Một nghiên cứu mới do các nhà khoa học tại Đại học College London ở Anh dẫn đầu cho thấy những người mắc chứng sa sút trí tuệ được chẩn đoán trung bình 3,5 năm sau khi các triệu chứng đầu tiên được phát hiện, hoặc thậm chí lâu hơn (4,1 năm) đối với những người mắc chứng sa sút trí tuệ khởi phát sớm.

Nghiên cứu, được công bố trên Tạp chí Quốc tế Geriatric Psychiatry, là bài tổng quan hệ thống và phân tích tổng hợp đầu tiên về bằng chứng toàn cầu xem xét thời gian chẩn đoán sa sút trí tuệ. Các nhà nghiên cứu đã xem xét dữ liệu từ 13 nghiên cứu đã được công bố trước đây, diễn ra tại Châu Âu, Hoa Kỳ, Úc và Trung Quốc, báo cáo dữ liệu của 30.257 người tham gia.

Nhóm nghiên cứu đang tìm hiểu khoảng thời gian trung bình từ khi khởi phát triệu chứng (được bệnh nhân hoặc người chăm sóc gia đình đánh giá bằng cách sử dụng các cuộc phỏng vấn hoặc hồ sơ bệnh án) đến khi chẩn đoán sa sút trí tuệ cuối cùng.

Tiến sĩ Vasiliki Orgeta cho biết: "Việc chẩn đoán kịp thời chứng mất trí nhớ vẫn là một thách thức lớn trên toàn cầu, được hình thành bởi một loạt các yếu tố phức tạp, và cần có các chiến lược chăm sóc sức khỏe cụ thể để cải thiện vấn đề này. Các nghiên cứu khác ước tính rằng chỉ có 50–65% trường hợp được chẩn đoán ở các quốc gia có thu nhập cao, trong khi nhiều quốc gia có tỷ lệ chẩn đoán thậm chí còn thấp hơn. Chẩn đoán kịp thời có thể cải thiện khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị và đối với một số người, nó kéo dài thời gian sống chung với chứng mất trí nhớ nhẹ trước khi các triệu chứng trở nặng hơn”.

Trong một phân tích tổng hợp của 10 nghiên cứu được đưa vào, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng thường mất 3,5 năm kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên cho đến khi bệnh nhân được chẩn đoán mắc chứng mất trí nhớ, hoặc 4,1 năm đối với những người mắc chứng mất trí nhớ khởi phát sớm, với một số nhóm có khả năng bị trì hoãn lâu hơn.

Nhóm nghiên cứu phát hiện ra rằng tuổi khởi phát sớm và mắc chứng mất trí nhớ trán-thái dương đều liên quan đến thời gian chẩn đoán lâu hơn. Mặc dù dữ liệu về sự chênh lệch chủng tộc còn hạn chế, một trong những nghiên cứu được xem xét cho thấy bệnh nhân da đen có xu hướng bị trì hoãn lâu hơn trước khi được chẩn đoán.

Tiến sĩ Orgeta cho biết: "Nghiên cứu của chúng tôi nhấn mạnh sự cần thiết phải có một khuôn khổ khái niệm rõ ràng về thời điểm chẩn đoán sa sút trí tuệ, được phát triển thông qua sự hợp tác với người mắc sa sút trí tuệ, người chăm sóc và những người hỗ trợ họ”.

Tiến sĩ Phuong Leung cho biết thêm: "Các triệu chứng của sa sút trí tuệ thường bị nhầm lẫn với quá trình lão hóa bình thường, trong khi nỗi sợ hãi, sự kỳ thị và nhận thức thấp của cộng đồng có thể khiến mọi người ngại tìm kiếm sự giúp đỡ”.

Giáo sư Rafael Del-Pino-Casado đến từ Đại học Jaén, Tây Ban Nha, lưu ý: "Trong hệ thống chăm sóc sức khỏe, các lộ trình chuyển tuyến không nhất quán, khả năng tiếp cận hạn chế với các chuyên gia và các phòng khám trí nhớ thiếu nguồn lực có thể gây ra thêm sự chậm trễ. Đối với một số người, sự khác biệt về ngôn ngữ hoặc thiếu các công cụ đánh giá phù hợp với văn hóa có thể khiến việc tiếp cận chẩn đoán kịp thời trở nên khó khăn hơn”.

Tiến sĩ Orgeta chia sẻ: "Để đẩy nhanh quá trình chẩn đoán sa sút trí tuệ, chúng ta cần hành động trên nhiều mặt. Các chiến dịch nâng cao nhận thức cộng đồng có thể giúp cải thiện sự hiểu biết về các triệu chứng ban đầu và giảm kỳ thị, khuyến khích mọi người tìm kiếm sự giúp đỡ sớm hơn. Đào tạo lâm sàng rất quan trọng để cải thiện việc phát hiện sớm và chuyển tuyến, cùng với việc tiếp cận can thiệp sớm và hỗ trợ cá nhân để những người mắc chứng mất trí nhớ và gia đình họ có thể nhận được sự giúp đỡ cần thiết”.

Đ.T.V (NASTIS), theo https://medicalxpress.com/l, 27/7/2025