Theo công bố kết quả kinh doanh quý I vừa qua, các tập đoàn dược phẩm lớn trên thế giới đang bước sang giai đoạn mới trong cuộc đua AI. Nếu trước đây AI chủ yếu được nhắc đến như một xu hướng đầy tiềm năng, thì nay các hãng dược đã bắt đầu chứng minh công nghệ này thực sự giúp tăng tốc nghiên cứu thuốc, tối ưu thử nghiệm lâm sàng, cải thiện sản xuất và hỗ trợ chiến lược đầu tư, mua bán - sáp nhập doanh nghiệp (Mergers and Acquisitions - M&A).

AstraZeneca: AI giúp rút ngắn đáng kể thời gian phát triển thuốc

Trong báo cáo tài chính ngày 29/4, AstraZeneca đã dành riêng một phần để giới thiệu những kết quả cụ thể mà AI mang lại cho công ty. Hãng dược phẩm của Anh cho biết đã phát triển nền tảng AI tạo sinh mã nguồn mở riêng mang tên Reinvent. Công nghệ này giúp giảm một nửa thời gian tìm kiếm và xác định các cấu trúc phân tử có tiềm năng phát triển thành thuốc mới. Tổng giám đốc Pascal Soriot cho biết, công nghệ Reinvent đang thay đổi hoàn toàn tốc độ nghiên cứu thuốc, giúp quá trình chuyển từ ý tưởng ban đầu sang các phân tử thuốc tiềm năng diễn ra nhanh hơn nhiều so với trước đây.

Ngoài ra, AstraZeneca cũng đang sử dụng nền tảng AI mang tên QCS (Quantitative Continuous Scoring) để xác định những bệnh nhân có khả năng đáp ứng điều trị tốt nhất. Công nghệ này phân tích hình ảnh mô bệnh học đã được số hóa nhằm đo lường các dấu ấn sinh học trên tế bào ung thư. Hiện hệ thống QCS đang được sử dụng trong thử nghiệm giai đoạn III của thuốc Datroway để đánh giá bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ phù hợp nhất với điều trị.

Không chỉ trong nghiên cứu, AstraZeneca còn muốn ứng dụng AI vào sản xuất thuốc. Công ty kỳ vọng hệ thống AI Development Agent có thể giúp giảm một nửa thời gian phát triển quy trình hóa học, sản xuất và kiểm soát chất lượng thuốc. Công nghệ này kết hợp mô phỏng, dữ liệu và kinh nghiệm chuyên môn nội bộ để tăng tốc phát triển sản phẩm. Ông Soriot nhấn mạnh rằng AI hiện đã được tích hợp xuyên suốt toàn bộ hoạt động của AstraZeneca, từ nghiên cứu, phát triển thuốc đến thương mại hóa và cung cấp dịch vụ y tế. Theo ông, AI không còn là kế hoạch cho tương lai mà đã tạo ra tác động thực tế và có thể đo lường được ngay ở thời điểm hiện tại. AstraZeneca cũng xem AI là nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu đạt doanh thu 80 tỷ USD vào năm 2030.

GSK: AI đóng vai trò lớn trong chiến lược nghiên cứu và M&A

Tại GSK, CEO Luke Miels cho biết ưu tiên lớn nhất của công ty khi ứng dụng AI là thúc đẩy đổi mới trong nghiên cứu và phát triển thuốc. Ông cho biết GSK cũng sử dụng AI cho quản lý quy trình và kiểm soát chi phí, nhưng những công nghệ đó chủ yếu là các giải pháp phổ biến trên thị trường. Trong khi đó, đội ngũ AI mạnh nhất của công ty hiện tập trung vào các hoạt động nghiên cứu thuốc ở giai đoạn đầu. Theo ông Miels, AI không chỉ hỗ trợ thiết kế thuốc mới mà còn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược mua bán - sáp nhập của GSK. Công nghệ này giúp công ty phát hiện những tiềm năng mới của thuốc hoặc xác định giá trị mà thị trường chưa nhìn thấy ở các doanh nghiệp công nghệ sinh học. Ông cho rằng đây là lợi thế quan trọng trong hoạt động đầu tư và mở rộng danh mục sản phẩm của công ty.

Bristol Myers Squibb: AI giúp rút ngắn chu kỳ phát triển thuốc 30%

Bristol Myers Squibb hiện cũng đang mở rộng mạnh việc ứng dụng AI kết hợp với tự động hóa phòng thí nghiệm để nâng cấp hạ tầng nghiên cứu và phát triển (R&D). CEO Chris Boerner cho biết, công ty đặt mục tiêu dùng AI để giảm một nửa thời gian lựa chọn mục tiêu điều trị và thiết kế phân tử thuốc. Đồng thời, AI cũng giúp nâng cao độ chính xác trong quá trình sàng lọc để chỉ những phân tử tiềm năng nhất được tiếp tục phát triển ở giai đoạn cuối. Ở các giai đoạn sau của quá trình phát triển thuốc, AI hiện đã được Bristol Myers Squibb sử dụng để tối ưu thử nghiệm lâm sàng, rút ngắn thời gian nghiên cứu và cải thiện việc giám sát chất lượng.

Theo ông Boerner, những nỗ lực này có thể giúp công ty giảm khoảng 30% thời gian phát triển thuốc so với vài năm trước. Để thúc đẩy quá trình này, Bristol Myers Squibb đã ký thỏa thuận hợp tác với Faro nhằm mở rộng quy trình làm việc ứng dụng AI trong thiết kế, soạn thảo, xác minh và tối ưu thử nghiệm lâm sàng.

Big Pharma tăng tốc hợp tác với các công ty AI

Không chỉ tự phát triển công nghệ, nhiều tập đoàn dược phẩm lớn hiện cũng đang tăng tốc hợp tác với các công ty AI hàng đầu. Novo Nordisk gần đây đã ký thỏa thuận hợp tác với OpenAI, nối bước Sanofi và Eli Lilly trong việc đưa AI vào toàn bộ chuỗi hoạt động, từ nghiên cứu thuốc đến thương mại hóa sản phẩm. Thông báo này được đưa ra chỉ vài ngày sau khi OpenAI giới thiệu GPT-Rosalind - mô hình AI mới được thiết kế riêng cho nghiên cứu sinh học, khám phá thuốc và y học chuyển giao. Công nghệ hiện đã được cung cấp thử nghiệm trên ChatGPT, Codex và API dành cho các đối tác nghiên cứu.

Trong khi đó, Merck & Co. đã lựa chọn Google Cloud làm đối tác AI chiến lược trong thỏa thuận trị giá tới 1 tỷ USD. Theo đó, Merck sẽ sử dụng nền tảng AI của Google trong hoạt động R&D, sản xuất, thương mại và vận hành doanh nghiệp. CEO Robert Davis cho biết đây là một phần trong chiến lược AI quy mô lớn hơn của Merck. Công ty hiện cũng hợp tác với Tempus AI để đẩy nhanh việc phát hiện các dấu ấn sinh học phục vụ y học chính xác, đồng thời làm việc với Mayo Clinic để khai thác dữ liệu xét nghiệm, hình ảnh y khoa và dữ liệu phân tử phục vụ nghiên cứu thuốc bằng AI. Theo ông Davis, những hợp tác này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn mở ra cơ hội tăng tốc đổi mới trong nghiên cứu thuốc, từ đó đưa các liệu pháp mới đến bệnh nhân nhanh hơn.

N.M.P (NASTIS), theo fiercebiotech.com.