Các nhà nghiên cứu tại Đại học Touro Nevada (Mỹ) vừa phát hiện ra rằng những hạt siêu nhỏ trong máu, gọi là túi ngoại bào (EV), đóng vai trò quan trọng trong việc vận chuyển một nhóm hormone đi khắp cơ thể. Quá trình này được thúc đẩy mạnh mẽ khi chúng ta tập thể dục.

Kết quả nghiên cứu, đã đăng trên tạp chí PNAS, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách hormone lưu thông và tiếp cận não bộ. Điều này giải thích cơ chế việc tập thể dục tác động đến cân bằng năng lượng, sức khỏe tâm thần, hệ miễn dịch và cả sự lưu thông của một số loại thuốc.

Máu và dịch cơ thể chứa rất nhiều EV - những hạt nhỏ nằm ngoài tế bào. Chúng truyền tín hiệu giữa các tế bào và đi khắp các cơ quan bằng cách mang theo protein, lipid và vật chất di truyền. Ngoài ra, chúng còn giúp dọn dẹp chất thải của tế bào.

Các nhà khoa học vốn đã biết EV có vai trò quan trọng trong phản ứng miễn dịch và sự phát triển ung thư, nhưng chưa hiểu rõ cách chúng tương tác với hormone.

Nhóm nghiên cứu tập trung vào một tiền chất hormone gọi là POMC. Chất này có thể chuyển hóa thành nhiều loại hormone khác, bao gồm endorphin (tạo cảm giác hưng phấn khi chạy bộ) và ACTH (quản lý phản ứng căng thẳng). Vì tập thể dục có liên quan đến các hormone này, các nhà nghiên cứu đã dùng vận động để kích thích và quan sát sự tương tác giữa POMC và các EV.

Kết quả cho thấy, tập thể dục cường độ cao khiến lượng POMC "bám vào" các EV tăng gấp 4 lần.

Tiến sĩ Mark Santos, tác giả chính của nghiên cứu, giải thích: "Nghiên cứu này không chỉ cho thấy tác dụng của việc tập luyện, mà còn hé lộ một cơ chế sinh học mới: áp lực từ vận động khiến các EV tạm thời trở thành phương tiện vận chuyển hormone trong máu".

Thử nghiệm trong phòng thí nghiệm cũng cho thấy: khi POMC gắn vào EV, chúng vượt qua hàng rào mạch máu, bao gồm cả hàng rào máu não, hiệu quả hơn nhiều so với khi đi một mình.

Tuy nhiên, để tạo ra phản ứng trong não, vốn là nơi rất khó tiếp cận, POMC cần được chuyển hóa thành các hormone hoàn chỉnh. Do đó, cần nghiên cứu thêm để hiểu rõ việc tăng lượng POMC do tập thể dục sẽ tác động cụ thể thế nào đến não bộ.

Giáo sư Aurelio Lorico, đồng tác giả nghiên cứu, nhận định: "Việc phát hiện EV có thể mang theo POMC mở ra nhiều hướng đi mới. Nó có ý nghĩa lớn trong việc quản lý cơn đau, chuyển hóa, béo phì, viêm nhiễm và cách cơ thể phản ứng với căng thẳng".

P.T.T (NASTIS), theo https://phys.org/news/, 1/2026