Các nhà khoa học Đức đã tìm ra một “vũ khí bí mật” do các thực phẩm như quả lựu và hạt óc chó tạo ra trong ruột, có khả năng trẻ hóa hệ miễn dịch ở tuổi trung niên, bảo vệ tế bào khỏi bị tổn thương, chống viêm và nhiều bệnh mạn tính, trong đó có ung thư.

 

Nhiều năm qua, nhóm nghiên cứu đã tập trung vào urolithin A (UA), hợp chất tự nhiên do vi khuẩn đường ruột sản sinh khi cơ thể tiêu hóa ellagitannin từ quả lựu, hạnh nhân, óc chó và một số loại quả mọng. Nghiên cứu mới tiếp nối kết quả đột phá vào năm 2022, khi nhóm phát hiện ra UA kích hoạt con đường sinh học giúp trẻ hóa ty thể - nhà máy sản xuất năng lượng của tế bào - trong các tế bào T, từ đó giúp các tế bào miễn dịch tăng cường khả năng chống ung thư. Tuy nhiên, UA còn có nhiều tác dụng hơn nữa.

TS. Dominic Denk tại Đại học Y Frankfurt, đồng tác giả nghiên cứu cho biết: “Ba năm trước, chúng tôi phát hiện UA có thể mở rộng một nhóm tế bào T chống ung thư. Mục tiêu của chúng tôi là đưa phát hiện từ phòng thí nghiệm vào ứng dụng lâm sàng”.

Khi lão hóa, chúng ta trải qua hiện tượng suy giảm miễn dịch do tuổi tác, cả miễn dịch bẩm sinh và thích ứng đều suy yếu, dẫn đến làm tăng tình trạng viêm và nguy cơ nhiễm trùng và mắc các bệnh như ung thư. Một trong những thay đổi lớn là sự suy giảm tế bào T của hệ miễn dịch bẩm sinh - tuyến phòng thủ đầu tiên chống lại các mầm bệnh - và sự gia tăng của tế bào T ghi nhớ trong hệ miễn dịch thích ứng. Điều này khiến khả năng chống đỡ bệnh tật kém đi và dễ rơi vào tình trạng viêm do tuổi tác. Nếu có thể “tái lập trình” tế bào T, cung cấp cho chúng nguồn năng lượng mới, sẽ làm chậm sự suy giảm miễn dịch và giảm tác động đến sức khỏe.

Trong thử nghiệm ngẫu nhiên, mù đôi và có đối chứng trên 50 người khỏe mạnh từ 45-70 tuổi, người tham gia được bổ sung UA hoặc giả dược trong 28 ngày và các chỉ dấu miễn dịch được đánh giá trước và sau can thiệp.

Kết quả cho thấy UA trẻ hóa hệ miễn dịch một cách an toàn theo nhiều cách. UA làm tăng số lượng tế bào T CD8+ hoạt động tốt - yếu tố quan trọng để chống lại mầm bệnh. Những tế bào này có tỷ lệ cao PGC-1α, protein điều khiển quá trình tạo mới ty thể. Người dùng UA cũng có mức độ stress oxy hóa thấp hơn và thay đổi tích cực  một số dấu hiệu viêm.

Về bản chất, UA kích hoạt mitophagy - quá trình tái chế và làm mới nguồn năng lượng trong tế bào - giúp tăng đáng kể số lượng tế bào T trẻ, đồng thời cải thiện khả năng loại bỏ vi khuẩn gây hại của hệ miễn dịch.

Việc cơ thể tạo ra UA phụ thuộc nhiều vào hệ vi sinh đường ruột; các nhóm vi sinh như Proteobacteria, Clostridium, Bifidobacterium, Eubacterium và Enterococcus faecium đều có thể tham gia chuyển hóa ellagitannin. Nhờ tác động mạnh lên ty thể, UA đã trở thành chủ đề nghiên cứu phổ biến: từ trầm cảm, tăng sức bền cơ, giảm viêm và stress oxy hóa ở vận động viên đến điều trị béo phì thông qua tăng đốt mỡ nâu và “nâu hóa” mỡ trắng ở chuột.

Nghiên cứu là bước đầu quan trọng, chứng minh urolithin A có thể tăng cường miễn dịch ở người một cách an toàn. Các tác giả kỳ vọng vào tiềm năng điều trị ung thư của UA. Dù nhóm nghiên cứu tập trung vào ứng dụng trong ung thư, kết quả cho thấy UA có lợi ích rộng hơn, đặc biệt trong việc làm chậm sự suy thoái tế bào ở tuổi trung niên.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Aging.

N.P.D (NASTIS), theo Newatlas, 1/2026