Huyết áp cao ngay từ khi mới sinh có thể là một dấu hiệu cảnh báo sớm, đặt nền móng cho các bệnh tim mạch về sau. Một nghiên cứu theo chiều dọc mang tên ENVIRONAGE, tập trung vào trẻ sơ sinh, đã được thực hiện nhằm tìm hiểu liệu mức huyết áp ở giai đoạn khởi đầu của cuộc đời có thể giúp dự đoán nguy cơ tăng huyết áp trong thời thơ ấu hay không.

Các nhà nghiên cứu đã theo dõi 500 trẻ em khỏe mạnh tại Bỉ, đo huyết ngay khi mới sinh và tiếp tục đo ở giai đoạn mẫu giáo và tuổi đi học, qua đó theo dõi sự thay đổi huyết áp theo thời gian. Kết quả cho thấy, những trẻ có huyết áp cao hơn lúc mới sinh hoặc trong giai đoạn mẫu giáo có nguy cơ phát triển tăng huyết áp khi đến tuổi đi học cao gấp khoảng 3,75 lần so với những trẻ có chỉ số huyết áp bình thường. Phát hiện này đã được công bố trên tạp chí JAMA Network Open.

Những kết quả trên thách thức quan niệm phổ biến cho rằng bệnh tim mạch chỉ là vấn đề của người trưởng thành. Việc tích hợp theo dõi và quản lý huyết áp ngay từ khi sinh vào chăm sóc nhi khoa có thể là một chiến lược tiềm năng nhằm giảm nguy cơ tim mạch trong tương lai.

Năm 2022, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết các bệnh tim mạch là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu, với ước tính 19,8 triệu ca tử vong trong một năm, chiếm khoảng 32% tổng số ca tử vong. Mầm mống của các bệnh tim mạch thường được gieo từ rất sớm trong cuộc đời, bắt nguồn từ những yếu tố nguy cơ xuất hiện ngay từ thời thơ ấu.

Một trong những dấu hiệu cảnh báo sớm là huyết áp cao;  một tình trạng “thầm lặng” có thể gây tổn thương các cơ quan trong nhiều năm trước khi xuất hiện triệu chứng. May mắn là đây là một yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được, nghĩa là các biện pháp can thiệp về lối sống và chăm sóc y tế có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có nhiều nghiên cứu đoàn hệ quy mô lớn theo dõi liên tục huyết áp từ khi sinh ra cho đến suốt thời thơ ấu.

Trong nghiên cứu Environmental Influence on Aging in Early Life (ENVIRONAGE), các nhà khoa học đã ghi nhận huyết áp và nhiều chỉ dấu sức khỏe khác từ khi sinh cho đến các giai đoạn khác nhau của tuổi thơ.

Nghiên cứu được thực hiện tại Limburg-Bỉ, bắt đầu từ tháng 2/2010 và kết thúc vào tháng 8/2024. Huyết áp của mỗi trẻ được đo tại các thời điểm quan trọng: khi mới sinh (trong vòng ba ngày đầu đời), lần theo dõi thứ nhất ở độ tuổi mẫu giáo (4–6 tuổi) và lần theo dõi thứ hai ở độ tuổi đi học (9–11 tuổi). Nhóm nghiên cứu sử dụng hướng dẫn năm 2017 của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ để phân tích dữ liệu. Dựa trên kết quả, họ chia trẻ em thành ba nhóm.

Thứ nhất là nhóm “ổn định”, trong đó thứ hạng huyết áp của trẻ duy trì trong cùng một tứ phân vị hoặc chỉ dao động lên xuống một mức. Thứ hai là nhóm “tăng tốc”, gồm những trẻ ban đầu có huyết áp thấp nhưng tăng nhanh lên mức cao khi lớn lên. Cuối cùng là nhóm “không ổn định”, với thứ hạng huyết áp giảm đáng kể theo thời gian.

Nhóm nghiên cứu nhận thấy 80% trẻ em thuộc nhóm ổn định, tức là duy trì huyết áp tương đối nhất quán trong suốt giai đoạn theo dõi. Đồng thời, trẻ có huyết áp cao hơn lúc mới sinh hoặc trong giai đoạn đầu đời có khả năng cao hơn gặp tình trạng huyết áp tăng hoặc bị tăng huyết áp ở tuổi mẫu giáo và tuổi đi học.

Việc hiểu rõ sự phát triển của huyết áp từ sớm giúp nhận diện nguy cơ kịp thời và ngăn ngừa tình trạng huyết áp không lành mạnh ở trẻ em. Do đó, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng quản lý huyết áp xuyên suốt vòng đời là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài.

Đ.T.V (NASTIS), theo https://medicalxpress.com/news/, 2026