Tuổi dậy thì là một quá trình được điều hòa bởi hệ nội tiết và thời điểm bắt đầu của quá trình này có thể bị tác động bởi các yếu tố môi trường. Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy xu hướng trẻ em gái bước vào tuổi dậy thì sớm hơn, một hiện tượng có liên quan đến sự tương tác phức tạp giữa yếu tố di truyền, lối sống và việc tiếp xúc với các hóa chất có khả năng làm rối loạn hoạt động của hormone. Trong số đó có một số loại thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng rộng rãi trong nông nghiệp và hiện diện trong một số thực phẩm tiêu dùng hằng ngày.

Các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Granada và Viện Nghiên cứu Y biomedicine Granada (ibs.GRANADA) - Tây Ban Nha đã phân tích mối liên hệ giữa việc phơi nhiễm thuốc bảo vệ thực vật và độ tuổi có kinh nguyệt lần đầu ở 506 trẻ em gái tại Tây Ban Nha. Kết quả nghiên cứu, được công bố trên tạp chí Environmental Research, cho thấy nồng độ cao của một chất dư lượng từ thuốc trừ nấm có liên quan đến việc có kinh nguyệt sớm hơn, trong khi sự hiện diện của một hợp chất chuyển hóa từ thuốc trừ sâu chlorpyrifos lại liên quan đến việc có kinh nguyệt muộn hơn.

Các chất gây rối loạn nội tiết là những hợp chất có khả năng bắt chước hoặc cản trở hoạt động của hormone trong cơ thể. Việc tiếp xúc với các chất này, đặc biệt trong những giai đoạn quan trọng của sự phát triển hệ sinh sản, được xác định là một yếu tố có thể góp phần làm dậy thì sớm hoặc dậy thì muộn.

Đối với cộng đồng dân cư nói chung, thực phẩm được sản xuất theo phương thức nông nghiệp truyền thống là một trong những con đường chính đưa các loại thuốc bảo vệ thực vật này vào cơ thể, nơi chúng có thể gây ra nhiều tác động bất lợi đối với sức khỏe.

Nghiên cứu do Đại học Granada chủ trì và được thực hiện trong khuôn khổ Dự án INMA (Trẻ em và Môi trường) đã theo dõi 506 trẻ em gái tại bốn khu vực của Tây Ban Nha gồm Asturias, Guipúzcoa, Sabadell và Valencia. Để đánh giá mức độ phơi nhiễm thuốc bảo vệ thực vật, nhóm nghiên cứu đã phân tích các mẫu nước tiểu được thu thập khi các em từ 7 đến 10 tuổi, trong giai đoạn 2013-2016. Sau đó, các em được theo dõi đến khi 14-16 tuổi để ghi nhận chính xác thời điểm xuất hiện kỳ kinh nguyệt đầu tiên.

Kết quả phân tích cho thấy hai mối liên hệ đáng chú ý:

- Đối với hiện tượng có kinh nguyệt sớm, nồng độ cao của ethylenethiourea (ETU) sản phẩm phân hủy của nhóm thuốc trừ nấm dithiocarbamate, có liên quan đến việc xuất hiện kỳ kinh đầu tiên sớm hơn.

ETU là một hợp chất đã được biết đến với tác dụng ức chế chức năng tuyến giáp, cho thấy việc can thiệp vào hoạt động của hormone tuyến giáp có thể thúc đẩy quá trình dậy thì diễn ra sớm hơn.

- Ngược lại, việc phát hiện TCPy, chất chuyển hóa của thuốc trừ sâu chlorpyrifos, lại có liên quan đến sự chậm xuất hiện của kỳ kinh nguyệt đầu tiên. Tác động này rõ rệt hơn ở những trẻ em gái bị thừa cân hoặc béo phì, cho thấy có thể tồn tại sự tương tác giữa phơi nhiễm hóa chất và tình trạng dinh dưỡng.

Những thay đổi về độ tuổi có kinh nguyệt lần đầu có thể dẫn đến nhiều hệ quả lâu dài đối với sức khỏe. Dậy thì sớm ở trẻ em gái có liên quan đến các vấn đề tâm lý trong giai đoạn vị thành niên cũng như làm tăng nguy cơ mắc các bệnh ung thư phụ thuộc hormone, chẳng hạn như ung thư vú, khi trưởng thành.

Các kết quả nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giám sát mức độ phơi nhiễm các hợp chất nói trên, hiểu rõ hơn cơ chế tác động của chúng và triển khai các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Hiện nay, chlorpyrifos cùng một số thuốc trừ nấm thuộc nhóm dithiocarbamate, như mancozeb và maneb, đã bị Liên minh châu Âu cấm sử dụng do các nguy cơ tiềm ẩn đối với sự phát triển thần kinh, khả năng sinh sản và môi trường. Tuy nhiên, con người vẫn tiếp tục phơi nhiễm với các loại thuốc bảo vệ thực vật khác, như pyrethroid và glyphosate, những hóa chất mà mức độ an toàn vẫn còn gây nhiều tranh luận.

Trong khuôn khổ chiến lược "Từ trang trại đến bàn ăn” thuộc Thỏa thuận Xanh châu Âu, EU đã đặt mục tiêu giảm 50% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học được sử dụng vào năm 2030.

Trong bối cảnh đó, các tác giả nghiên cứu cho rằng, mặc dù đây là một trong những nghiên cứu tiên phong đánh giá triển vọng tác động của nhóm thuốc bảo vệ thực vật này đối với tuổi dậy thì, các kết quả vẫn cần được diễn giải một cách thận trọng. Nhóm nghiên cứu cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải tiến hành thêm các nghiên cứu trên những quần thể dân cư khác để xác nhận và củng cố các phát hiện hiện nay.

Đ.T.V (NASTIS), theo https://medicalxpress.com