Các nhà nghiên cứu tại khoa nâng cao ngành khoa học y sinh thuộc Đại học Federico II ở Naples - Ý, báo cáo rằng nồng độ LDL cholesterol trong huyết tương thấp có liên quan đến nguy cơ mắc mới đái tháo đường tuýp 2 cao hơn ở người trưởng thành được theo dõi tại các cơ sở chăm sóc ban đầu, và mối liên quan này không phụ thuộc vào việc dùng statin.

 

Statin là một nhóm thuốc kê đơn được sử dụng để giảm mức LDL cholesterol ("xấu") trong máu và giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch như đau tim hoặc đột quỵ. Liệu pháp statin từ lâu đã được biết có thể làm tăng tỷ lệ chẩn đoán đái tháo đường tuýp 2 mới theo liều dùng, dù cơ chế vẫn chưa rõ ràng. Các nghiên cứu di truyền bổ sung thêm một lớp giải thích: các alen làm giảm LDL cholesterol tại gen HMGCR và NPC1L1 có liên quan đến nguy cơ đái tháo đường cao hơn, gợi ý rằng việc hạ LDL-C thông qua nhiều con đường khác nhau đều có thể liên quan đến tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường.

Tăng cholesterol máu có tính gia đình (familial hypercholesterolemia) cho thấy mô hình ngược lại: những người mắc tình trạng đơn gen này, được biểu hiện LDL-C cực cao và nguy cơ bệnh mạch vành tăng; lại có xu hướng ít mắc đái tháo đường tuýp 2 hơn, trong khi các biến thể di truyền làm giảm LDL-C lại làm tăng nguy cơ đái tháo đường.

Những phân tích tiền cứu quy mô lớn cũng cho thấy các yếu tố di truyền liên quan đến LDL-C và bệnh tiểu đường tuýp 2 thường biến đổi theo chiều ngược nhau trên các cơ chế ảnh hưởng đến LDL-C. Nghiên cứu về các gen HMGCR, PCSK9, và NPC1L1 cho thấy sự ức chế HMGCR trên nền tảng di truyền có liên quan đến việc hạ huyết áp và tăng đường huyết lúc đói, trong khi ức chế PCSK9 và NPC1L1 không ảnh hưởng đến huyết áp hay đường huyết lúc đói.

Nếu alen làm giảm LDL-C liên quan đến nguy cơ đái tháo đường cao hơn, và mức LDL-C rất cao lại liên quan đến nguy cơ thấp hơn, vậy LDL-C thực tế trong huyết tương được đo lường trong chăm sóc lâm sàng hằng ngày liên quan thế nào đến nguy cơ mắc mới đái tháo đường tuýp 2 trong nhiều năm ở cộng đồng chung? Và mức độ tác động của statin so với LDL-C thực tế ra sao?

Trong nghiên cứu có tên, "Nghiên cứu theo chiều dọc kéo dài sáu năm xác định mối liên hệ độc lập với statin giữa LDL cholesterol thấp và nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 2", được công bố trên tạp chí Cardiovascular Diabetology, các nhà nghiên cứu đã đặt câu hỏi liệu LDL-C huyết tương có dự đoán được nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 2 trong quá trình theo dõi dài hạn hay không và liệu liệu pháp statin có làm thay đổi mối quan hệ đó hay không.

Dữ liệu được thu thập từ 140 bác sĩ đa khoa, mỗi người đóng góp vào hệ thống hồ sơ bệnh án điện tử dùng chung, theo dõi bệnh nhân qua nhiều lần khám, từ chẩn đoán, kê đơn, nhập viện, cấp cứu, kết quả xét nghiệm, dấu hiệu sinh tồn, đến tử vong.

Hơn 200.000 người trưởng thành xuất hiện trong hệ thống, với tuổi và phân bố địa lý phản ánh dân số thành phố Naples. Sau khi áp dụng tiêu chí chọn mẫu, còn lại 13.674 người từ 19 đến 90 tuổi. Hơn một nửa số người này đang dùng statin ở thời điểm ban đầu. Sự khác biệt ban đầu giữa người dùng statin và không dùng statin diễn ra như dự đoán: 7.140 người dùng statin có độ tuổi trung bình 70, so với 54 tuổi ở 6.534 người không dùng thuốc. Trong thời gian theo dõi (trung bình 71,6 tháng), 1.819 người (13%) phát triển đái tháo đường tuýp 2, gồm: 1.424 người dùng statin (20%); 395 người không dùng statin (6%).

Mỗi mức tăng 10 mg/dl LDL-C liên quan đến giảm 10% nguy cơ mắc đái tháo đường (HR hiệu chỉnh 0,90). Như vậy, LDL-C thấp hơn tương ứng với nguy cơ cao hơn. Tỷ lệ mắc theo bốn nhóm LDL-C: thấp (<84 mg/dl): 27,6 ca/1.000 người-năm; trung bình (84–<107 mg/dl): 17,4 ca; cao (107–<131 mg/dl): 13,5 ca; rất cao (≥131 mg/dl): 8,4 ca. Liệu pháp statin liên quan đến nguy cơ đái tháo đường cao hơn ở tất cả các nhóm LDL-C: Nhóm LDL-C thấp: HR 1,75; trung bình: 1,63; cao: 1,54; rất cao: HR 2,41 (tăng tương đối lớn nhất).

Các nhà nghiên cứu kết luận rằng việc dùng statin làm tăng nguy cơ đái tháo đường trong mọi mức LDL-C, và mức tăng tương đối mạnh nhất xuất hiện ở những người có LDL-C ban đầu rất cao. Dù vậy, bức tranh chung cho thấy LDL-C thấp liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao hơn, độc lập phần lớn với việc sử dụng statin, trong khi LDL-C ≥131 mg/dl gắn với nguy cơ thấp nhất được quan sát.

Đ.T.V (NASTIS), theo https://medicalxpress.com/news/, 2025