Khi một người bị đột quỵ, các bác sĩ phải khôi phục lưu thông máu đến não càng nhanh càng tốt để cứu sống họ. Tuy nhiên, trớ trêu thay, chính dòng máu cứu mạng ào ạt đó cũng có thể kích hoạt làn sóng tổn thương thứ hai-làm chết các tế bào não, thúc đẩy viêm nhiễm và tăng khả năng khuyết tật lâu dài.

 

Giờ đây, các nhà khoa học tại Đại học Northwestern đã phát triển một loại vật liệu nano tái tạo dạng tiêm giúp bảo vệ não bộ trong "thời điểm vàng" này.

Trong một nghiên cứu tiền lâm sàng mới, nhóm nghiên cứu đã tiêm một liều duy nhất qua đường tĩnh mạch ngay sau khi khôi phục lưu thông máu trên mô hình chuột bị đột quỵ do thiếu máu cục bộ (loại đột quỵ phổ biến nhất). Liệu pháp này đã vượt qua hàng rào máu não thành công-một thách thức lớn đối với hầu hết các loại thuốc-để tiếp cận và sửa chữa mô não. Vật liệu này đã làm giảm đáng kể tổn thương não và không cho thấy dấu hiệu của tác dụng phụ hay độc tính đối với các cơ quan.

Nghiên cứu đã dược công bố trên tạp chí Neurotherapeutics. Những phát hiện này gợi ý rằng liệu pháp mới cuối cùng có thể bổ sung cho các phương pháp điều trị đột quỵ hiện nay bằng cách hạn chế tổn thương não thứ cấp và hỗ trợ phục hồi.

Mô phỏng điều trị đột quỵ trong thực tế

Đột quỵ thiếu máu cục bộ cấp tính chiếm 80% tổng số ca đột quỵ, xảy ra khi một cục máu đông chặn dòng máu đến não. Các bác sĩ thường mở thông mạch máu bằng thuốc "làm tan cục máu đông" hoặc phẫu thuật. Tuy nhiên, sự phục hồi lưu thông máu đột ngột (tái tưới máu) thường giải phóng các "tác nhân xấu" gây viêm nhiễm.

So với những con chuột không được điều trị, những con được điều trị bằng các "phân tử nhảy múa" (dancing molecules) có tổn thương mô não ít hơn đáng kể, giảm các dấu hiệu viêm và phản ứng miễn dịch gây hại. Giáo sư Samuel I. Stupp, tác giả chính, cho biết liệu pháp này có đặc tính thúc đẩy tái tạo và kháng viêm.

Cơ chế của các "phân tử nhảy múa"

Bí mật đằng sau bước đột phá này là điều chỉnh chuyển động tập thể của các phân tử, giúp chúng tìm thấy và liên kết chính xác với các thụ thể tế bào luôn di động. Liệu pháp gửi đi các tín hiệu khuyến khích tế bào thần kinh tự sửa chữa, giúp các sợi thần kinh (axon) phát triển trở lại và tái kết nối, khôi phục khả năng giao tiếp đã mất-một quá trình được gọi là tính dẻo thần kinh (plasticity).

Điểm tiến bộ lớn nhất là các nhà khoa học đã điều chỉnh nồng độ peptide để chúng dễ dàng vượt qua hàng rào máu não dưới dạng các cụm nhỏ. Sau khi vào bên trong mô não, chúng tự lắp ghép thành các mạng lưới sợi nano lớn hơn để tạo ra hiệu quả điều trị mạnh mẽ.

P.T.T (NASTIS), theo https://medicalxpress.com/news/, 2026