Một nghiên cứu mới đã tiết lộ cách các protein đột biến là dấu hiệu đặc trưng của bệnh Parkinson lan rộng và tổng hợp trong não. Phát hiện này mở ra cơ hội phát triển phương pháp ngăn chặn sự tiến triển của bệnh và có thể hữu ích trong việc giải quyết các bệnh thoái hóa thần kinh khác do sự tổng hợp protein gây ra.

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra cách các protein gây bệnh Parkinson lây lan trong não.

Hơn 20 năm trước, protein alpha-synuclein được phát hiện là có vai trò quan trọng trong sự phát triển của bệnh Parkinson (PD). Người ta cho rằng alpha-synuclein đột biến, độc hại sẽ kết tụ lại với nhau để tạo thành thể Lewy, dẫn đến cái chết thần kinh tiến triển. Alpha-synuclein cũng có liên quan đến dạng sa sút trí tuệ phổ biến thứ hai sau bệnh Alzheimer, chứng sa sút trí tuệ thể Lewy.

Mối liên quan giữa các rối loạn thoái hóa thần kinh với sự tập hợp và lây lan của các protein như alpha-synuclein đã được nghiên cứu kỹ lưỡng. Nhưng vẫn chưa rõ ràng là điều gì đến trước: tập hợp hay lan rộng. Một nghiên cứu mới của các nhà nghiên cứu tại Đại học Y và Nha khoa Toyko đã đưa ra được câu trả lời cho vấn đề này.

Kyota Fujita, tác giả chính của nghiên cứu cho biết: “Hầu hết các thí nghiệm được tiến hành cho đến nay chỉ sử dụng các sợi nhỏ, là những khối được hình thành khi tập hợp alpha-synuclein dạng đơn phân. Các sợi cơ này được truyền từ tế bào thần kinh này sang tế bào thần kinh khác, nhưng vẫn chưa rõ liệu các monome có hoạt động theo cách tương tự hay không”.

Để xem các monome và fibrils của alpha-synuclein di chuyển xung quanh não như thế nào, các nhà nghiên cứu đã tiêm một lượng nhỏ alpha-synuclein đột biến cùng với protein huỳnh quang màu xanh lá cây vào não chuột. Bởi vì bất kỳ tế bào nào cũng có thể góp phần vào sự lan truyền của alpha-synuclein nên họ đã sử dụng các hạt virus để kích hoạt quá trình tổng hợp nó trong các tế bào tại vị trí tiêm.

Hai tuần sau khi tiêm, các nhà nghiên cứu nhận thấy sự phát huỳnh quang ở các vùng não ở cách xa vị trí tiêm, cho thấy alpha-synuclein đột biến đơn phân đang lan rộng. Họ tìm thấy protein huỳnh quang trong hệ thống glymphatic, một sự sắp xếp độc đáo của các kênh giúp loại bỏ protein và chất chuyển hóa khỏi hệ thần kinh trung ương và nhận thấy rằng nó đã được các tế bào thần kinh hấp thụ. Khi họ kiểm tra 12 tháng sau đó, các monome đã kết tụ lại với nhau tạo thành các sợi nhỏ.

Hitoshi Okazawa, tác giả tương ứng của nghiên cứu cho biết: “Các sợi alpha-synuclein được hình thành sau khi các monome được nhân lên. Cụ thể, chúng tôi đã quan sát thấy monome alpha-synuclein trong hệ thống glymphatic và các vùng xa xôi sớm nhất là hai tuần sau khi tiêm, trong khi chúng tôi tìm thấy các sợi nhỏ alpha-synuclein 12 tháng sau khi tiêm”.

Các nhà nghiên cứu lưu ý rằng số lượng tập hợp alpha-synuclein và thời gian hình thành thay đổi và không tỷ lệ thuận với khoảng cách từ vị trí tiêm.

Họ cho biết nghiên cứu này cung cấp sự hiểu biết sâu sắc hơn về cách alpha-synuclein di chuyển qua não và có thể nhắm mục tiêu đến sự lây lan sớm của nó trong quá trình phát triển PD, giúp hạn chế sự tiến triển của bệnh. Và họ nói rằng những phát hiện này có thể được áp dụng rộng rãi cho các protein khác gây ra các bệnh thoái hóa thần kinh.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell Reports.

P.T.T (NASATI), theo https://newatlas.com/medical/mutated-protein-parkinsons-invades-through-glymphatic-system/, 8/9/2023