ngay cả khi chỉ phân tích các nghiên cứu có nguy cơ sai lệch thấp. Kết quả trấn an tương tự cũng được ghi nhận ở các nghiên cứu theo dõi trẻ trên 5 năm.

Tuy vậy, các tác giả cũng nêu một số hạn chế: chưa đủ dữ liệu nhất quán để phân tích nguy cơ theo tam cá nguyệt phơi nhiễm, giới tính của trẻ, hoặc tần suất sử dụng acetaminophen. Số lượng nghiên cứu so sánh anh chị em ruột báo cáo chi tiết các yếu tố này còn quá ít.

Nhìn chung, các phát hiện phù hợp với khuyến cáo của các tổ chức y tế lớn trên thế giới. Nhóm nghiên cứu kỳ vọng tổng quan toàn diện này sẽ giúp xóa bỏ những nghi ngờ còn tồn tại về việc dùng acetaminophen trong thai kỳ. Việc tránh điều trị đau hoặc sốt đáng kể có thể mang lại những nguy cơ đã được biết rõ cho cả mẹ và bé, đặc biệt khi sốt của mẹ không được xử trí. Bằng chứng này ủng hộ việc tiếp tục sử dụng acetaminophen như một lựa chọn an toàn khi dùng đúng chỉ dẫn.

Đ.T.V (NASTIS), theo https://www.sciencedaily.com/releases/, 2026